Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Euskal Herriko Industrializazioa eta haren Gizarte Ondorioak

XIX. mendearen erditik aurrera, industrializazioa eman zen, honek aldaketa eta ondorio sakonak ekarri zituen arlo guztietan.

Industrializazioaren Faktoreak

Industrializazioan faktore batzuk garrantzitsuak izan ziren:

• Ingalaterrak burdina behar zuen, burdin berezia, Bessemer bihurgailua zela eta, Euskal Herrian zegoena.
• Euskal Herrian meategiak erreka, portu edo itsasotik hurbil zeuden.
• Esku lana merkea zen.
• Burdina ateratzea erraza zen lurrazaleko meategiak zirelako.

Honek Ingalaterra eta Euskal Herriaren arteko merkataritza harremanak sortu zituen: burdina bidaltzen zen eta ikatza ekarri.

Kontuan hartu behar dira XIX. mendean liberalek egindako lege berriak eta honen eragina industrializazio...

Sofistak

• Irakasteagatik kobratzen zuten eta beren irakaskuntzak arte politikoa nahi zutenei zuzentzen zitzaien funtsean.
• Jakintza entziklopedikoa zuten. Diskurtsoa (itxia) edo agoia (eztabaida) erabiltzen zuten.
• Pertsuasioa jazartzen zuten; argudiozko arguzien bidez, ikus-entzulea hunkitzeko gai zen, arrazoiketa bilatzen zuten. Baina bere diskurtsoak adostasun demokratikoa sortu eta legea sortu nahi zuen hirian.
• Eszeptikoak ziren epistemologia eta moralezko erlatibistetan.
• Aretea (bikaintasuna, bertutea) gizarte-ospearekin identifikatzen da, onarpen publikoarekin.
• Ez dago inolako loturarik nomoen (lege politikoa) eta phisis (lege naturala) artean.
• Atenasera iritsitako atzerritarrak ziren, potentzia handia zelako eta kontseilari politiko gisa jarduten

Platon Atenasen familia aristokratiko batean jaiotako Sokrates filosofoaren ikasle bat izan zen./Platonengan eragina izan zuen gertakari garrantzitsuena Peloponesoko guda (Atenas Espartaren aurkakoa) izan zen, Atenaseko gainbehera eta bere maisuaren heriotza eragin zituelako, nahiz eta hark Sofistak errudunak zirela pentsatu./Platonen filosofia ulertzeko, kontuan izan behar ditugu sofisten, Sokratesen eta giro antropologikoen pentsaera. /Garai honetan filosofiaren pentsaeraren barruan aldaketa garrantzitsu bat egon zen, ikertzeko alorra physisetik( unibertsoaren izaera- barne dinamismoa- azaltzen den printzipioa - arje-) nomosera( hiria,etika, politika…- bertutea- arete) desplazatu egin zelako./Filosofo sofistak bai eszeptikoak eta bai erlatibistak...

Euskal Herriko Klima Motak

Ozeanikoa

Ezaugarriak: Kantauri itsasoaren ertzean. Prezipitazio ugariak eta erregularrak. Bitarte termikoa txikia kostan eta moderatua barnealdean. Bataz besteko tenperatura freskoa (12,5-15°C). Udak freskoak (22°C azpitik) eta neguak moderatuak kostan, hotzak barnealdean.

Itsasaldeko Mediterraneoa

Ezaugarriak: Mediterraneo aldeko kostan, Atlantikoko kostan, Ceuta-Melilla eta Balear Uharteetan. Prezipitazio urriak eta irregularrak. Tenperatura moderatua (12-16°C). Udak beroak (22°C gainetik) eta neguak leunak (10°C azpitik jaisten ez direnak).

Mediterraneo Kontinentala

Ezaugarriak: Ipar eta Hego goi-lautadetan, Extremaduran eta Andaluzian. Prezipitazio urriak (300-800 mm) eta irregularrak. Tenperatura altuak (16°C...

Euskal Herriko Industrializazioa

Bizkaian, Bilbo eta Nerbioi itsasadarraren ezkerraldean siderurgian oinarritutako industria-hazkunde izugarria gertatu zen. Gipuzkoan, industriaren garapen motelagoa eta dibertsifikatuagoa izan zen, Arabak eta Nafarroak nekazal lurraldeak izaten jarraitu zuten.

Bizkaiko Eredua

Industrializazioaren Oinarriak

Bizkaiko industrializazioan hainbat faktore oinarrizkoak izan ziren: industria tradizionalaren presentzia, kokapen geografiko estrategikoa, lehengai garrantzitsuen ugaritasuna eta, 1841etik aurrera, aduanak kostaldera lekualdatzeak Euskal Herria Espainiako merkatuan integratzea.

Industrializazioaren Hastapenak (1841-1876)

Aduanak kostaldera lekualdatu izanak eta kanpo merkataritzaren zailtasunak zirenez, Bilboko...

Independentzia Gerraren Hasiera eta Testuingurua

Independentzia Gerra Frantziako armadak Iberiar Penintsula osoa hartu zuenean hasi zen. Herritarrak gero eta haserreago zeuden Napoleonen armadarekin eta Godoyren ekimenekin; haserre hura kleroak eta aristokraziak sustatu zuten.

Aranjuezko Matxinada eta Baionako Abdikazioak

Lehen herri matxinada Madrilen izan zen 1808an: Aranjuezko matxinada delakoa. Ondorioz, Godoy epaitu eta Karlos IV.ak abdikatu egin zuen, bere seme Fernando VII.aren alde. Napoleonek egoera hau aprobetxatu zuen eta Baionan Karlos eta Fernando batu zituen. Napoleonen presioaren ondorioz, koroaren botere guztiak eman zizkioten Napoleoni, eta honek bere anaia Jose I.a izendatu zuen errege.

Frantziarren Aurkako Altxamenduak

Frantziako...

Euskal Nazionalismoa eta Bilboko Euskaldun Batzokia

Testuaren egitura: Batzokiaren estatutuak zortzi artikulutan banatuta daude.

Testuaren ideia nagusia: Bilboko Euskaldun Batzokiaren fundazioa.

Ideia eta Kontzeptu Nagusiak Artikuluetan

• EAJren konfesionalitatea: Jaun Goikoa (1. artikulua); aisialdirako zentroa, bere izaera politikoa mozorro honekin estalita.
• Bizkai Buru Batzar: Alderdiak lurraldekako antolamendua du (Bizkaiarena) (2. artikulua).
• Bizkaia katolikoa: Bizkaia katolikoa, apostolikoa eta erromatarra izango da. Alderdiaren konfesionalitatea edozein ekintzatarako (3. artikulua).
• Foruak: Lege Zaharra edo foruak, arbasoen usadioak askatasunezko legeak zirenak (4. artikulua).
• Euskal arrazako familiak: Osagai etnikoa, batzuen ustetan arrazista

1. But-3-en-ol: Erreakzio Organikoak

• a) Eliminazioa:
  CH₂=CH-CH₂-CH₂OH + H₂SO₄ / beroa → CH₂=CH-CH=CH₂ (buta-1,3-dienoa) + H₂O
• b) Adizioa:
  CH₂=CH-CH₂-CH₂OH + HCl → CH₃-CHCl-CH₂-CH₂OH
• c) Oxidazioa:
  CH₂=CH-CH₂-CH₂OH + KMnO₄ → CH₂=CH-CH₂-COOH (azido but-3-enoikoa)
• d) Kondentsazioa (esterifikazioa):
  CH₂=CH-CH₂-CH₂OH + CH₃-COOH → CH₃-COO-CH₂-CH₂-CH=CH₂ + H₂O (etanoato de but-3-eniloa)

2. Konposatu Organikoak eta Isomeria

• a) Posizio-isomeria:
  1º: 2-metil-1-butenoa
  2º: 3-metil-2-butenoa
  3º: 3-metil-1-butenoa → Posizio-isomeria
• b) 2. konposatuaren erreakzioa (adizioa):
  CH₃-C(CH₃)=CH-CH₃ + HBr → CH₃-CH(CH₃)-CHBr-CH₃
• c) Eliminazio-erreakzioa:
  CH₃-CH(CH₃)-CHOH-CH₃ —(H₂SO₄)→

Zerga Politika

Kanpo-politikari eta moneta-politikari buruzko erabakiak hartzeko eskubidea Europar Batasunari dagokionez, zerga-politika da herrialde kideek beren ekonomian esku hartzeko duten tresna nagusia.

Ekonomia-aldagai nagusiek (ekoizpenak, prezioak eta enplegua) zehazten dute, dagozkien ekonomia-adierazleen bidez (BPGd-a, KPIa, enplegu-tasa eta langabezia-tasa), zenbat sarrera lor daitezkeen (batez ere, zergak bilduz) eta zenbateko gastuak diren beharrezkoak Estatuak finkatutako helburu bat lortzeko.

Zerga-politika deritzo sektore publikoak (hau da, Estatuak, autonomia-erkidegoek, foru-aldundiek, udalek eta Gizarte Segurantzak) funtsak bilduz (batez ere zergetatik) eta gastu publikoen aplikazioaren bidez nahita bideratzen duen jarduketari,...

Atmosferaren Kutsadura eta Uraren Erabilerak

Atmosferaren Kutsadura: Definizioa

Airearen ohiko konposizioan egon ohi ez diren zenbait substantzia edo energia motaren bat (adibidez, zarata, erradiazio ionizatzaileak) agertzea da, edota aireak berezkoa duen osagairen baten edo gehiagoren kontzentrazioa ohi baino handiagoa izatea.

Atmosferaren Kutsatzaileak

Airean pertsonei, bizidunei edo materialei kalteak edo eragozpenak eragiteko edota klima aldarazteko moduko kontzentrazioan dagoen substantzia, osagaia edo energia mota da.

Lehen Mailako Kutsatzaileak

Igorleek askatutako moduan agertzen dira atmosferan. 7 mota nagusi daude:

• Sufre-oxidoak (SOx)
• Karbono-monoxidoa (CO)
• Konposatu eratorriak eta halogenatuak
• Partikula totalak esekiduran (PTE)
• Konposatu organiko