Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Fisika Kuantikoa

Efektu fotoelektrikoa

Orokorrean, argi ultramorea behar izaten da fotoelektroien emisioa eragiteko, baina metal alkalino batzuekin, nahikoa da argi ikusgaia.

Fisika klasikoak azaldu ezin dituen fenomenoak

• Atari-maiztasun bat dago efektu fotoelektrikorako.
• Gelditze-potentziala erabilitako argiaren maiztasunaren araberakoa baino ez da.

Einsteinen efektu fotoelektrikoaren teoria

Erradiazio fotoi bakoitzak energia du atari-maiztasunarekin, E = h · f. Hori da elektroi bat metalezko elektrodotik erauzi ahal izateko behar den energia: energia minimo beharrezkoa. Energia kantitate horri lan-funtzioa edo erauzketa-lana (W_l) esaten zaio: W_l = h · f₀.

Fotoiaren kontzeptua

Fotoi bakoitzaren energia osoa edo zati bat erauzketa-lanean eta energia...

Iberiar Penintsulako Kristau Erresumak (VIII-X. mendeak)

Jatorria

VIII. mendean, musulmanak Levanteko kostaldean eta Guadalquivir eta Ebroko haranetan ezarri ziren. Kristauek, berriz, iparraldeko lurraldeetan (Kantauriar mendikatean eta Pirinioetan) sortu zituzten lehen erresistentzia-guneak.

Kristauek beren posizioak babesteko borroka egin zuten lehendabizi, eta gero, mendebaldeko eremuan hedapen-fase bati ekin zioten.

Asturiasko Erresuma

Asturiasko Erresuma 722. urtean sortu zen. Galizia eta Kantabriara hedatu zen, eta Oviedo izan zuen hiriburu. X. mendearen amaieran, Leongo Erresuma izena hartu zuen, eta Leon bihurtu zen hiriburu.

Gaztela

Hasieran, Asturleondar Erresumaren mendeko konderria zen. Fernan Gonzalez kondeak independentzia lortu zuen,...

Ondorengo zerrendan, euskarazko hitz batzuk eta haien sinonimo edo definizioak aurkituko dituzu:

• Agiraka egin / Errietan egin
• Ahi / Umeentzako ore mota
• Aitatu / Aipatu
• Aitzakia / Estakurua
• Akabatu / Gogorkeriaz hil
• Alboan / Aldamenean
• Altu / Garaia
• Amore eman / Onartu
• Amorru / Gorroto
• Arin-arinka / Korrika
• Arrapaladan / Bizkor-bizkor
• Asaldatu / Aztoratu
• Astindu / Inarrosi
• Aurkitu / Ediren
• Baretu / Lasaitu
• Batel / Txalupa
• Beharrean / Ordez
• Bekoki / Kopeta
• Bertsu / Berdin-berdina
• Biluzik / Larru gorritan
• Bits / Aparra
• Burmuin / Garuna
• Dardara / Ikara
• Errespetu / Begirunea
• Erruki / Gupida
• Eskuila / Kristala garbitzeko tresna
• Etengabe / Tai gabe
• Gehiegi / Larregi
• Haratago / Urrunago
• Hertsiki / Guztiz itxita
• Hozka egin / Haginka egin
• Hozkirri / Freskura
• Iaz / Joan den urtea
• Iltzatu

Emakumezkoen ugaltze-aparatuaren atalak

• Obulutegiak: Arbendola baten forma eta tamaina dute. Lotailu baten bidez umetokiari lotuta daude. Haietan obuluak heltzen dira.
• Falopioren tronpak: Obulutegi bakoitza umetokiarekin lotzen duten hodiak dira. Barrualdea zilioz estalita dute, obulua bultzatzeko.
• Umetokia: Organo hutsa da, eta barrualdea odol-hodi ugariko epitelio batez, endometrioaz, estalita dago. Epitelio horretan ezartzen da obulu ernaldua. Umetoki-lepoa deritzon estugune bat du, baginarekin lotua.
• Bagina: Pareta gihartsuko hodia da, eta umetokia kanpoaldearekin lotzen du. Haren beheko muturra irekigune baginalaren bitartez zabaltzen da kanpoaldera.
• Klitoria: Nerbio bukaera ugari dituen organoa da; horregatik da hain sentibera. Ezpain txikiek

Bariadoreak eta Maiztasun Kontrola

Bariadoreek hiru faseko korrontea jaso eta AC-tik DC-ra pasatzen dute; ondoren, korronte zuzenetik beste korronte alterna trifasiko bat sortzen dute, guk nahi dugun maiztasunarekin (F). Argia une batez joaten denean, sistemak elikatzen jarraitzen du. Bariadorearekin motorraren abiaraztea erregulatzen dugu, eta maiztasuna jaistean motorra balaztatzen dugu.

V/F Kontrola eta Parearen Kudeaketa

Bariadoreek maiztasun txikietan V/F kontrola eginez, arazoak izaten dituzte motorraren pare-kontrolarekin. Motor bati jasaten duen maiztasuna baino altuagoa eskatzen diogunean, motorraren parea jaitsi egiten da, motorra gehiegi berotzen delako.

Balaztatze Sistema eta DC Injekzioa

V/F kontrolak maiztasuna 1-3 Hz-era jaistean,...

Ikuspegi honetan, botere publikoen esku-hartzea ordezko bat baizik ez da, eta ekintza pribatu ez-irabazlearen osagarri bat.

Bolondres Sektorearen Lau Hutsune Nagusiak

Funtsean, bolondres sektorearen lau hutsune aipa daitezke:

• Filantropia gabezia
• Berezitasunerako joera
• Jarrera paternalista
• Profesionaltasun ez nahikoa esku-hartzeetan

1. Filantropia Gabezia

Erakunde ez-irabazleek ezin diete gizarte modernoetan gertatzen diren giza eta gizarte arazo guztiei erantzun, besteak beste free rider jarreragatik. Horrez gain, elkartasun eskasa gaur egungo bizitzaren konplexutasunari lotua izan daiteke, garapena lagundu duten aldaketa ekonomikoekin. Izan ere, gerta daiteke elkartasuna erakusten duten pertsonak beharrean dauden pertsonak laguntzeko ezintasunean...

Sujunktiboa, indikatiboa edo ahalera diren moduan, aditz modu bat da, hain zuzen ere, gogo, borondate, desio, subjektibotasun eta aginduarekin zerikusi estua daukan modua.

Perifrastikoak erabiltzen dira SUBJUNTIBOAK adierazteko eta laguntzailea *edin eta *ezan

aditzen ez-ahalezko moduak erabiltzen dira, -KE gabeak, alegia ondoan

, -eN edo –eLA menderagiluekin (dadila; , dezala...)

a)[Bakea egon dadin] nahi dutà osagarri subjuntiboa + nahia adierazten duen aditza.

-(e)la atzizkia subjunktibozko aditzarekin elkarrekin ere joan daiteke.

Perpausak horrelako egitura izango lukeà [[perpausa…[aditza+subjunktiboa] ]-(e)la]

a)[Klasera joan nadila] agindu dit amakà honetan agindu edo eskarizko kutxua duen esaldi honetan, [subjunktibo + -(e)la] perpaus...

Espainiako trenbide-sarearen azterketa

Aurrean daukagun mapa Espainiako trenbide-sareari dagokio, XIX. eta XX. mendeen artean erabiliena izan zena. Bertan, Espainiako trenbide-sare ezberdinak adierazten dira: abiadura handiko trena (1992an sortua), bide estuko sarea eta sare konbentzionala. Gaur egun, sarea sustatzeko ahalegin handiak egiten ari dira. Horretaz gain, trenbide autonomikoak ikus ditzakegu. Beraz, esan beharra dago sare anitza dela; abiadura ezberdinei begira, XIX. mendeko lineak abiadura handiko lineekin batera egoten dira, eta horrek eragina du bidaiari kopuruan.

Kudeaketa eta erakundeak

Trenbide-sarearen gaineko eskumenak, gehienbat, estatuarenak dira:

• Adif: Azpiegituren jabea da (trenbidea mantendu, ustiatu eta eraikitzeaz arduratzen

Gaur egungo barneko migrazioak

1975eko krisitik aurrera beste ziklo bat hasi zen. Migrazioek askotariko motibazioak dituzte: lana, egoitza edo sorlekura itzultzea. Gaur egun, norabide askotako fluxuak daude eta emigranteen profila oso anitza da: gazteak, adinekoak, prestakuntza dutenak zein prestatu gabeak.

Hainbat joera nagusi

• Laneko migrazioa
• Egoitza-migrazioa
• Itzulera-migrazioa
• Ohiko mugimenduak

Laneko migrazioa

Motibazio nagusia lana da, eta protagonistak heldu gazteak (20-39 urte) dira. Gaur egun, beste eskualde batzuetako probintzietara migrazio gutxi dago.

• Saldo negatiboak: Iraganean erakartzaileak ziren leku batzuek (Bizkaia, Gipuzkoa, Zaragoza) saldo negatiboak dituzte orain. Tradizioz emigratzaileak izan direnek joera horrekin jarraitzen dute.

GAIA - INDUSTRIA IRAULTZA

Nekazaritza eta abeltzaintza agertu zirenetik, giza edo animalia energiaren bidez funtzionatzen zuten tresnak erabili zituen gizakiak.

Industria Iraultzak erabateko aldaketa ekarri zuen Ingalaterran XVIII. mendearen bigarren erdian. XVIII. mendearen amaieran, lehen makinak agertu ziren, eta industria modernoa sortu zen.

XIX. mendearen azken laurdenean, Bigarren Industria Iraultza gertatu zen. Industria iraultzek eraldaketa prozesu sakona bideratu zuten ekonomian, gizartean, teknologian eta politikan.

LEHEN INDUSTRIA IRAULTZA

a) Ezaugarriak:

• Prozesu dinamikoa, bizkorra eta geldiezina izan zen; XVIII. mendearen erdialdera hasi zen, eta 1870era arte iraun zuen. Britainia Handia izan zuen abiapuntua, baina handik beste herrialde