Teknologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Zentral Termikoak

Zentral termikoek elektrizitatea sortzen dute erregai fosilekin.

Zentral Termikoen Funtzionamendu Etapak

1. Erregaiaren energia bero bihurtu.
2. Beroa lurrunarekin energia potentzial eta zinetiko bihurtu.
3. Lurrunaren energia mekaniko bihurtu.
4. Energia mekanikoa energia elektriko bihurtu.

Ziklo Konbinatuko Zentralak

Ziklo konbinatuko zentraletan gas naturaleko eta lurrun turbinak daude, ikatzaren gasifikazioa gas errekuntzarekin egiten da.

Hiru Unitate Nagusiak:

• Gasifikazio unitatea (erregai solidoa).
• Ziklo konbinatuko unitatea: Bi turbina eta berreskuratze galdara.
• Airea zatikatzeko unitatea: behar den oxigenoa sortu.

Erregai Fosilak: Kalteak eta Neurriak

Erregai Fosilaren Kalteak:

• Baliabide naturalak agortzea.
• Atmosfera, ura eta lurzorua kutsatzea.

Energia Motak

• Energia mekanikoa: mugimenduari lotutako energia
• Energia elektrikoa: deskarga edo korronte elektrikoei lotutako energia
• Energia termikoa: beroari lotutako energia
• Argi energia: argiak berarekin dakarren energia
• Energia nuklearra: erreakzio nuklearrei lotutako energia
• Energia kimikoa: erreakzio kimikoek askatzen duten energia

Energia Eraldaketa

Energia mota oro eralda daiteke beste bat lortzeko. Adibidez, aerosorgailuen hegalek bira egitean, haizearen energia mekanikoa energia elektriko bihurtzen da sorgailuan, haren ardatza hegalen ardatzari lotuta baitago. Energia erabiltzean ez da xurgatzen, eraldatu baizik.

Lana

Lana egin behar da karga bat lurretik altxatzeko, gorputz bat bultzaka edo tiraka mugitzeko, malguki bat konprimitzeko edo...

Materialen Propietate Mekanikoak

Tentsioa eta Deformazioa

Tentsioa: Material batek deformatzeari kontrajartzen dion barne-erresistentzia da.

Deformazioa: Piezak tentsiopean jartzean jasaten duen forma edo dimentsio-aldaketa (neurri-aldaketa).

Elastikotasuna

Elastikotasuna: Materialek, deformatzen dituzten indarrek eragiteari uztean, beren hasierako forma eta dimentsioak (neurriak) berreskuratzeko duten ahalmena edo gaitasuna.

Elastikotasun-muga: Material batek, kargak eragiteari uztean hasierako forma eta neurriak galdu gabe jasan dezakeen kargarik handiena.

Elastikotasun-modulua: Elastikotasun-mugaren barruan, tentsioaren eta deformazioaren arteko zatiduraren balioa da. Elastikotasun-moduluaren arabera, materialak duen zurruntasuna zehaztu daiteke....

Tornuaren Oinarriak

Bankada: Tornuaren gainerako elementuen euskarria da. Gidari batzuk ditu goiko aldean, kontrapuntua eta orga nagusia alde batetik bestera mugi daitezen.

Buru finkoa: Bankadaren muturrean finkatutako kaxa bat da. Barruan zenbait mekanismo ditu (motorra, ardatz nagusia...).

Kontrapuntua: Luzera jakin bateko piezei eusteko erabiltzen den elementua. Puntu 1 du. Aukera ematen du pieza 2 punturen artean jartzeko.

Ebaketa Higidurak

Ebaketa higidura: Higidura hori piezak egiten du, ardatz nagusiak transmitituta.

Aintzinamendu higidura: Erremintak lantzen ari garen piezaren ardatzarekiko luzetara edo zeharka egiten duen mugimendua da. Higadura nolakoa den, zilindraketa edo aurpegiketa lortuko da.

Iraganaldi sakonerako higidura: Erremintak...

Carnot-en Ziklo Teorikoa

Hozteko makinaren ziklo teorikoa motor termikoaren zikloaren alderantzizko noranzkoan gertatzen da.

1. A puntutik B puntura fluidoaren konpresioa gertatzen da: haren bolumena V1etik V2ra jaitsi eta presioa P1etik P2ra igotzen da. Fase honetan makinak konpresoreak jarduteko behar duen energia (W) hartzen du.
2. B puntutik C puntura fluidoaren likidotze edo kondentsazioa gertatzen da, ia presio konstantean; bolumena, aldiz, V2tik V3ra jaisten da. Fase honetan, makinak Q1 bero kantitatea askatzen du iturri berora.
3. C puntutik D puntura fluidoaren hedapena gertatzen da. Bolumena V3tik V4ra pixka bat igo eta presioa P2tik P1era jaisten da.
4. D puntutik A puntura lurrunketa gertatzen da, presio konstantean, eta bolumena V4tik V1era igotzen

	Fisio nuklearra: nukleo astunak apurtu, arinak sortu. Fusio nuklearra: nukleo arinak elkartu, astunagoak sortu.

Energia Elektrikoa: Ezaugarriak eta Erronkak

Energia elektrikoa: erraz kontrolatzeko modukoa, garbia, erraz bihurtzen da lan, eta garraiatzeko arazorik ez du. Arazo bat: ezin da gorde. Hori lortuko bagenu, teknologia-iraultza handienetarikoa litzateke.

Zentral Elektrikoaren Osagai Nagusiak

• Sorgailua
• Turbina
• Kondentsadorea
• Transformadorea (alternadorea)
• Hozte-dorrea (ura hozteko)

Energia Elektrikoaren Banaketa-Katea

1. Zentral elektrikoa
2. Igotzeko estazioa
3. Garraio-sarea
4. Transformazio-azpiestazioa
5. Banaketa-sareak
6. Transformazio-zentroak
7. Tentsio

Bariadoreak eta Maiztasun Kontrola

Bariadoreek hiru faseko korrontea jaso eta AC-tik DC-ra pasatzen dute; ondoren, korronte zuzenetik beste korronte alterna trifasiko bat sortzen dute, guk nahi dugun maiztasunarekin (F). Argia une batez joaten denean, sistemak elikatzen jarraitzen du. Bariadorearekin motorraren abiaraztea erregulatzen dugu, eta maiztasuna jaistean motorra balaztatzen dugu.

V/F Kontrola eta Parearen Kudeaketa

Bariadoreek maiztasun txikietan V/F kontrola eginez, arazoak izaten dituzte motorraren pare-kontrolarekin. Motor bati jasaten duen maiztasuna baino altuagoa eskatzen diogunean, motorraren parea jaitsi egiten da, motorra gehiegi berotzen delako.

Balaztatze Sistema eta DC Injekzioa

V/F kontrolak maiztasuna 1-3 Hz-era jaistean,...

Zer dira lehengaiak?

Produktu industrialak egiteko behar diren lehengaiak naturatik lortzen dira. Lehengaiak, industrietan behar bezala eraldaturik, produktu erabilgarriak izatera iristen dira.

Lehengaien Jatorria

Animalia Jatorrikoak

• Artilea eta larrua: Abeltzaintzatik datoz eta ehungintzan erabiltzen dira.
• Arrantza: Kontserbak, olioak eta irina egiteko erabiltzen da.

Landare Jatorrikoak

• Nekazaritza: Kotoia, ehunak egiteko.
• Basogintza: Zura, altzariak egiteko.

Meatzaritzatik (Lurpetik)

• Metalikoak: Metalak ateratzeko erabiltzen dira, adibidez, hematitea eta bauxita.
• Ez-metalikoak: Bestelako gaiak erauzteko erabiltzen diren mineralak dira, gatza eta sufrea, kasu.
• Energetikoak: Ikatza, gas naturala, uranioa eta petrolioa, energia sortzeko erabiltzen dira.

Metalen Galdaketazko Konformazioa

Hondarrezko, buztinezko, metalezko edo material sintetikoz egindako hutsunedun molde batean likido eran dagoen metal bat sartzea da. Ontzia hondarrezkoa bada, moldeaketa deitzen diogu ontzia lortzeko prozedurari; eta metalezkoa bada, maskorreko moldeaketa.

Hautsen Metalurgiazko Konformazioa

Metalak hauts oso finak bihurtu eta gero, molde eta tenperatura zehatz batean konprimitzen dira.

Ijezketa

Kontrako noranzkoan biratzen duten eta elkarren gainean dauden bi arrabolen artean masa bat deformatzean datza. Hotzetako eta berotako ijezketa egin daiteke.

Hotzetako Ijezketa

Giro-tenperaturan egiten da; beraz, materialak gogortasuna hartzen du, eta gero suberaketa tratamendua jasan behar izaten du.

Xaflaren Hotzetako Konformazioa

Puntzoi...

Talka Motak eta Ondorioak Ibilgailuetan

Atzeko Talka (90-100 km/h)

Abiadura handiko atzeko talketan, autoak atzetik altxatzeko joera izan dezake. Ibilgailua trabatu eta maletegia altxa daiteke.

Alboko Talka

Aurreko eta atzeko talken desberdina da. Deformatzeko leku gutxi dagoenez, ahaleginak egiten dira autoa ez deformatzeko eta talka egindako objektua bidaiarien lekura ez sartzeko. Ondorioak abiaduraren arabera:

• 20-30 km/h: Kontaktuko gunea deformatzen da (ateak, erdiko zutabea...).
• 40 km/h: Bidaiarien lekua albo batera mugituko da gurpilak geldirik dauden bitartean. Ondorioz, autoa zapaldu egin daiteke (estriboa, goiko luzetarako habea, zorua, sabaia...).
• 60 km/h: Gurpilak mugaraino iritsi eta irristatu egingo dira. Ondorioz, autoa albo batera desplazatuko