DBH mailako Teknologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Lurpeko Baliabideak: Meatzaritza

Bigarren sektorean, naturatik ateratako produktuak eraldatu eta lantzen dira. Guk baliabideak erabiltzen ditugu gure beharrak asetzeko.

Energia-iturriak eraldaketa-prozesu baten ondoren erabiltzen dira industria-prozesuetan eta garraioan (adibidez, ikatza eta hidrokarburoak).

2. Erronka: Baliabideak Agortu Gabe Ustiatzea

Baliabide motak

• Berriztagarriak: Ez dira agortzen (edo oso azkar berreskuratzen dira).
• Berriztaezinak: Haien sortze-prozesua kontsumoa baino motelagoa da.

Mineralak baliabide berriztaezinak dira.

Mineralen birziklapena

• Mineral birziklagarriak: Bauxita (aluminioa) eta burdina, behin eta berriro erabil daitezke.
• Mineral birziklaezinak: Behin bakarrik erabil daitezke, adibidez, petrolioa eta ikatza.

3.

Plastikoen Eskuzko Lanketa

1. Marrazteko eta Trazatzeko Tresnak

Plastikoen gainean trazatzeko, errotuladore berezi batzuk erabiltzen dira: errotuladore iraunkorrak edo ezabaezinak esaten zaie.

2. Plastikozko Xaflak Tolesteko Urratsak

1. Plastikoa berotu behar da, aire beroko pistola batez.
2. Eskularruak jantzita, eskuarekin astiro-astiro tolestu behar da.
3. Nahi bezalako forma eman ostean, eutsi egin behar zaio, hoztu arte.

3. Plastikoak Mozteko Tresnak eta Teknikak

• Xafla meheak: Guraizez moztu daitezke.
• Plastiko oso gogorrak: Zerra erabil daiteke.
• Plastiko zurrunezko hodiak: Metal-zerraz inguru guztian marka bat egin behar da. Ondoren, marka dagoen tokian indarra eraginez hautsi egiten da.

4. Plastiko Zurrunen Zulatze Prozesua

1. Zuloa egin nahi dugun puntua markatu,

Materialak: %C altuagoa, duktibilitate gutxio, auskorrago, gogor. Egokiak karkasak bibrazioen aurkakoak.. Mekanizatzeko egokiak. Forjarako ez. Fundi bai.// ALTZAIRU %C gutxio. Duktibilitate altuo. F-1000: karbono altzairu arruntak(aleazio baxu), F-3000: altzairu herdoilgaitzak, F-5000: herramienta altzairuak(HSS).//LATOIA: Cu+Zn//BRONTZEA:Cu+Sn

Fabrikazio prozesuak: moldaketa(matal lik abiatua), hauts metalurgia, besteak, konformazio( bateratzea(soldadura), mekanizatua(txirbil arroket), deformazio( beroan: forja, estrusioa, hotzean: enbutzio, doblado)

FORJA: konformaketa: 1ARAZOAK: balio erantsi izugarriak, serie handiak, gutxi zehaztutako materialak, pieza berean eragiketa anitzak, zehaztasun eta kalitate handiak, aldagai asko.//2prozesuaren...

Eroale termikoak beroa erraz transmititzen duten materialak dira. Material horien partikulak gai dira gorputzean zehar higitzeko, beren energia transmititzeko. Adibidez: burdina, kobrea eta aluminioa (erradiadoreak burdinaz eginda daude).

Substantziaren masa: Zenbat eta handiagoa izan gorputzen masa, orduan eta handiagoa da haren tenperatura balio jakin bateraino igotzeko behar den bero kantitatea.

Substantzia mota: Material bakoitzak bero espezifiko (Ce) izeneko propietate bat du; hau da, substantzia horren 1 kg-ren tenperatura 1 gradu igotzeko behar den energia kantitatea. Zenbat eta handiagoa izan bero espezifikoa, orduan eta handiagoa da gorputzen tenperatura aldatzeko behar den energia. Material batzuk (MI) bero espezifiko handia dute, eta...

Akoplamendu iraunkorrak: makinan egiten dira, martxan dauden bitartean. Muntatzean edo mantentze lanetan bakarrik banatzen dira.

Motak:

• Zurrunak: lotura zurruna ardatz biren artean, gehienetan plater birekin. Hauek torlojoekin elkartzen dira. Ez dute loturiko elementu biren arteko lekualdatzerik egitea ahalbidetzen. Bakunak, sinpleak eta kalkulatzeko errazak.
• Parea mugatzen dutenak: zurrunak dira eta esfortzuen transmisioa mantentzen dute parearen balioa 1 gainditzen ez den bitartean. Zearkarko kabila batekin osatuta, hori zizailatzen da parea gainditzean. Sinpleak eta merkeak. Desmuntatu behar dira zizailatzean, segurtasun elementutzat erabiltzen dira.
• Elastikoak: nolabaiteko biraketa ahalbidetzen dute. Horretarako elementu elastiko bat izaten

Energia: Definizioa eta Motak

Energia lan bat egiteko gaitasuna bezala definitzen da, eta beste gorputzetan aldaketak eta transformazioak eragiten ditu.

Energia Motak

• Energia Termikoa: Tenperaturarekin lotutakoa da.
• Energia Kimikoa: Erradiazio kimikoekin lotutakoa da.
• Energia Nuklearra: Substantzia erradioaktiboak desintegratzean sortzen dena da.
• Erradiazio Energia: Erradiazio elektromagnetikoekin lotutakoa da.
• Energia Elektrikoa: Mugitzen diren karga elektrikoekin lotutakoa da.

Zentral Motak

Zentral Mareomotrizak

Itsasoko marea igotzen denean, dikearen ateak irekitzen dira eta ura urtegian sartzen da. Uraren kantitatea gorenera iristen denean, ateak ixten dira. Itsasbehera prozesuan, itsasoaren maila behera egiten du. Itsasoaren maila urtegiarekiko...

1. Polimerizazioa Azaldu

Polimerizazioa prozesu kimikoa da, honen bidez, molekula txikiak (monomeroak) elkartu eta molekula handiak (polimeroak) sortzen dira.

2. Monomeroa Azaldu

Monomeroa polimerizazioan molekula handiak sortzeko oinarri hartzen diren molekula txikiak dira.

3. Polimero Naturalak eta Sintetikoak

Polimeroak bi motatakoak izan daitezke:

• Naturalak: Almidoia, kautxu naturala, proteinak.
• Sintetikoak: Plastiko gehienak.

4. Plastikoen Definizioa

Plastikoa irakite-puntu finko bat ez duen materiala da, baina beroarekin bigundu egiten da, eta horrela, moldekatu egin daitekeena.

5. Plastikoak Lortzeko Lehengaiak

Plastikoak lortzeko, petroleotik, ikatzetik eta gas naturaletik eratorritako substantziak behar dira.

6. Plastikoaren Industriaren Kontsumoa

Plastikoaren...

Industria Motak

Industria Astuna

Industria honek lehengaiak produktu erdilandu bihurtzen ditu. Hainbat adar ditu:

• Industria kimiko astuna: Erregaiak, plastikoak, zuntz sintetikoak eta abar ekoizten ditu.
• Zementuaren industria.
• Energia ekoizleak eta eraldaketarako industria: Metalurgia eta siderurgia (burdina eta beste metal batzuk lantzen dituena, makineria egiteko oinarri dena).

Ekipo Ondasunen Industria

Lehengai modura, industria astuneko produktuak erabiltzen dituzte makineria eta produktuak egiteko, batez ere beste industria batzuetarako (adibidez, industria arinerako). Honako hauek biltzen ditu:

• Ekipoen industria metalurgikoa.
• Eraikuntzako industria.
• Garraio materialena (ontzigintza, trenak, etab.).

Industria Arina (Kontsumo Ondasunen Industria)

Kontsumitzaileak...

1. Zergatik tratatzen dira zurak?

Hezetasunari eta parasitoei hobeto aurre egiteko.

2. Azaldu lehengaiak

Baliabide naturalak dira.

3. Idatzi lehengai mota batzuk

• Hidrokarburoak (petrolioa, gasa)
• Harriak nahiz mineralak (granitoa, kararria, igeltsua, marmola…)
• Landareetatik datozenak (kotoia)
• Animalia jatorrikoak (larrua)

4. Paperaren prozesua azaldu

Basotik enborrak hartu, azala kendu eta saltzen da. Batzuetan zura zatitu, eta besteetan izpitu eta egosi egiten da produktu kimikoekin. Orea egitean, zuritu eta irabiatu egiten da. Gero, errefinatu eta likido kopuru bat kentzen zaio. Ondoren, metalezko saretxoetan jartzen da ura kentzeko. Lehortzeko, zilindro beroetara pasatzen da, eta bukatzeko, presio handiko zilindroetan jarri eta papera lortzen da,...

Babes eta Aginte-Mahai Orokorrak

Babes eta aginte-mahai orokorra etxebizitzaren sarreran jarritako energia banakako desbideratzea jasotzen duen gailu multzoa da. Hauek osatzen dute:

• Potentzia Kontrolatzeko Etengailua (PKE)
• Etengailu Diferentzialak (ED)
• Automatiko Txikien multzoa (AT)

Osagai hauen funtzioa instalazioa, etxebizitzan erabilitako ekipoak eta erabiltzaileak babestea da.

Segurtasun Arauak Tailer Gelan eta Etxebizitzan

Instalazio elektrikoekin lan egitean, funtsezkoa da segurtasun-arau hauek betetzea:

1. Tentsio baxuko instalazio oro ezarritako arauen arabera zuzendu behar da eta langile tekniko gaituek egin behar dute.
2. Eroale bat egoera txarrean ikusten duzunean, ez ezkutatu eta ez saiatu zuk bakarrik konpontzen; jakinarazi irakasleari.
3. Ez egin