Sofistak eta Sokrates: filosofia klasikoaren bi ikuspegi

Laburpena

Dokumentuak Atenaseko sofisten eta Sokratesen ikuspegi filosofikoak alderatzen ditu. Sofisten irakaskuntza, erlatibismoa, retorika eta botererako interesa azaltzen ditu, eta Sokratesen elkarrizketa, maieutika, unibertsalismo moralaren eta hiritartasun errespetuzkoaren oinarriak. Bi ikuspegi horien arteko kontrastea ulertzeko balio du.

Funtsezko puntuak

Sofistak irakasteagatik kobratzen zuten eta arte politikoa irakasten zieten.
Sofistek erlatibismo epistemologikoa eta moralaren aldeko eszeptizismoa zuten.
Aretea gizarte-ospearekin lotzen zuten; pertsuasioa eta botere politikoa bilatzen zituzten.
Sokratesek egia ezin zela irakatsi uste zuen eta elkarrizketa eta maieutika erabiltzen zituen.
Sokratesentzat onagizatea eta arrazoia aldaezinak ziren (unibertsalismo morala).
Sokratesek ez zuen ezer idatzi; haren berri bere ikasleen bidez dugu.

Frogatu zeure burua

Sofistak

Irakasteagatik kobratzen zuten eta beren irakaskuntzak arte politikoa nahi zutenei zuzentzen zitzaien funtsean.
Jakintza entziklopedikoa zuten. Diskurtsoa (itxia) edo agoia (eztabaida) erabiltzen zuten.
Pertsuasioa jazartzen zuten; argudiozko arguzien bidez, ikus-entzulea hunkitzeko gai zen, arrazoiketa bilatzen zuten. Baina bere diskurtsoak adostasun demokratikoa sortu eta legea sortu nahi zuen hirian.
Eszeptikoak ziren epistemologia eta moralezko erlatibistetan.
Aretea (bikaintasuna, bertutea) gizarte-ospearekin identifikatzen da, onarpen publikoarekin.
Ez dago inolako loturarik nomoen (lege politikoa) eta phisis (lege naturala) artean.
Atenasera iritsitako atzerritarrak ziren, potentzia handia zelako eta kontseilari politiko gisa jarduten zutelako.
Obra ugari idatzi zituzten, baina haietatik fragmentuak baino ez dira iritsi gure garaira.
Bertutea erakutsi nahi zuten. Boterea interesatzen zitzaien, ez egia.
Tradizio erlijiosoaren kritikoak dira.

Sokrates

Uste zuen egia ezin zela irakatsi. Ez zuen irakasteagatik kobratzen eta edozein aringarrirekin hitz egiten zuen.
Irakaskuntza elkarrizketaren bidez egiten da, galderen eta erantzunen oinarri zuzendu batean.
Kontzeptu moralen definizioak aztertuz, egia jazartzen zuen. Egia esan, prozesu maieutiko baten bidez ezagutuko dugu (geure buruari egia sortzen laguntzeko azterketa).
Onagizatea eta arrazoia aldaezinak dira (unibertsalismo morala).
Arimaren sendabidearekin, norberaren ezagutzarekin eta moralki hobetzeko ahaleginarekin identifikatzen da aretea.
Lege politikoak lege fisikoaren adierazpide izan behar du; kontzeptu moralen definizioek definizioak bezain argiak izan behar dute.
Atenasekoa zen eta ez zuen politikan aktiboki parte hartzen, nahiz eta lagun asko zituen alderdi kontserbadorean. 'Atenasko tábano' deitu zioten, politikan probokatzaile bat zelako.
Ez zuen ezer idatzi; bere obra bere ikasleen bidez ezagutzen dugu.
Bertutea irakastea ezinezkoa dela uste zuen, baina argitu daiteke, arimaren barruan bizi baita. Egia esan, ez botere politikoa.
Hiriari lotua sentitzen da; hiritartasun birtuosoak legeak betetzea eskatzen du eta horregatik onartzen du heriotza.

Ohiko galderak

Zer irakasten zuten sofistek?

Jakintza entziklopedikoa eta arte politikoa irakasten zuten, batez ere politikan parte hartu nahi zutenei. Pertsuasioa eta arrazoiketa erabiltzen zituzten diskurtsoetan.

Zein da Sokratesen irakaskuntza-metodoa?

Elkarrizketa da, galderen eta erantzunen bidez egiten dena. Kontzeptu moralen definizioak aztertzen ditu, egia norberak sortzen lagun dezan, prozesu maieutiko baten bidez.

Zergatik zioten 'Atenasko tábano' Sokrates?

Politikan probokatzaile zelako deitu zioten, nahiz eta ez zuen politikan aktiboki parte hartzen.