Teknologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Arraseko mozketa guraso-zuhaitzekin

Metodo honetan, azalera guztia mozten da, zuhaitz batzuk izan ezik. Zutik uzten diren zuhaitz hauek, guraso-zuhaitz deituak, bakarka nahiz taldeka egon daitezke. Zutik geratzen diren zuhaitz hauen funtzioa eremu osoan haziak askatzea eta, horrela, basoaren birsortze naturala ahalbidetzea da. Bigarren sartualdi batean, masa berria finkatuta dagoenean, zuhaitz guraso hauek mozten dira.

Zuhaitz gurasoen ezaugarriak

Hautatzen diren guraso-zuhaitzek ezaugarri zehatz batzuk bete behar dituzte:

• Informazio genetiko ona duten haziak sortu behar dituzte, ezaugarri onak hurrengo belaunaldiari transmititzeko.
• Aurretik bakanketak jasan izana komeni da. Horrela, zuhaitzek espazio gehiago izan dute garatzeko, eta fruitu eta

Korronte Zuzeneko Motor Motak

Motor Moten Ezaugarriak

• Serie Motorra

  Momentu eragile handiena har dezake abiatzeko unean. Motorreko karga txikitzen denean, xurgatutako intentsitatea murrizten bada, motorrak lastertasun handia har dezake. Trakzio elektrikoko ibilgailuetan erabiltzen dira: tranbiak eta trolebusak.

• Shunt Motorra

  Abioan, momentu eragilea serie motorrarena baino txikiagoa da. Ez du abiadura handiegirik hartzen. Oso aproposak dira makina-erremintak erabiltzeko.

• Compound Motorra

  Serie motorraren eta shunt motorraren konbinazioa da (zirkuitu mistoa). Egokia da makina-erremintetarako eta trakzio elektrikoan erabiltzeko.

Funtzionamendua

Motorrak bi zati nagusi ditu:

• Estatorea: Elektroiman bat du, eremu magnetikoa sortzeko.
• Errotorea: Motorraren

Energia Motak

Eguzki-energia

• Definizioa: Eguzki-energia eguzki-izpiak erabiliz energia sortzean datza. Energia hau erradiazio moduan heltzen da lurraren gainazalera.
• Erabilera: Elektrizitatea eta beroa.
• Teknologia: Ur beroa lortzeko, eguzki-kolektoreak; elektrizitatea lortzeko, eguzki-panelak.
• Berriztagarria: Bai.
• Abantailak: Garbia, ez duelako poluitzen; isila eta zaratarik gabekoa.
• Desabantailak: Energia kantitate handiak lortu nahi badira, azalera handiak behar dira; aprobetxatzeko aukerak oso aldakorrak dira lurraldearen arabera.

Energia Eolikoa

• Definizioa: Haizea erabiliz lortzen den energia da, hau da, aire-korronteek sortutako energia zinetikoa erabiliz.
• Erabilera: Elektrizitatea.
• Teknologia: Energia mota hau sortzeko aerosorgailuak behar dira.

Mekanismo sinpleak eta indar transmisioa

Ziria

Ziria plano inklinatu bikoitza da: oinarriarekiko zut egiten den indarra handituta transmititzen da ziriaren aldeetara.

Torlojua

Torlojua zilindro baten kiribildutako plano inklinatu bat da. Indarrez eraginda hariz lotzen denean, egindako indarra handitu egiten da.

Higidura Transmisioko Mekanismoak

Uhal bidezko transmisioa

Uhal baten bidez higidura txirrika batetik beste batera transmititzen duen mekanismoa da.

Torloju amaigabea eta gurpila

Higidurak transmititzeko beste modu bat da, baina ardatz elkarzuten arteko higidurak transmititzen ditu.

Mekanismo trenak

Zenbait mekanismo bakun elkartuta osatzen dira. Hauek dira mota nagusiak:

• Transmisio-sistema murriztailea

  Txirrika sistema bat eta engranaje sistema

Galderak eta oinarrizko kontzeptuak

1. Zentral nuklearra eta energia elektrikoa

1. Zentral nuklear batek sortzen duen energia elektrikoa: indukzio bidez sortzen da.

2. Coulomben legea

2. Coulomben legeak bi karga elektrikoen arteko erakarpen edo aldaratze-indarra azaltzen du: F = k · (q1 · q2 / d²).

3. Kontsumo energetikoa — berogailua

3. 1 kW-ko berogailu bat 10 orduz baliuz, kontsumo-energia = 10 kWh (E = P · t).

4. Eroalearen sekzioaren eraginak

4. Eroalearen azalera (sekzioa) handiagoa bada, erresistentzia txikiagoa izango da (R = f(L / S); S handi → R txikiagoa).

5. Karga elektrikoaren unitatea

5. Karga elektrikoaren unitatea: Coulomb (C).

6. Ohm-en legearen ondorioa zirkuitu batean

6. Zirkuitu batean erresistentzia konstantea bada (R konstante)...

Sarrerako gailuak

Teklatua

Teklatua sarrera-unitaterik garrantzitsuena da, nahiz eta ingurune grafikoetan saguak gero eta garrantzi handiagoa izan. Teklatuak erabiltzailearen eta ordenagailuaren arteko harremana bideratzen du. Gehien erabiltzen dena QWERTY da.

Teklatua bost ataletan banatzen da:

1. Alfazenbakizko teklatua: Idazmakina baten antzekoa da.
2. Funtzio-teklak: Programa bakoitzak tekla bakoitzari funtzio jakin batzuk esleitzen dizkio.
3. Zenbakizko teklatua: Tekla hauek zenbakiak idazteko edo kurtsorea mugitzeko erabil daitezke.
4. Mugitzeko teklak: Tekla hauen bidez kurtsorea mugituko dugu.
5. Tekla bereziak: Insert, Supr, Inicio, Fin…

Teklatu motak

• Mekanikoak: Arruntenak dira, eta erabiltzaile gehienek erabiltzen dituztenak.
• Ergonomikoak: Eskuen anatomiari

Arrantza: Itsas baliabideen ustiapena

Arrantza itsasoak eskaintzen dizkigun baliabideak ustiatzean oinarritzen den jarduera da.

Arrantza motak

• Arrantza tradizionala: Gutxi garatutako eremuetan kostaldetik gertu egiten da; tranpak erabiltzen dituzte autokontsumorako edo merkaturatzeko. Herrialde garatuetan, balio handiko animalia zehatzak harrapatzeko erabiltzen da.
• Industria-arrantza: Arrain eta itsaski kopuru handiak harrapatzea du helburu. Itsasontzi handiak eta teknologia aurreratua erabiltzen dituzte harrapaketa kopurua handitzeko eta jarduera errentagarria izateko.

Non egiten da arrantza?

• Itsasbazterrekoa: Arrantzontzi txikiak erabiltzen dira, sare eta hariak baliatuz, itsasaldetik gertu.
• Itsas zabaleko arrantza: Arrantzontzi handiak erabiltzen

Moldeaketa Prozedurak

Material urtuari forma ematea konformazio prozedura zaharrenetakoa da, metalezko osagaiak lortzeko erabiltzen dena.

Urtzea

Urtzeko behar den tenperaturaren eraginez, batzuetan aldatu egiten da urtu behar dugun materialaren osaketa. Burdinazko materialak urtzeko, hainbat labe mota erabiltzen dira:

• Kubilote labeak: Labe hauen funtzionamendua aire-korronteek emandako oxigenoa erretzean datza. Prozesu honekin kalitate txikiko piezak lortzen dira.
• Arrago labeak: Materiala arrago izeneko ontzi itxi batean urtzen da, horrek isolatu egiten du. Burdina ez den materialetan erabiltzen da. Produkzio gutxi dute eta garestiak dira.
• Erreberberazio labeak: Beroa kanpoan gasarekin edo petrolioaren deribatu batekin egindako su batetik lortzen

Energia eta Elektrizitatea

Energia makinek funtziona dezaten ezinbestekoa den hori da.

Energia Elektrikoaren Ekoizpena eta Garraioa

Energia elektrikoaren ekoizpena hainbat modutan gerta daiteke: transformazio kimikoa, indukzioa, berotzea, argiaren eragina, marruskadura edo presioa.

Garraioari dagokionez, mailetan egindako banaketa eta tentsio alterno trifasikoa erabiltzen dira. Lurpeko kanalizazioen elementuak honako hauek dira: kanalizazioa, kableak eta elementu laguntzaileak.

Babes-sistemak eta Zirkuituaren Atalak

Babes-sistemak:

• Magnetotermikoak: H mota, L mota eta G mota.
• Diferentzialak: pertsona batek deskarga gogorrik ez hartzeko diseinatuak.

Zirkuitu elektrikoaren atalak: elektrizitate-sorgailua, elektrizitate-hargailua, eroaleak eta kontroleko...

Emaria Neurtzeko eta Kontrolatzeko Sistemak

3. Emaria Neurtzeko Metodoak

Emaria neurtzeko hainbat teknika daude, bakoitza printzipio fisiko desberdinetan oinarritua:

1. Elektromagnetikoak:

   Eremu magnetiko baten barruan mugitzen den eroaleak tentsio induzitua sortzen du. Bobinek sortutako tentsioa likidoaren abiadurarekiko proportzionala da.

2. Ultrasoinuak:

   Bi sentsoreek ultrasoinuzko uhinak igorri eta hartu egiten dituzte. Atzerapen denboraren ondorioz jakiten da nondik datorren eta zein den abiadura.

3. Vortex:

   Fluido korronte batek oztopoa aurkitzen duenean zurrunbiloak sortzeari deritzo. Zurrunbiloen depresioak neurtuz jakingo dugu abiadura.

4. Presio Diferentziala:

   Presio kaptadoreen bidez, estugunean eta estugunea baino lehen dauden presio diferentziaren