Lehen hezkuntza mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Errestaurazioa: Seiurteko Iraultzailearen Ondorioa

Seiurteko iraultzaileak hondoa jo zuen eta horren ondorioz, 1874ean, Borboien monarkia ezarri zen berriro Espainian, Isabel II.aren seme Alfontso XII.aren bitartez. Horrela hasi zen Errestaurazioa.

Alfontso XII.aren Erregealdia

Errestaurazioko lehen gobernua Alderdi Kontserbadoreko buru Cánovas del Castillok zuzendu zuen eta hiru helburu zituen:

1. Gerrak Amaitzea

• Gerra Karlista: 1876an bukatu zen, eta horrek euskal foruak kentzea ekarri zuen.
• Kubako Gerra Independentista: 1878an konpondu zen, uhartearen autonomia onartuz eta matxinatuei amnistia emanez.

Beste bi helburuak ordena sozial eta politikoa berrezartzea eta sistema politikoa 1876ko konstituzioaren inguruan antolatzea ziren.

1881ean txandakatze

Munduaren banaketa: Afrika

Afrikako kontinentearen kolonizazioa oso azkar gertatu zen. Hogeita hamar urtean, europarrek kontinente osoa menderatzen zuten, Liberia eta Abisinia izan ezik. Arerio ziren potentzia batzuen interesek talka egin zuten Afrika banatzeko orduan, eta Berlingo Biltzarra antolatu zen (eztabaidatzeko bakoitza zein herrialderekin geratu behar zen).

Britainia Handiko Inperioa

XIX. mendearen amaieran, Britainia Handia munduko inperio kolonialik handienaren jabe zen. India izan zen Britainia Handiaren kolonia nagusia; ingelesak lehian aritu ziren frantziarrekin Birmaniaren jabe izateko (1886) eta Errusiarekin Afganistan eta Tibet menderatzeko. Biztanle asko zituenez, Britainia Handiko produktuak saltzeko merkatu handi bat bilakatu...

Maria: Gizarte-langile baten errealitatea

Maria zaindutako etxe batean egiten du lan, gizarte-zerbitzuetan droga-mendekotasuna uzten ari direnei laguntzen.

“Haginik gabeko heroi tristeak” drogazaleak dira, eta Maria, haiei laguntzen dienez, beraien aingerua da. Hasieran, Mariak ez zuela ezertarako balio pentsatzen zuen.

Gure kontu publikoak kudeatzen dituztenak dira leku txarrean geratzen direnak, Maria subkontratatuta dagoelako. Mariak gizarte-langile baten lana egin arren, ez du gizarte-langile batek kobratu behar duena jasotzen; gutxiago kobratzen du, subkontrata batean egiten duelako lan.

Laburpena

Mariak txikitatik uste zuen ez zuela ezertarako balio, baina, egia esan, asko balio zuen jendeari laguntzeko. Hogeita hamar urte zituenean, gizarte-...

Wittgenstein eta Etika: Tractatus-aren bi zatiak

Etika: Tractatus liburuak bi zati ditu: bata liburuan adierazitakoa eta bestea adierazi gabe (ezin delako adierazi) geratu dena. Garrantzitsuena bigarrena da, Wittgensteinek berak dionez. Gertakariak adierazteko erabiltzen ditugu proposizio guztiak balio berekoak direla esaten digu; proposizio horiek ez dute inolako balio moralik.

Hizkuntzaren analisia eta proposizio etikoak

Wittgensteinek etikan erabiltzen diren proposizioak aztertzen ditu, proposizio horiek zentzuzkoak diren ala ez erabakitzeko hizkuntzaren analisiaren bitartez. Gainera, proposizio etikoen ezaugarriak argitzen saiatuko da, etikari buruz diharduten predikatuek eta proposizioek hizkuntzan nola jokatzen duten erakusteko.

Wittgensteinek...

Gizarteen Antolamendu Politikoa

1. Estatua Antolamendu Politiko Gisa

1.1. Estatua

Estatua lurralde berean bizi diren eta, aginte beraren mende egonik, lege berek gobernatzen dituzten pertsonen bizitza eta jarduerak antolatzen ditu.

Lurraldea

Estatuek lurralde bat dute, ondo zehaztuta egon ohi dena mugen bidez.

Agintea

Agintea izateko eskubidea da estatuaren ezaugarria. Hainbat eginkizun bete behar ditu:

• Estatuko gizarte-harremanak arautzen dituzten legeak ezartzen ditu. Parlamentuan egiten dira legeak.
• Botere judizialaren bidez, legeak betetzen diren zaindu eta gizartean justizia administratzen du.
• Lurralde barruan ordena mantentzeaz arduratzen da, bai eta kanpoko segurtasuna ere.
• Kanpo-politika garatzen du, beste estatuekiko harremanak izatea.
• Zergak

Jaiotza eta gaztaroa

Tomas Akinokoa Roccasecca gazteluan jaio zen 1225ean, Akino Italiako herritik hurbil, eta han igaro zituen bere bizitzako lehen bost urteak. Haurra zelarik, oblatu sartu zen Montecassinoko beneditar abadetxean, eta hantxe hasi zituen ikasketak:

• gramatika
• erretorika
• dialektika
• aritmetika
• geografia
• musika
• astronomia

Ikasketak eta ibilbidea

1239an, Napoliko Unibertsitatean sartu zen; artea eta teologia ikasten ari zela, Aristotelesen idatziak ezagutu zituen (batez ere logikari buruzkoak). Han domingotarren ordenako kideak ezagutu zituen, eta ordena horretako kide egin zen 1244an.

Erabaki hura ez zen bere gurasoen gustuko izan; haiek eliza-kargu garrantzitsu bat izan zezan nahi zuten, eta jaioterriko gazteluan urtebete giltzapetuta eduki...

Energia

Energia motak

• Energia mekanikoa: Gorputzek beren higiduragatik edo posizioagatik duten energia da. Hiru mota nagusi daude:
  • Energia zinetikoa: Higiduraren egoeragatik gorputzek duten energia da.
  • Energia potentzial grabitatorioa: Lurretik altuera jakin batean egoteagatik gorputzek duten energia da.
  • Energia potentzial elastikoa: Gorputz elastikoek duten energia da.
• Energia elektrikoa: Korronte elektrikoaren bidez sortzen den energia da.
• Energia erradiatzailea: Erradiazio elektromagnetikoaren bidez transmititzen den energia da.
• Energia kimikoa: Erreakzio kimikoetan trukatzen den energia da.
• Energia termikoa: Materia osatzen duten partikulen higiduraren ondorioz sortzen den energia da.
• Energia nuklearra: Atomoen nukleoan dagoen energia da, erreakzio

Aniztasunaren Kontzeptua eta Garrantzia

Edozein hezkuntza sistemaren helburua aniztasunari erantzuna ematea izan behar da. Arroyo eta beste batzuek (1994) aniztasunari erantzuteko honakoa proposatu zuten:

• Hezkuntza erantzun egokiak ematea norbanakoaren ezaugarriak kontuan izanik.
• Kultura amankomuna eskaini.
• Ikaslegoaren ezaugarriak nabarmendu, desberdinak direla kontuan izanik.
• Ikaskuntza errazten duen metodologia bultzatu.
• Ikaslearen aurre-ebaluaziotik abiatzea.

LOEren Arreta Aniztasunari: Printzipioak

1. Hiritar guztiek kalitatezko hezkuntza baten eskubidea dute, hezkuntza maila guztietan, sexua edozein izanda ere.
2. Hezkuntza komunitateko partaide guztiek parte hartu behar dute kalitatezko hezkuntza lortzen (Errefortzu printzipioa).
3. Europar Batasunean

Balioen Etika Materiala

Formalismoarekiko alternatiba bat

Max Scheler (1874-1928) ez zegoen ados Kanten formalismoarekin, eta alternatiba gisa, balioen etika materiala azaldu zuen. Enpiristek egindako akats berbera egin zuen Kantek ere; bi ahalmen mota baino ez ditugula uste izatea: arrazoimena eta sentimena. Arrazoimenak unibertsaltasunerako eta baldintzarik gabeko gaitasuna du, baina a priori formak baino ez ditu ematen, ez edukirik ez materiarik. Sentimenak, berriz, ezagutza bereziak eta baldintzatuak ematen ditu beti, a posteriori lortutakoak, alegia, baina edukiak ere bai.

Schelerren ustez, gure espiritua arrazoimena/sentsibilitatea baino zabalagoa da, eta horregatik, ez dago zertan a prioria arrazionalarekin eta materiala zentzumenen munduarekin...

Morfologia: Eratorpena

Lexema bati morfema bat edo gehiago eranstean eratorpena lortzen da. Eratorpenean eransten diren morfemak bi motatakoak dira:

• Aurrizkiak: Hitzaren aurrean eransten dira.
• Atzizkiak: Hitzaren bukaeran eransten dira.

Ortografia: Mailegu txistukariak

Hainbat arau mailegu txistukarientzako:

• Hartutako hitzak x badu, kontsonante aurrean s idatziko dugu; gainerakoetan x idatziko dugu.
• z eta s letrak, aurretik n, l edo r badute, tz edo ts idazten dira.

Lirikaren Ezaugarriak

Adierazpen ohikoena olerkia edo poema da. Sentimenduak, nahiak, esperientziak, barne-mundua eta munduaz duen ikuspegia adierazten ditu. Bertso-lerroz osatzen dira, ahapaldietan antolatuta. Neurria eta errima edo hoskidetasuna zorrotz zaintzen dira. Hitz neurtuzko poemak...