Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Erromatar Errepublikaren Funtzionamendua eta Hedapena

Errepublikaren Erakunde Nagusiak

Komizioak

Herritar guztiek osatzen zituzten, hau da, esklabo ez ziren gizonezko helduek. Legeak onetsi eta magistratuak hautatzen zituzten. Hala ere, ez zen sistema erabat demokratikoa, bozketak herritar aberatsengandik hasten baitziren eta gehiengoa lortzean amaitzen baitziren. Hori dela eta, txiroek gutxitan ematen zuten botoa.

Senatua

Errepublika garaian eragin handia izan zuen. Hasieran 300 partaidek osatzen zuten, baina Julio Zesarren kontsulaldian 900 izatera iritsi ziren, guztiak magistratu ohiak. Senatariak biziartekoak ziren. Senatua zaharren kontseilua zen eta agintaritza politiko iraunkorra zuen. Teorian, horien eginkizuna magistratuei aholkua ematea,...

1917ko Otsaileko Iraultza

• San Petersburgon (orduan Petrograd), herria, langileak eta soldaduak Nikolas II.a tsarraren aurka altxatu ziren.
• Tsarrak abdikatu eta behin-behineko gobernua eratu zen Lvov eta Kerenskiren gidaritzapean.
• Behin-behineko gobernuak errepublika liberal parlamentario bat ezarri nahi zuen Errusian (estatu burges bat).
• Behin-behineko gobernuaren alde alderdi burgesak eta mentxebikeak agertu ziren. Kontra, berriz, boltxebikeak zeuden, sobietetan gero eta indar handiagoa hartzen ari zirenak.

Boltxebikeen Urriko Iraultza

• Boltxebikeek "Bakea, ogia eta lurrak" leloa hartu zuten, langile eta nekazarien babesa lortzeko.
• Boltxebikeak 1917ko urriaren 15ean altxatu ziren, eta San Petersburgo hartu zuten. Iraultza hedatuz joan zen hiri nagusietan.

Emozioak eta erabakiak

Emozioak funtsezko elementuak dira pertsonak bizitzan hartzen dituen erabakietan. Arrazoia ez da gizakia une jakin batean aukera jakin bat hartzera bultzatzen duen gauza bakarra; askotan, emozioek eragin erabakigarria dute. Hona hemen adibide bat: “Lotsa ematen dit jendaurrean hitz egiteak. Aurre egin beharko nioke, baina onena horrelakorik behar ez duen lanen bat bilatzea dela uste dut.”

Afektibitatea eta emozioak

Afektibitatea: Gizakiak bere buruarenganako, inguru fisikoarekiko eta, batez ere, gizarte-inguruarekiko bizi eta adierazten dituen afektu-egoerak dira.

Emozioak: Kanpoko estimulu bati erantzuteko sortzen den asaldura-egoera fisiologikoa da. Emozioa, beraz, estimuluaren ondorioz sortzen den bat-bateko erreakzio...

Osasuna

Osasuna: Definizioa

Osasuna (OMEren arabera): ongizate fisiko, mental eta sozial osoko egoera da.

Osasun Egoeraren Faktoreak

• Herentzia (faktore genetikoak)
• Ingurunea (ingurumen-faktoreak)
• Portaera (faktore pertsonalak)
• Osasun sistema erabiltzeko aukera

Osasunaren Faktore Erabakigarriak

• Bizitzeko era eta osasun-ohiturak
• Ingurunea
• Biologia
• Osasuna zaintzeko sistema

Arrisku Faktoreak

Arrisku faktorea pertsona edo pertsona-talde batean hautematen den egoera edo ezaugarria da, gaixotasun bat garatu edo sortzeko probabilitatearekin erlazionaturik dagoena. Egoera edo ezaugarri hauek ez dira derrigorrez gaixotasunaren kausa izan behar, gertakariarekin erlazionaturik daude soilik.

Arrisku Faktore Aldagarriak

Pertsonen portaerari dagozkionak.

Arrisku Faktore

Boleibolaren Jatorria

Boleibola Estatu Batuetako heziketa fisikoko irakasle batek asmatu zuen.

Oinarrizko Jarrerak eta Teknikak

Oinarrizko jarrera: Belaunak flexionatu, gorputza apur bat aurrerantz makurtu, oinak banandu eta bat aurreratu, besoak flexionatu eta gorputz aurrean jarri.

Hatz Ukitua (Goiko Pasea)

Baloiaren atzealdean eta goialdean kokatu. Oinak baloia pasa nahi den tokira begira jarri. Ukondoak flexionatu, eskuak kopetaren aurrean triangelu forma eginez. Baloia hatz mamiekin ukitu, malguki baten moduan gorputza mugituz.

Besaurre Ukitua (Beheko Pasea)

Baloiaren atzealdean kokatu. Oinak baloia bota nahi duzun norabidean jarri. Hankak flexionatu eta enborra aurrerantz makurtu. Besoak 45 graduko angeluan jarri, esku bateko hatzak bestearen...

Frankismoaren Oinarriak eta Ezaugarri Nagusiak

Frankismoak, Francisco Francoren diktadurak (1939-1975), ezaugarri bereizgarri batzuk izan zituen:

• Oinarri Katolikoa: Frankok Eliza Katolikoaren arauak bereganatu eta lege bihurtu zituen.
• Antolaketa Hierarkikoa: Estatua kuartel militar baten antzera antolatu zuen, obedientzia itsuan oinarrituta.
• Nazionalismo Zentralista: Nazionalismo espainola ideia frankisten funtsezko elementua izan zen, mobilizaziorako tresna gisa erabilia, bereziki nazioarteko isolamenduaren garaian. Nazionalismoa eta zentralismoa uztartu zituen, estatu banaezina sortuz, hizkuntza, ohitura eta erlijio bakarra inposatuz, batasun nazionalaren izenean.
• Nazional Sindikalismoa eta Sindikatu Bertikala: Ekonomia korporazioetan antolatu

Sarrera:

Simone de Beauvoirren esaldiak, "emakumea ez da jaiotzen, emakumea bihurtzen da", eztabaidatzeko eta hausnartzeko oinarri dira bere "Bigarren Sexua" lanaren lehen argitarapenetik aurrera. Simone de Beauvoir pentsamendu feministagatik da ezaguna, bere ekarpenek berdintasunaren filosofia finkatu zuten, eta gizonen eta emakumeen arteko ezberdintasunak ezarritako hierarkiei eta rolei aurre egin zieten.

Abantaila aldeko argudioa:

Simone de Beauvoirrek emakumeari buruzko nozio tradizionalak desafiatzen ditu, "emakumea ez dela jaiotzen, egin egiten dela" proposatuz. Ikuspegi horrek onartzen du gizarte- eta kultura-egiturek emakumeen genero-identitatearen eraketan duten eragina, emakumeak duten ahulgunea gauza horietan eta nola gainditu ahal...

Demografia: Oinarrizko Definizioak

• Errolda: Udalerri batean bizi diren herritarren zerrenda edo erregistro bat da. Horren bidez, toki edo eremu horretan botoa eman, eskolaratu, osasun-zerbitzuak jaso eta beste hainbat eskubide dituztenak zehaztu eta ziurtatzen dira.
• Biztanleriaren zahartzea: Populazioaren zahartzea edo zahartze demografikoa populazio baten batez besteko adina eta bizi-itxaropena adin altuetara gehitzen dituen prozesu demografikoa da.
• Biztanleria aktiboa: Legeztatutako lanpostu batean jarduten duten pertsonek eta lan bila dabiltzan pertsonek osatzen duten biztanleria da.
• Biztanleria ez aktiboa: Lan-merkatuan ez dauden pertsonak dira, zehazki lan egin nahi ez izateagatik edo lan egin ezin izateagatik lanik egiten ez duten 16 urtetik

Antonio Añoverosen Sermoia: Euskal Elizaren aldaketa Frankismoan

Sarrera

Testu hau Antonio Añoveros Bilboko gotzainak idatzi zuen, euskal fededunei zuzenduta. Testuaren izaera politiko, sozial eta kulturala da, eta ikuspuntu subjektibo batetik idatzita dago, Añoverosen iritzia islatuz. Sermoiaren helburu nagusia erregimen frankistak euskara eta euskal nortasuna onar zitzan bidea zabaltzea izan zen.

Euskal Gatazka

Testuaren ideia nagusia “euskal gatazka” da. Añoverosek gatazka hau azaltzen du, Euskal Herriaren zapalkuntza eta eskubideen aitortza eskatzen zuten herritarren arteko tentsioa nabarmenduz. Erregimenaren aldekoek, aldiz, ez zuten zapalkuntza hori onartzen eta egoera aldatzeko edozein saiakera gizarte-sistemaren aurkako erasotzat...

“Jainkoaren ideia bizitzaren antinomia gisa asmatu da”

Filosofiaren historian, Jainkoaren nozioa eztabaida eta gogoeta bizien gai izan da. Antzinako garaietatik aro modernora, filosofoek jainkotiarrari eta giza existentziarekiko erlazioari buruzko hainbat kontzeptualizazio aztertu dituzte. Artikulu honetan, Jainkoaren ideia bizitzaren antinomia gisa, hau da, bizitzaren aurkako kontzeptu gisa, ulertu dela iradokitzen duen tesia aztertuko da.

Nietzsche eta Jainkoaren kritika

Alde batetik, Friedrich Nietzschek dio Jainkoaren kontzepzio tradizionalak bizitza lurtarra ukatu egiten duela, plano metafisiko batera bideratzean gizakia bere esperientzia zehatzetik urrunduz. Gainera, Jainkoaren ideia historikoki giza bizitzaren zapalkuntza eta kontrola...