Energia: sorkuntza, erabilera eta ingurumen inpaktua

Laburpena

Dokumentuak energia elektrikoaren ezaugarriak eta erronkak, zentral elektriko eta termikoen osagaiak, energia nuklearraren zikloa eta energia-kontsumoaren ondoriozko atmosferaren kutsadura aztertzen ditu. Halaber, petrolioaren errefinazioaren deribatuak eta energia-baliabideen sailkapena azaltzen ditu.

Funtsezko puntuak

Energia elektrikoa erraz kontrolatzen, garraiatzen eta lanean bihurtzen da, baina ezin da gorde.
Zentral termiko batek ikatza erretzen du, lurruna sortzen du, turbina eta sorgailua mugitzen ditu eta hozte-dorrean hozten da.
Energia nuklearraren zikloak uranio-mineraltik hasi eta hondakin nuklearretara arte pausoak ditu.
Sufre dioxidoak eta nitrogeno oxidoek euri azidoa eragiten dute.
Karbono dioxidoak berotegi-efektua sortzen laguntzen du, atmosferako tenperatura igoz.
Diferentzialek isolamendu-akatsak detektatzen dituzte eta zirkuitua deskonektatzen dute.

Frogatu zeure burua



	Fisio nuklearra: nukleo astunak apurtu, arinak sortu. Fusio nuklearra: nukleo arinak elkartu, astunagoak sortu.

Intentsitatea	A
Potentzia	W
Tentsioa	V
Energia	J
Erresistentzia	Ω
Elektrizitate kantitatea	C (Coulomb)
Kapazitatea	F (Farad)

Energia Elektrikoa: Ezaugarriak eta Erronkak

Energia elektrikoa: erraz kontrolatzeko modukoa, garbia, erraz bihurtzen da lan, eta garraiatzeko arazorik ez du. Arazo bat: ezin da gorde. Hori lortuko bagenu, teknologia-iraultza handienetarikoa litzateke.

Zentral Elektrikoaren Osagai Nagusiak

Sorgailua
Turbina
Kondentsadorea
Transformadorea (alternadorea)
Hozte-dorrea (ura hozteko)

Energia Elektrikoaren Banaketa-Katea

Zentral elektrikoa
Igotzeko estazioa
Garraio-sarea
Transformazio-azpiestazioa
Banaketa-sareak
Transformazio-zentroak
Tentsio baxuko banaketa-sareak
Erabiltzaileak edo abonatuak

Diferentzialak: Babes Sistema Elektrikoak

Diferentzialak babes-sistema garrantzitsu bat dira. Isolamendu-akatsen baten ondorioz fase batek karkasarekin edo lurzoruarekin kontaktua egiten duenean, zirkuitua deskonektatzen dute.

Zentral Termikoen Funtzionamendua

Ikatza
Ikatzaren errekuntza
Lurruna
Turbina
Sorgailua
Transformadorea
Hozte-dorrea

Energia Nuklearraren Zikloa

Uranio-minerala
Aberastea
Erregaiaren prestakuntza
Erreaktore nuklearra (uranio-erregailua)
Erregai gastatuaren tratamendua
Plutonioa berreskuratzea (erregaiaren birprozesaketa)
Hondakin nuklearrak

Energia-Kontsumoa eta Atmosferaren Kutsadura

Atmosfera kutsatzen duen iturri nagusietako bat energia-kontsumoa da. Kutsaduraren eragile nagusiak sufre dioxidoa eta nitrogeno oxidoak dira. Hauek uren eta lurzoruaren azidotasuna handitzen duten metaketak sortzen dituzte, ondorioz, euri azidoa eraginez.

Berotegi-Efektua eta Karbono Dioxidoa

Karbono dioxidoak berotegi-efektua sortzen laguntzen du, eta horren ondorioz, atmosferako batez besteko tenperaturak igo egiten dira.

Petrolioaren Errefinazioa eta Deribatuak

Petrolio gordinaren errefinazio-prozesuak hainbat deribatu sortzen ditu:

Petrolio gordina galdara batean berotzen da.
Produktu arinak: Propanoa, Butanoa, Gasolinak, Jet-fuela.
Pirolisi katalitikoa prozesuaren bidez: Gas-olioa, Fuel-olioa.
Berreskuratze aromatikoa: Industria-erregaiak.
Erauazketa disolbatzaileekin eta kristaltzea: Koipeak, Lubrifikatzaileak, Argizariak.
Hondarrak: Asfaltoak, Kokea.

Energia Baliabide Primarioak	Tarteko Energia Motak	Azken Erabilerak
Erregai Fosilak	Energia Kimikoa	Garraioa
Energia Nuklearra	Energia Termikoa	Etxeko Erabilerak
Energia Berriztagarriak	Energia Elektrikoa	Industriako Erabilerak

Ohiko galderak

Zein da energia elektrikoaren arazo nagusia?

Testuaren arabera, energia elektrikoa ezin da gorde. Hori lortuko balitz, teknologia-iraultza handienetarikoa litzateke.

Zer da euri azidoa eta zer eragiten du?

Sufre dioxidoak eta nitrogeno oxidoak sortzen dituzte, eta uren eta lurzoruaren azidotasuna handitzen dute.

Zer da diferentziala?

Babes-sistema elektrikoko gailua da. Isolamendu-akats baten ondorioz fase batek karkasarekin edo lurzoruarekin kontaktua egiten duenean, zirkuitua deskonektatzen du.