Soziolinguistikaren oinarrizko kontzeptuak eta definizioak

Laburpena

Dokumentu honek soziolinguistikaren oinarrizko kontzeptuak biltzen ditu: hizkuntza bere testuinguru sozialean aztertzen duen hizkuntzalaritzaren adarra, hiztun komunitatea, elebitasuna eta eleanitasuna, murgiltze linguistikoa eta diaspora. Halaber, hizkuntza txikia, handia eta gutxitua bezalako tipologiak eta diglosia, normalizazioa eta pidgina bezalako ukipen eta normalizazio fenomenoak azaltzen ditu.

Funtsezko puntuak

Soziolinguistika hizkuntza bere testuinguru sozialean aztertzen duen hizkuntzalaritzaren adarra da.
Elebiduna bi hizkuntza dakien pertsona da; eleanitza bi baino gehiago dakien pertsona da.
Murgiltze linguistikoa hizkuntza bat intentsiboki ikasteko metodoa da, komunitatean bizituz.
Diglosia bi hizkuntza edo aldaeraren arteko mendekotasun-egoera da, funtzio desberdinetarako erabiltzen direnak.
Hizkuntza-normalizazioa minorizatutako hizkuntza gizarte-esparru eta funtzio guztietara hedatzeko prozesua da.
Pidgina hizkuntza baten sistema linguistikoaren sinplifikazioa da, kanpoko hiztegia txertatuz.

Frogatu zeure burua

Soziolinguistika: Oinarrizko Kontzeptuak

Hizkuntzalaritza eta Hizkuntza

Soziolinguistika: Hizkuntzak bere testuinguru sozialean aztertzen dituen hizkuntzalaritzaren adarra da. Hizkuntzaren egoera aztertzen du: zenbat hiztun dituen, zenbat erabiltzen den, etab.
Hizkuntza: Komunikatzeko erabiltzen dugun tresna da.
Filologoa: Hizkuntzak, bereziki testu zaharrak, aztertzen dituen pertsona da.

Hizkuntza Artifizialak eta Komunitateak

Conlang (Constructed Languages): Hizkuntza artifizialak edo eraikitako hizkuntzak dira. Filologoek jostatzeko edo trebatzeko erabiltzen dituzte.
Esperantoa: Hizkuntzalariek sortutako hizkuntza bat da, unibertsala izateko helburuarekin sortua. Erraza izan behar luke ikasteko eta erabiltzeko.
Hiztun komunitatea: Hizkuntza bateko hiztunek osatzen duten multzoa da.

Hizkuntza Ikaskuntza eta Erabilera

Murgiltze linguistikoa: Bigarren hizkuntza bat modu intentsiboan ikasteko metodoa da. Hizkuntza hori hitz egiten duen komunitatean biziz, hizkuntza azkarrago ikastea eta hiztun elebidunak lortzea du helburu.
Diaspora: Jatorri berdina duten baina beren jaioterria edo bizitokia utzi eta beste herrialdeetan sakabanatu diren pertsona eta horien ondorengoen multzoa da.
Hizkuntza transmisioa: Familian transmititzen den hizkuntza da.
Elebiduna: Bi hizkuntza dakizkien pertsona da.
Elebakarra: Hizkuntza bakarra dakien pertsona da.
Eleanitza: Bi hizkuntza baino gehiago dakizkien pertsona da.

Hizkuntza Tipologia eta Egoera

Hizkuntza txikia: Hiztun gutxi dituen hizkuntza da.
Hizkuntza handia: Hiztun asko dituen hizkuntza da.
Hizkuntza gutxitua: Beste hizkuntza handiago batek bere lekua hartzen dion hizkuntza da.

Hizkuntza Ukipena eta Normalizazioa

Diglosia: Ukipen-egoeran dauden bi hizkuntza edo hizkuntza-aldaeraren arteko mendekotasun-egoera da. Hizkuntza edo aldaera horiek funtzio desberdinetarako erabiltzen dira: bata, funtzio formaletarako (administrazioa, hezkuntza, hedabideak), eta bestea, informaletarako (familia, lagunartea).
Hizkuntza-normalizazioa: Minorizatuta dagoen hizkuntza bat egoera horretatik atera eta gizarte-esparru eta funtzio guztietara hedatzeko prozesua da.
Hizkuntza funtzionala: Eremu eta funtzio formal nahiz informaletan erabiltzen den hizkuntza da.
Pidgina: Hizkuntza baten sistema linguistikoaren sinplifikazioa da. Normalean, ama-hizkuntzaren egitura sinplifikatzen du eta kanpotik etorritako beste hizkuntza baten hiztegia txertatzen du.
Erabilera eremua: Hizkuntza erabiltzen den esparru eta une guztien multzoa da.

Ohiko galderak

Zer da diglosia?

Diglosia ukipen-egoeran dauden bi hizkuntza edo hizkuntza-aldaeraren arteko mendekotasun-egoera da. Bata funtzio formaletarako erabiltzen da (administrazioa, hezkuntza, hedabideak) eta bestea informaletarako (familia, lagunartea).

Zein da hizkuntza-normalizazioaren helburua?

Minorizatuta dagoen hizkuntza bat egoera horretatik atera eta gizarte-esparru eta funtzio guztietara hedatzea da helburua.