Teknologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Energia-iturri primarioak eta sekundarioak

1. Energia-iturri primarioak

Zer dira energia-iturri primarioak? Zertarako erabiltzen ditugu gizakiok?

Edozein energia mota sortzeko gai diren baliabide naturalak dira. Gizakiok energia-iturri primarioak kontsumorako energia erabilgarria edo energia-iturri sekundarioak lortzeko erabiltzen ditugu.

2. Energia-iturri primario ez berriztagarriak (berriztaezinak)

Energia-iturri primario ez berriztagarrien definizioa: energia sortzeko kontsumitu ondoren agortzen direnak.

3. Energia-iturri primario berriztagarriak

Energia-iturri primario berriztagarrien definizioa: energia sortzeko kontsumitu ondoren agortzen ez direnak.

4. Energia-iturri primario ez berriztagarrien izenak

Erregai fosilak (ikatza, petrolioa eta gas...

Harri urratzaileen egitura

Egitura: Harriaren gainazaleko harri urratzaileen batez besteko distantzia.

• G (alea), A (aglomeratzailea) eta P (haize burbuila)
• Porotsua (haize zulo handiak):
  • Ukipen azalera handiaren kasuan
  • Pieza biguna landu nahi den kasuan
  • Doitasun handietan
• Sendoa (haize zulo txikiak edo gabe):
  • Gainerako kasuetan erabiliko ditugu

Aglomeratzailea

Aglomeratzailea: harri urratzaileen aleak lotzeko erabiltzen den materiala.

• Motak: mineralak, organikoak eta metalikoak
• Aglomeratzaile beiraztatua da gehien erabiltzen dena

Ale tamaina

Ale tamaina: harri urratzailea osatzen duten aleen batez besteko neurria.

• Ale handia: material bigunak lantzeko eta eragiketa mota: desbastea
• Ale txikia: material gogorrak lantzeko eta eragiketa mota: akabera
• Kalibrea ireki

Fresagailu Mota Nagusiak

Fresagailu Horizontala

Fresagailu horizontalak fresa zilindrikoak erabiltzen dituzte, ardatz horizontal batean montatuta daudelako. Alde batetik akzionamendu-motorea izaten dute eta bestetik, ardatza bermatuta doan errodamendua.

Fresagailu Bertikala

Fresagailu bertikalak mekanizazio-ardatza mahaiarekiko elkartzut izaten du. 3 ardatzetan zehar mugitu daiteke: bertikalki eta horizontaleko planoan zeharreko beste 2 ardatzetan.

Bertikalki, mahaia edo erreminta bera mugitu daiteke, eta beste 2 ardatzetan zehar, mahaia da mugitzen dena. Mugimendu hauei esker, geometria bereziak eta konplexuak egiteko aukera dago. 3 ardatzetan zehar une berean mugitzeko aukera ematen du.

Xafla edo pieza lauak, edo paralelepipedo moduko koskorrak...

Metodo optiko eta espektroskopikoak

Metodo optikoak: erradiazio elektromagnetikoa (uhin eta partikula izaera) oinarri hartuta sailkatzen dira. 1) Espektroskopikoak: argi partikulen propietateetan oinarritzen dira. Absortzioa (erradiazioa guztia edo zati bat absorbatzen da), emisioa (erradiazio bidez kitzikatutako atomoek argia askatzen dute), dispertsioa (Raman) eta fluoreszentzia (XRF). 2) Ez espektroskopikoak: argi uhinen propietateetan oinarritzen dira, adibidez difrakzioa.

Absortzioa

Erradiazioa materiarekin elkarreragiten du, eta egoera kitzikatuak sortzen dira (E ↑). 1) Atomikoa: UV-Vis argia laginaren zehar pasatzen denean, uhin-luzera jakin batzuk absorbatzen dira, lerro estuak sortuz. 2) Molekularra: trantsizio elektronikoak (UV, Vis)...

Aprehentzio materiala

Foester pintzak edo matzardak obalo forma dute, ebakuntzetan gasak eta kotoiak hartzeko erabiltzen dira. Ehun handiak zabaltzeko ahalik eta trauma txikienak sortuz, organo handiak hartzeko ere balio dute.

Dubal kolin pintza edo matzarda: birikien ehunak eusteko, ahalik eta trauma txikiena eragiteko.

Neurketa materiala

Glukosimetroa: odoleko glukosa maila neurtzeko.

Trokarra: biopsietan laginak hartzeko.

Esfigmomanometroa: tentsio arteriala neurtzeko.

Estiletea: zauriaren sakonera eta norabidea neurtzeko.

Otoskopioa: timpanoa eta belarriko konduktua aztertzeko.

Pulsioksimetroa: arterietako odolean dagoen oxigeno saturazioa eta bihotz-taupadak neurtzeko.

Neurtzeko zinta: pazienteari hainbat neurketa egiteko.

Termometro digitala: gorputz-...

Egitura Arkitektonikoak: Sistema Lauetatik Egitura Espazialetara

Sistema lauak

Horma-egitura: horma-sistema ortogonala da. XIX. mendeko zabalguneak: Cortazar zabalgunea eta Donostia.

Armazoi-egitura: habexka, habe eta zutabez osatutako sarea da. Material eraginkorrak eta ekonomikoak dira.

Oinplanoa: ia libre (Farnsworth etxea).

Loturaren arabera

• Lotura bermatuak: zurezko egiturak.
• Lotura zurrunak: hormigoizko eta altzairuzko egiturak, norabide bakarrekoak edo bikoak, portikoa eta txirrindula elementuak.
• Triangulazioa: loturak zurrundu eta txirrindula elementuak erabiltzea.

Egitura mistoak eta egitura espazialak

Gainazal kurboak

Kurbatura sinpleko gainazalak: azal garagarrazia eta ezaugarriak.

Konpresioan

Arkuak (harrizkoak, adreiluzkoak)

Garapena:

1. Dintelak
2. Arku

Zubi-txapelketa eta Aparkaleku-kudeaketa: Pascal programak

CASE aukera OF

'1': BEGIN

Writeln;

Write('Zenbaki identifikatzailea eman: ');

ReadLn(iEzabatzekoIdentifikadorea);

MaketaKendu(iEzabatzekoIdentifikadorea, sFitxIzen);

END;

'2': BEGIN

iZenbatZubiLehian := fniZenbatuZubiakLehian(sFitxIzen);

CASE iZenbatZubiLehian OF

0: BEGIN

Writeln('Dagoeneko lehiaketa bukaturik dago, ez da zubirik lehian geratzen');

END;

1: BEGIN

Writeln('Zubi bakarra geratzen da lehian, hau da zubi txapelduna:');

ZubiTxapeldunaZehaztu(sFitxIzen, rdZubiTxapelduna);

ZubiBatErakutsi(rdZubiTxapelduna);

WriteLn;

END;

ELSE

BEGIN

LehianDaudenZubiakErakutsi(sFitxIzen);

WriteLn;

Writeln('Txanda berri bati ekin!');

LehianDaudenZubieiKargaBerriaJarri(sFitxIzen);

END;

END;

END;

'3': BEGIN

iZenbatZubiLehian...

Frenoen Matxurak eta Portaera

Atzeko gurpilen blokeoa

Kurbetan sobrevirajea gertatzen da, ibilgailuaren atzeko ardatza kanpoalderantz joaten da, baina muturra ez.

Trayektoria galtzea gurpilak blokeatu gabe

Frenatze desekilibratu batengatik gertatu ohi da, hau da; ardatz berdineko gurpil batek gehiago frenatzen du besteak baino. Lurrarekiko adherentzia berdina denean, akatsa zirkuituan edota frenoaren dispositiboetan egon ohi da. Hau gehiago nabaritzen da abiadura handiarekin.

Danbor Frenoaren Osagaiak eta Misioa

Enumera los componentes del freno de tambor y la misión de cada uno en el conjunto:

• Chapa portafrenos: Multzoa osatzen duten elementu guztiak eusten ditu.
• Zapatas: Elementu frenatzailea da tanborrarekin batera, eta portafrenoseko txapara loturik

Energia

Energia.

Zer da energia?

Energia sistema material batek bere barruan edo beste sistema batean aldaketak sortzeko duen gaitasuna da.

Energiaren ezaugarria

Energiaren bi ezaugarri nagusi daude: bihurgarria da eta kontserbatu egiten da. Edozein aldaketa fisiko edo kimikotan, energia ez da sortzen ez suntsitzen: aldatu baino ez da egiten.

Sistemen arteko energia-trukea

Beroa eta lana ez dira energia-formak, sistema materialen (edo gorputzen) artean dabilen energia baizik. Beroaren bidez edo lanaren bitartez transferitzen da.

Energia motak

Energia mekanikoa

Em = Ec + Ep

Energia zinetikoa

m masa duen gorputz baten energia zinetikoa, Ec, gorputz horrek higitzeagatik duena da, hau da, azkar (v) higitzearen ondorioz duena.

Ec = ½ · m · v²

Energia potentzial

Zentral elektrikoak

1. Oinarrizkoak

Nuklearrak, termikoak eta berriztagarriak.

2. Puntakoak

Hidraulikoak eta ziklo konbinatuak.

3. Erretserbakoak

Termikoak.

Zentral hidroelektrikoak

• Dabilen ura darabiltenak (O)
• Metaketa urtegiak (P)
• Ponpatze zentralak (P)
• Mareek eragindakoak (O)

Energia elektrikoaren erabilera

1. Kontsumoa
2. Ureztapena
3. Energia elektrikoa

Oinarrizko ekuazioak

Potentzia mekanikoa: P_m = η · P_h

Potentzia hidraulikoa: P_h = ρ · g · Q · H

Potentzia berdina lortzeko, r↓ w↑. Turbina merkeagoa da, baina w↑↑ → v↑↑ → p↓↓, kabitazio arriskua eta marruskaduraren ondoriozko galerak ↑↑.

Alternadoreak

Ustiapen handiak (>10 MW)

Alternadore sinkronoa: N = 60 · f / p_p

Ustiapen txikiak (<10 MW)

Alternadore asinkronoa. Sareak berak finkatzen...