Lehen hezkuntza mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

DNA: Azido Desoxirribonukleikoa

DNA: azido desoxirribonukleikoa.

Kokapena zelula motaren arabera

• Zelula eukariotoetan:
  • Nukleoan
  • Mitokondrioetan
  • Kloroplastoetan
• Zelula prokariotoetan:
  • Zitoplasman, zona nuklearra deritzon eremuan.
  • Makromolekula bakar batek osatzen du: bakterio-kromosoma.

Osagaiak: Mononukleotidoak

Molekulek lau unitate mononukleotido dituzte:

• d-AMP
• d-GMP
• d-CMP
• d-TMP

DNAren egitura-mailak

Bi egitura-maila bereizten dira:

1. Egitura primarioa

• Desoxirribonukleotidoen segidaren araberakoa da.
• Polidesoxirribosa-fosfato eskeletoa DNA molekula guztietan berdina da.
• Desberdintasuna:
  • Base nitrogenatuen eta polidesoxirribosa-fosfatoen segidan datza.
  • Proteinak sintetizatzeko informazioa darama.

2. Egitura sekundarioa

• DNA molekula bi polinukleotido-katez osatuta

1812ko Cadizeko Konstituzioa: Sarrera

Testu hau 1812ko martxoaren 19an aldarrikatutako Cadizeko Konstituzioaren zenbait artikulu dira. Hori dela eta, testu juridiko, historiko eta publikoa dela esan dezakegu, Espainiako eta Espainiak Ameriketan zituen kolonietako herritarrei zuzenduta baitago. Testu honen egileak Cadizeko Gorteak izan ziren. Garai hartan, espainiarren eta frantsesen arteko Independentzia Gerra gertatzen ari zen.

Konstituzioaren Egitura

Konstituzioa bi zatitan banatuta dago: sarrera eta artikuluak.

Sarreran, Gorteetako diputatuek herriaren izenean hitz egiten dute, Fernando VII.a Baionan dagoelako Napoleonek bahituta. Azkenik, diputatu gisa duten betebeharra aipatzen dute, hau da, ondorengo artikuluetako legeak egitea.

Artikulu Garrantzitsuenak

Artikuluei...

Erradio atomikoa (atomoaren tamaina)

• Talde berean: Zenbat eta zenbaki atomiko (Z) altuagoa izan, orbita gehiago ditu; beraz, erradioa handiagoa da.
• Periodo berean: Zenbat eta Z altuagoa izan, karga nuklearra handiagoa da; beraz, elektroiak erakarriago daude eta atomoa txikiagoa da.

Ionizazio-energia (IE)

Atomo bati elektroi bat (e⁻) galtzeko eman behar zaion energia da.

• Talde berean: Zenbat eta Z altuagoa izan, orbita gehiago ditu; beraz, azken elektroia nukleotik urrutirago dago eta errazagoa da kentzen. Hau da, ionizazio-energia txikiagoa da.
• Periodo berean: Zenbat eta Z altuagoa izan, karga nuklear handiagoa da; beraz, azken elektroia kentzen zailagoa izango da erakarriago dagoelako. Hau da, ionizazio-energia handiagoa da.

Elektronegatibitatea

Atomo...

Estatuaren Kontzeptua eta Eztabaida Filosofikoa

Makiaveli eta Estatuaren sorrera

Niccolò Machiavelli (Makiaveli) XV-XVI. mendeen artean Italian bizi izan zen politikari eta filosofoa izan zen. Bera izan zen "estatu" kontzeptua zentzu modernoan erabili zuen lehenengoa. Haren esanetan, estatuak gizartea politikoki antolatzeko balio du; hau da, lurralde jakin batean botere iraunkor eta ukaezina duen egitura politikoa da.

Estatuaren ezaugarri nagusiak

• Lurralde baten gaineko boterea: Estatuak bere mugen barruan dagoen lurralde osoan du boterea. Muga horien barruan, ezer eta inor ez dago estatuaren boteretik kanpo.
• Subiranotasuna: Bere mugen barruan, ez dago estatuak baino aginte handiagoa duen erakunderik; estatua da subirano gorena. Beste elkarte guztiak

Talka Orogenikoen Prozesua

Bi plaka kontinentalen arteko suturan, talka orogeniko bat sortzen da. Talka honek litosfera loditzen du eta ordura arte bi kontinenteen artean sedimentuak pilatzen dira. Suturaren inguruan, plaken arteko marruskadurak eta konpresioak arroken metamorfismoa eta deformazioa eragiten dituzte. Lurrazal kontinentalaren zati bat urtu egiten da.

• Talkaren aurretik bi plaken artean jaitsitako sedimentuak pilatu eta tolestu egiten dira, goraguneak eratuz.
• Sedimentuen artean ofiolitoak izan daitezke.
• Bi plaka kontinentalen artean zegoen litosfera ozeanikoaren zatien obdukzioengatik sortzen dira.
• Plaka ozeanikoa askatu eta azkenean azpiratu egiten da.
• Bi litosfera kontinentalak bata bestean sartuta gelditzen dira.
• Kontinenteek talka

Errepublika Federala (1873ko ekaina)

1873an, Pi i Margall presidente zela, errepublikarren arteko zatiketa gero eta nabarmenagoa izaten hasi zen. Alde batetik, kontserbadoreak eta erradikalak zeuden, eta bestetik unitarioak eta federalistak. Pi i Margallek konstituzio federalaren proiektua aurkeztu zuenean, unitarioak honen kontra agertu ziren, muturreko federalistek (kantonalistak) Gorteetatik alde egin zuten eta iraultza kantonala hasi zen Andaluzian eta Levanten.

Horretaz gain, langileen greba orokorrak antolatu ziren Katalunian eta Valentzian, eta Hirugarren Gerra Karlista zabaldu zen Euskal Herrira, Kataluniara eta Castellonera. Liskar guzti horiengatik, 1873ko uztailean Pi i Margallek dimisioa eman behar izan zuen eta Salmeron izendatu...

Kanpoko Finantzaketa: Epe Motza

Merkataritza Deskontua

Epe motzeko kanpoko finantzaketa modu bat da. Enpresak dirua behar badu eta berekin epe luzeko zor bat badu, modu hau erabiltzen du. Merkataritza-deskontuarekin, beste epe luzeagoan kobratuko lukeen dirua berehala lortzea du helburu.

• Abantaila: Bankuak onartuz gero, enpresak dirua berehala lortzen du.
• Desabantaila: Dirua ez da osorik kobratzen, komisio bat kentzen baitzaio.

Kredituak

Epe motzeko kanpoko finantzaketa eredu bat da; banku batek denbora jakin baterako uzten duen dirua, hain zuzen ere. Diru eske joatean, bankuak dirua uzteko abal bat eskatzen du, dirua itzultzen ez bada kreditua itzularazteko konpromiso gisa:

• Abal pertsonala: Beste enpresa baten ondasunak jartzen direnean berme gisa.

Frankismoa Francisco Franco jeneralak 1939-1975 bitartean ezarritako erregimena da, diktadura izan zena. Falangearen, Elizaren, Karlismoaren eta Faxismoaren ideologietan oinarritu zen. Bere burua izendatzeko “Caudillo” titulua asmatu zuen, eta alderdi guztiak “FET-JONS” izenekoan elkartu zituen. Frankoren diktadurak faktore militarrak (Afrikako armadako buru baitzen), nazioarteko faktoreak (negoziazioak Alemaniarekin eta Italiarekin), barne-faktoreak (Mola eta Sanjurjo generalen heriotzek bidea erraztu zioten) eta erlijio faktoreak izan zituen bere alde.

Frankismoaren Oinarri Sozialak

Frankismoak estatu kolpearen aldeko hainbat gizarte talderen laguntza jaso zuen:

• Militarrena (1939-1945)
• Eliza katolikoarena (trukean ordaina jaso)
• Hedapen

Compton Efektua: Erradiazioaren Izaera Korpuskularra

Comptonen esperimentuek ere erradiazioaren izaera korpuskularra berretsi zuten. Comptonek X izpi-sorta bat jaurti zuen grafitozko pieza bat erasotuz, eta dispertsatutako erradiazioa behatu zuen θ angeluaren arabera.

Fenomenoaren Behaketa eta Azalpen Klasikoaren Ezintasuna

Comptonek behatu zuenez, dispertsatutako intentsitatean bi uhin-luzera daude dispertsio-angelu bakoitzerako: bata erasotzailearen uhin-luzera bera da (λ), eta bestea, uhin-luzera handiago bat (λ'). Erradiazio gehigarriaren uhin-luzera dispertsio-angeluarekin handiagotzen da, ondoko lege esperimentalaren arabera:

λ' - λ = λ_c (1 - cosθ)

Hemen, λ uhin erasotzailearen uhin-luzera da, λ' argi dispertsatuarena, θ dispertsio-...