Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Nor gara gu? Identitatearen enigma

Identitatea modu askotan eratzen da

• Jaiotzen garenean, ez dugu identitate zehatz eta osatu bat izaten.
• Bizitza osoan zehar ematen den prozesu konplexu baten bitartez (sozializazioa) gure identitate pertsonala eratzen joaten gara.
• Zerk definitzen du nor garen?
  • Gure inguruan gertatzen dena, gertakariek gugan duten eragina, egiten duguna eta pentsatzen duguna.
• Faktore ugari daude, eta hurrengoak dira garrantzitsuenak:

• Identitatea, gizartea eta kultura.
• Identitatea eta globalizazioa.
• Identitatea eta kontsumoa.
• Identitate morala.

Identitatea, gizartea eta kultura

• Gizarte eta kultura zehatzetan hazten gara gizakiok. Ingurune soziokultural horretatik abiatuta, ohiturak, gustuak, zaletasunak, ezagutzak, sinesmenak, elikadura-

Hezkuntza Premia Bereziak: Sailkapen Orokorrak

Hezkuntzan, Osasun Zerbitzuetan eta Gizarte Zerbitzuetan hezkuntza-premia berezien sailkapen desberdinak daudela aipatu beharra dago. Hauek egiteko, pertsonaren desbideratzearekin erlazionatutako irizpideak erabili izan dira, besteak beste:

• Urritasun fisiko edo organikoak (ikusmen-, entzumen- eta urritasun motoreak).
• Urritasun mentalak (urritasun eta atzerapen mentalak).
• Nahaste emozionalak.
• Moldaezintasun sozialak.

Sailkapen Orokorren Arazoak

Sailkapen hauek egitean, subjektu normalak eta anormalak kontzeptua erabiltzen da. Hori, ordea, oso erlatiboa da eta zientifikoki ez da batere zehatza. Non dago muga?

Hezkuntzako Sailkapen Historikoak

Hala ere, guri interesatzen zaiguna Hezkuntzan egindakoa da. Hortaz,...

Zer dira Komunikazio Sistema Osagarri eta Alternatiboak (KSOA)?

KSOA komunikazioa sortzeko estrategiak dira. Sistema hauek ez dute hizkuntza linguistikorik erabiltzen; zeinuz osatuta daude eta berariazko arauak dituzte.

Norentzat zuzentzen dira?

Hizkuntza-arazo hauek dituzten pertsonentzat pentsatuta daude:

• Ahoz komunikatzeko ahalmenik eza dutenentzat.
• Ahoz komunikatzeko zailtasun handiak dituztenentzat.
• Aldi baterako ahoz komunikatzeko ahalmenik eza dutenentzat.

Sistemen betekizun nagusiak

• Unibertsaltasuna: Bizitzako arlo guztietan erabiltzeko modukoak izan behar dute.
• Eraginkortasuna: Komunikazio eraginkorra bultzatu behar dute.
• Egokitzapena: Hizkuntza-arazoak dituztenei erraz egokitzeko modukoak izan behar dute.
• Onarpena: Erakargarriak eta gizartean

Ekumenikotasuna

Giza espeziea unibertsal bihurtu da, eta Lurreko edozein tokitan bizitzeko egokitu da. Horrek askotariko itxura fisikoak sortu ditu; baina genetikari dagokionez, ez dago desberdintasunik: giza espezie bakarra dago. Horregatik, gizakien kasuan, ez da erabili behar arrazaren kontzeptua, guztiok baikara arraza berekoak: giza arrazakoak, alegia.

Zerebralizazioa

Garunaren garapena Homo generoaren eboluzioari estu-estu lotutako ezaugarrietako bat da. Ezaugarri hori gabe, munduan ez litzateke hizkuntzarik sortuko, ez eta arrazoimenik ere. Gaur egun, zientzialariek hiru azpisistema zerebral bereizten dituzte gizakietan:

• Narrastien garuna: Eboluzioaren ikuspegitik, primitiboena da. Oinarrizko bizi-funtzioak, errutinazko portaera eta sena

Ikasgelako Elkarrekintza eta Kontrol Prozesua

—

—

1. Kontrola: Irakasleak aurreko saioan landutakoa galdetzen du.

2. Nahiz eta azalpen miragarririk ez eman, galdetutakoaren inguruko jakintza duela suposatzen da.

3. Parte-hartzearen arautzea: Ikasle zehatz bati (Joseri) zuzentzen dio galdera.

4. Josek iritzia ematen duela esango nuke, erantzuna haren ustean oinarritzen baita.

5. Kontzeptua gehiago sakontzea.

6. Iritzia ematen ari da, haren usteetan oinarritzen dela pentsatzen duelako.

7. Neurri batean, Josek emandako erantzuna kokatzen ari da: esandakoa batzuetan betetzen dela esaten dio, baina ez beti.

8. —

9. Kontzeptua aztertzea: Anderri gaian sakontzeko eskatzen dio.

10. Aldez aurretik, saio hau baino lehen ez dutela ezer landu suposatzen da. Horregatik, Aneren erantzuna bere

Autismoaren Espektroko Nahastea (AEN)

Sozializazioa

Elkarrekiko interakzio sozialaren zailtasunekin lotutako alderdiak lantzeko gakoak:

• Ingurune normalizatuenak eta ebaluazio ekologikoak (ingurune anitzetan).
• Landu beharreko alderdiak: arreta partekatua, imitazioa, gauzak erakustea, txandak errespetatzea, elkarreragina hastea eta besteekin jolastea.
• Sare sozialak ezartzeko laguntzak eskaintzea.

Komunikazioa

Hitzezko eta hitzik gabeko komunikazio-asaldurarekin lotutako esku-hartzea:

• Ebaluazio ekologikoak (zer komeni den zehazteko).
• Komunikazio-estrategiak lantzeko egokitzapenak, ikuspuntu funtzional batetik (hitzezko eta hitzik gabeko komunikazio funtzionala).
• Komunikatzeko trebetasunak: begiradaren erabilera, imitazioa, irakurketa eta idazketa.
• KSGA (

Zientzia

Zientziaren ezaugarriak

• Arlo eta sektore batera mugatua da: Errealitatearen zatiez arduratzen da.
• Kritikoa da: Analisi-prozesua egiten duelako.
• Esperientziara mugatzen da: Ezagutzak baliogarriak dira.
• Metodo deduktiboa erabiltzen du: Esperientzian egiaztagarriak diren konklusioetara heltzen da.
• Ezagutza intersubjetiboa: Edozein subjektuk egin ditzake esperimentuak.

Filosofiaren ezaugarriak

• Unibertsala da: Ez du zatitzen errealitatea.
• Kritikoa da: Sakonagoa da, ez du ezer egiazkotzat hartzen frogatu arte.
• Ikuspegi erradikalagoa: Ez zaio inporta gauzek nola funtzionatzen duten, baizik eta zentzurik duten ala ez.
• Proposizioak ez dira enpirikoak: Ezin direlako esperientzian egiaztatu; horrek ez du esan nahi arrazionala ez denik.
• Jakintza baino gehiago

Hominizazioa: Giza Eboluzioaren Ezaugarri Nagusiak

Hominizazioa gizakiaren eboluzio-prozesuan funtsezkoak izan diren ezaugarri multzoa da:

• Bi oinetan ibiltzea (Bipedismoa)
• Eskuak libre geratzea
• Barailezurra libre geratzea
• Gazteagotzea (Altrizitatea)
• Ekumenikotasuna (Egokitzapen zabala)

Zerebralizazioa: Garunaren eta Garun-azalaren Garapena

Garunaren garapena eta garun-azalarena Homo generoaren eboluzioari estu-estu lotutako ezaugarrietako bat da. Ezaugarri hori gabe, munduan ez litzateke hizkuntzarik sortuko, ez eta arrazoimenik ere.

Gaur egun, zientzilariek hiru azpisistema zerebral bereizten dituzte gizakietan:

1. Narrastien garuna: Oinarrizko bizifuntzioak, errutinazko portaera eta sena erregulatzeaz arduratzen da.
2. Sistema linbikoa: Portaera programatutik

Eboluzioari eta jatorri-ideiei lotutako kontzeptuak

Fixismoa

Fixismoa: Georges Cuvierrek proposatutako teoria da. Teoria oker honek dio bizidun espezie eta generoak finkoak direla; ez dute izan eta ez dute izango inolako aldaketarik.

Antropogenesia

Antropogenesia: Eboluzioaren bidez nola sortu den gure espeziea aztertzen du. Gure arbasoetatik gaur egungo giza espeziera iristeko bidean egon diren prozesu eta etapak deskribatzen ditu. Bi faktore mota bereiz daitezke:

• Hominizazioa
• Humanizazioa

Hominizazioa

Hominizazioa: Gure espeziearen sorrera ebolutiboan gertatutako aldaketa fisiko‑biologikoak dira; prozesu honetan agertu diren espezie desberdinak ere barne hartzen ditu, hala nola hominidoak eta Homo generokoak.

Humanizazioa

Humanizazioa: Gure espeziaren...

Giza bilakaera: Hominidoak

Australopitekoak

Afrikako ipar-ekialdean bizi izan ziren. 500 cm³-ko garezur-edukiera zuten (gutxi gorabehera gorilen antzekoa) eta hankabikoak ziren arren, beharrezko zutenean zuhaitzetara ere igotzen ziren.

Homo habilis

Hominido hau duela 2,8 milioi eta 1,5 milioi urte bitartean bizi izan zen. Hauek australopitekoek baino kopeta zabalagoa zuten eta 700 cm³-ko garezur-edukiera izaten zuten.

Homo ergaster eta Homo erectus

Hurrengo urrats garrantzitsua Homo ergaster dugu, duela 1,75 milioi urte agertu zena Afrikan. Homo erectus, berriz, duela 1,5 milioi urtetik 300.000 urtera bitartean bizi izan zena. Aurkitutako fosilek adierazten dutenez, hankabikoa izateaz gain zutik ibiltzen zen, 900-1.200 cm³ bitarteko garezur-edukiera...