Teknologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Material metalikoen ezaugarri orokorrak

Material metalikoak solidoak dira giro-tenperaturan (merkurioa izan ezik) eta propietate onak dituzte: zailtasuna, harikortasuna eta xaflakortasuna; nabarmenena, eroankortasun elektriko zein termikoa da.

Aleazioak eta haien eraketa

Aleazioa metal batek beste elementu batzuekin (metalikoak edo ez) duen nahaste homogeneo edo disoluzio solido bat da, metal baten itxura eta propietateak dituena. Proportzio handienean dagoen metalari oinarri esaten zaio eta gainerako elementuei aleatzaile.

Aleazio bat osatzeko baldintzak

Bi dira bi elementuk edo gehiagok aleazio bat osatzeko bete behar dituzten oinarrizko baldintzak:

• Elementuak egoera likidoan nahaskorrak izatea eta solidotzean nahaste homogeneoa sortzea.
• Lortutako

Materialen Propietateak: Definizioak

• Gogortasuna: Material batek beste material bati marratzeko duen ahalmena.
• Hauskortasuna: Material batek erraz hausteko duen ahalmena.
• Nekea: Material batek indar baten eraginez hautsi gabe jarraitzeko duen erresistentzia.
• Elastikotasuna: Material batek deformatu ondoren bere hasierako formara itzultzeko duen ahalmena.
• Plastikotasuna: Material batek deformatzeko duen ahalmena, baina inoiz ez du hasierako forma guztiz berreskuratuko.
• Harikortasuna: Material batek hari bihurtzeko duen ahalmena.
• Xaflakortasuna: Material batek xafla bihurtzeko duen gaitasuna.
• Zailtasuna: Zerbait lortzeko edo egiteko aurkitzen diren oztopoak edo zailtasun-maila.
• Erresilientzia: Materialaren gaitasuna, deformazio elastiko handia jasan ondoren,

Hortz Kopuruaren Anomaliak

Hortz kopuruan eragina duten anomaliak bi motatakoak izan daitezke:

1. Hortz Eskasia Eragiten Duten Anomaliak (Agenesia)

Behar baino hortz gutxiago daudenean ematen diren anomaliak dira, hortz germenak sortu ez direlako. Anomalia hauei agenesia ere deitzen zaie. Falta den hortz kopuruaren arabera, mota desberdinetako agenesiak daude:

• Anodontzia: Hortz guztiak falta dira.
• Oligodontzia: 6 hortz baino gehiago falta dira.
• Hipodontzia: 6 hortz edo gutxiago falta dira.

Hortz baten edo biren falta maiztasun handiarekin aurkitzen den anomalia da, eta ohikoenak 3. haginen, beheko 2. premolarren eta goiko alboko ebakortzen agenesiak dira; hortz horien falta hereditarioa izan ohi da.

2. Gehiegizko Hortz Kopurua Eragiten Duten Anomaliak

Motorren Kulatak eta Errekuntza Ganberak: Oinarrizko Galderak

1. Zein da kulatak egiteko gehien erabiltzen den materiala?

Gaur egun, diesel motor txikietan eta gasolina motorretan, aluminio, silizio eta magnesioz egindako kulatak erabiltzen dira. Arinak eta bero-eroale onak direlako erabiltzen dira gehienbat.

2. Zein ezaugarri izan behar dituzte Otto motorretako errekuntza-ganberek?

• Pizte-aldearen tarte txikia
• Errekuntza azkarra
• Turbulentzia altua
• Detonazioari aurre egitea

3. Zein errekuntza-ganberak du errendimendu onena Otto motorretan?

Semiesferikoa edo hemisferikoa da. Honek errekuntzaren eragina ganberako azalera guztian berdina izatea ahalbidetzen du.

4. Deskribatu Heron motako ganbera. Zein abantaila ditu?

Heron formakoa da. Bere ezaugarria da...

Kontrol Sistemaren Oinarrizko Osagaiak

Agindu-sorgailua: Kontrolagailuari magnitude fisikoa zer mailatan erregulatu behar den adierazten dion elementua da.

Sentsorea: Magnitude fisikoaren balioa antzematen du, kontrolagailuak prozesatu dezakeen magnitude berri bat bihurtuz.

Elikadura-iturria: Bere funtzioa tentsioa murriztea eta korronte zuzena bihurtzea da.

Kontrolagailua: Bere funtzioa eragingailuek eta sentsoreek emandako seinaleak kontrolatzea da.

Magnitude Fisikoaren Balioaren Adierazlea: Magnitude fisikoaren balioaz eta agindu-puntuez informatzen gaituen elementua da.

Eragingailua: Magnitude fisikoan aldaketa eragiten du, zuzena edo zeharkakoa.

Galderak eta Erantzunak

1. Metagailua tenperaturara iristen bada eta eguzkiak berotzen jarraitzen badu,

Elementu Erresistenteak

Hainbat piezaz osatuta daude, bakoitzak eginkizun jakin bat betetzen du egitura hautsi edo eror ez dadin. Adibidez: etxearen egitura osatzen duten elementuek pertsonen eta altzarien pisuak, kolpeak, haize-boladak eta abar jasateko gai izan behar dute.

Esfortzu Motak

• Trakzio-esfortzua: Egitura osatzen duten piezak tenkatzen ditu esfortzu honek.
• Konpresio-esfortzua: Zapalduak izateko joera duten elementuak dira.
• Makurdura-esfortzua: Pisuek edo kargek piezak okertzeko joera dutenean sortzen da.
• Ebakidura-esfortzua: Kargek piezak mozteko joera dutenean sortzen da.
• Bihurdura-esfortzua: Bihurtzeko joera duten piezek jasaten dute.

Esfortzuen Adibideak

Trakzioa: Euskarriak tente edukitzen dituzten tiranteak luzatu egiten dira.

Konpresioa:

Sorgailuak eta Materialen Ezaugarriak

Alternadorea

Sistema trifasikoa sortzen duen sorgailua da. 6 borne ditu eta bi konexio mota onartzen ditu: estrella eta triangelua.

• Estrellan: $I_l = I_f$ eta $V_l = \sqrt{3} \cdot V_f$.
• Triangulon: $I_l = \sqrt{3} \cdot I_f$ eta $V_l = V_f$.

Ferromagnetismoa

Momentu magnetiko guztiak direkzio eta sentidu berean alineatzea da.

Elektromagnetismoa

Korronte batek, eremu magnetiko bat sortzen du, pasatzen den eroalearen inguruan.

Elektroimana

Alanbrezko bobina bat da, intentsitatea garraiatzen duena. Korrontea handitzen bada, bere indar magnetikoa handitzen da. Gainera, barnean imana sartuz, indarra are handiagoa da.

Indar Elektroeragilea (IEE)

Bobina baten barruan iman bat mugituz, indar elektroeragilea sortzen da, hau...

Motorraren Oinarrizko Atalak

Karterra

Motorraren blokearen behekaldea ixteko erabiltzen da.

Banaketa Sistema

Momentu egokian zilindroko balbulen posizioa kontrolatuz, airearen eta konbustio-gasen sarrera eta irteera erregulatzen duen mekanismoa da.

Kulatan dauden 2 Balbulak

Sarrerakoa eta irteerakoa.

Banaketa-Piñoiak Lotzeko Moduak

• Zuzena: Zigueñala eta espeka zuzenki lotuta, motor monozilindrikoetan.
• Zeharkakoa: Ardatzen piñoien artean beste bat sartzen da. Diesel motor handietan aurkitzen da.
• Kate Bidezkoa: Kate metaliko batekin lotuta. Kulatan jartzen da, potentzia gutxiko diesel eta gasolina motorretan.
• Kautxuzko Hagindun Korrea: Diesel eta gasolina potentzia txikiko motorretan erabiltzen da.

Espeka Ardatza

Ardatz metalikoa, espekez osatua. Kopurua

PET Birziklapen Metodoak

Banaketa Mekanikoa

Plastikoen bereizketa mekanikorako hainbat metodo erabiltzen dira, dentsitatean eta karga elektrikoan oinarrituta:

• Air Tabling (Haizezko Mahaia): Grabitate lehorreko metodoa da. Plastiko soberakinak mahai gainean erortzen dira, eta mahaia bibratu eta haizagailu batek airea bultzatzen du. Dentsitate baxuko plastikoak flotatu egiten dira, eta besteak, bibrazioaren eraginez, ertz batera mugitzen dira.
• Bereizketa Triboelektrikoa: Plastikoa haize-korronte baten bidez sakabanatzen da, eta tribo-zikloi batean sartzen da. Bertan, beraien artean igurtzi eta elektrikoki kargatzen dira. Zikloitik ateratzean, kargaren arabera elektrodoetara hurbiltzen dira, horrela bereizketa lortuz.
• Hondoratze-Flotatze eta Apar-Flotatze