DBH mailako Teknologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Elementu Erresistenteak

Hainbat piezaz osatuta daude, bakoitzak eginkizun jakin bat betetzen du egitura hautsi edo eror ez dadin. Adibidez: etxearen egitura osatzen duten elementuek pertsonen eta altzarien pisuak, kolpeak, haize-boladak eta abar jasateko gai izan behar dute.

Esfortzu Motak

• Trakzio-esfortzua: Egitura osatzen duten piezak tenkatzen ditu esfortzu honek.
• Konpresio-esfortzua: Zapalduak izateko joera duten elementuak dira.
• Makurdura-esfortzua: Pisuek edo kargek piezak okertzeko joera dutenean sortzen da.
• Ebakidura-esfortzua: Kargek piezak mozteko joera dutenean sortzen da.
• Bihurdura-esfortzua: Bihurtzeko joera duten piezek jasaten dute.

Esfortzuen Adibideak

Trakzioa: Euskarriak tente edukitzen dituzten tiranteak luzatu egiten dira.

Konpresioa:

Aluminioaren propietateak:

• Korrosioarekiko erresistentzia ona du.
• Biguna da.
• Ez da herdoiltzen.
• Plastikotasun ona du.

Aluminioaren erabilpenak: Kotxeen gurpilen llantak, latak, linea elektrikoak, ispiluen estaldurak, txirrinduaren koadroa, lapiko handiak.

Zura

Egurra erabili ahal izateko ondo lehortuta egon beharra du. Horrela, oholaren forma ahalik eta gehien egonkortzeko, itxuraldatze eta okertzeak murrizteko, iraunkortasuna handitzeko, zura egokitzeko, lana, itsatsia eta akabera errazteko eta garraioaren kontsumoa murrizteko.

Zur-produktuak

• Aglomeratuak: Txiribil txikietan eginda daude; txiribilak itsasgarriarekin nahasi eta prentsatu egiten dira. Itsasgarri bereziak sortu direnetik, aire zabalean ere erabiltzen dira. Edozein neurritakoak, egonkorrak,

Materialak: %C altuagoa, duktibilitate gutxio, auskorrago, gogor. Egokiak karkasak bibrazioen aurkakoak.. Mekanizatzeko egokiak. Forjarako ez. Fundi bai.// ALTZAIRU %C gutxio. Duktibilitate altuo. F-1000: karbono altzairu arruntak(aleazio baxu), F-3000: altzairu herdoilgaitzak, F-5000: herramienta altzairuak(HSS).//LATOIA: Cu+Zn//BRONTZEA:Cu+Sn

Fabrikazio prozesuak: moldaketa(matal lik abiatua), hauts metalurgia, besteak, konformazio( bateratzea(soldadura), mekanizatua(txirbil arroket), deformazio( beroan: forja, estrusioa, hotzean: enbutzio, doblado)

FORJA: konformaketa: 1ARAZOAK: balio erantsi izugarriak, serie handiak, gutxi zehaztutako materialak, pieza berean eragiketa anitzak, zehaztasun eta kalitate handiak, aldagai asko.//2prozesuaren...

Egiturak: Definizioak eta Oinarrizko Kontzeptuak

Egonkortasuna

Egitura bat egonkorra da zutik egoteko gai bada, erori gabe.

Zurruntasuna

Egitura bat zurruna da esfortzuak jasan arren desitxuratzen ez bada.

Erresistentzia

Egitura bat erresistentea da bere osagai guztiek kargak apurtu gabe jasaten badituzte.

Egitura Motak

Masiboak

Antzina, egiturak egiteko modu bakarra materiala pilatzea zen.

Gangatuak

Geroago, arkuak eta ganga-formako sabaiak asmatu ziren, eta horrela gizakiak espazio handiagoak estali eta egituretan hutsuneak ugaritu ahal izan zituen. Adibidez: basilikak, katedralak, panteoiak. Eraikuntza modernoetan ere erabiltzen dira arkuak.

Laminatuak (Orri edo Karkasa)

Orri edo panel gogor eta mehez eginak, objektuaren barruko piezak babesteko.

Armazoi

Egiturak inguratzen gaituen guztian daude presente, izaki bizidunetan,  bai objetuetan (naskorraren oskola, arbolaren enborra, makinak, altzariak, eraikinak, etb)

ZER DA? Objetu baten egitura objektuaren pisuaeutsi, kanpo indarretatik babestu eta bere alementu guztiak lotuta mantentzen dituen hezurdura edo "armazoia" da. PISUA EUSTEA=elementuen pisua egituran, objetuaren pisua eta egituraren pisua). KANPO INDARRAK=urte beteko hormak gordetako uraren presioa eutsi behar du; teilatuak elurraren pisua eutsi behar du. FORMA MANTENDU= egiturak gai izan behar dira pisuak eusteko eta indarrei aurre egiteko deformatu gabe. BABESTEA= ordenagailu beten karkasa, autoaren xasia.

EGITURA MOTAK- Egiturak hiru multzo handitan sailkatzen dira. 1-Egitura masiboa....

Korronte Zuzeneko Motor Motak

Motor Moten Ezaugarriak

• Serie Motorra

  Momentu eragile handiena har dezake abiatzeko unean. Motorreko karga txikitzen denean, xurgatutako intentsitatea murrizten bada, motorrak lastertasun handia har dezake. Trakzio elektrikoko ibilgailuetan erabiltzen dira: tranbiak eta trolebusak.

• Shunt Motorra

  Abioan, momentu eragilea serie motorrarena baino txikiagoa da. Ez du abiadura handiegirik hartzen. Oso aproposak dira makina-erremintak erabiltzeko.

• Compound Motorra

  Serie motorraren eta shunt motorraren konbinazioa da (zirkuitu mistoa). Egokia da makina-erremintetarako eta trakzio elektrikoan erabiltzeko.

Funtzionamendua

Motorrak bi zati nagusi ditu:

• Estatorea: Elektroiman bat du, eremu magnetikoa sortzeko.
• Errotorea: Motorraren

Mekanismo sinpleak eta indar transmisioa

Ziria

Ziria plano inklinatu bikoitza da: oinarriarekiko zut egiten den indarra handituta transmititzen da ziriaren aldeetara.

Torlojua

Torlojua zilindro baten kiribildutako plano inklinatu bat da. Indarrez eraginda hariz lotzen denean, egindako indarra handitu egiten da.

Higidura Transmisioko Mekanismoak

Uhal bidezko transmisioa

Uhal baten bidez higidura txirrika batetik beste batera transmititzen duen mekanismoa da.

Torloju amaigabea eta gurpila

Higidurak transmititzeko beste modu bat da, baina ardatz elkarzuten arteko higidurak transmititzen ditu.

Mekanismo trenak

Zenbait mekanismo bakun elkartuta osatzen dira. Hauek dira mota nagusiak:

• Transmisio-sistema murriztailea

  Txirrika sistema bat eta engranaje sistema

Arrantza: Itsas baliabideen ustiapena

Arrantza itsasoak eskaintzen dizkigun baliabideak ustiatzean oinarritzen den jarduera da.

Arrantza motak

• Arrantza tradizionala: Gutxi garatutako eremuetan kostaldetik gertu egiten da; tranpak erabiltzen dituzte autokontsumorako edo merkaturatzeko. Herrialde garatuetan, balio handiko animalia zehatzak harrapatzeko erabiltzen da.
• Industria-arrantza: Arrain eta itsaski kopuru handiak harrapatzea du helburu. Itsasontzi handiak eta teknologia aurreratua erabiltzen dituzte harrapaketa kopurua handitzeko eta jarduera errentagarria izateko.

Non egiten da arrantza?

• Itsasbazterrekoa: Arrantzontzi txikiak erabiltzen dira, sare eta hariak baliatuz, itsasaldetik gertu.
• Itsas zabaleko arrantza: Arrantzontzi handiak erabiltzen

Energia motak

Energia potentzial elastikoa

Aldi batez deformatu diren gorputzek edo sistemek duten energia da.

Energia zinetikoa

Gorputzek higiduran egoteagatik duten energia da.

Energia potentzial grabitatorioa

Gorputzek lurraren gainazalarekiko altueran egoteagatik duten energia da.

Energia mekanikoa

Higiduraren bidez trukatzen diren energia-mota guztiak dira.

Energia termikoa

Gorputzen egoera fisikoan eta haren tenperaturan sortzen diren aldaketak dira.

Energia elektrikoa

Sorgailu elektrikoek sortzen duten energia da.

Energia kimikoa

Substantzien lotura kimikoetan metatzen den energia da, eta materia bizigabean zein izaki bizidunetan gertatzen diren erreakzio kimikoetan jartzen da agerian.

Erradiazio-energia

Uhin elektromagnetikoek duten energia da. Eguzki-...