Lehen hezkuntza mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

LOE: Hezkuntzaren garrantzia gaur egunean

LOE: Egungo gizarteak hezkuntzari ematen dion garrantzia: kultura eta haren euskarri diren jakintzen eta balioen ondarea transmititzeko; eskaintzen dituen aberastasun-iturrietatik ahalik eta aukera gehien lortzeko; elkarbizitza demokratikoa eta desberdintasun indibidualen errespetua sustatzeko; elkartasuna bultzatzeko eta diskriminazioa saihesteko bidea da hezkuntza gizartearentzat. Hezkuntzak beharrezkoa den gizarte-kohesioa lortzea du funtsezko helburu.

Hezkuntzaren erronkak XXI. mendearen hasieran

Hezkuntzaren erronkak XXI. mendearen hasieran honako hauek dira: kalitatea eta ekitatea konbinatzea, informazioaren eta jakintzaren balioa azpimarratzea garapen ekonomiko eta sozialerako, eta gizarte bereizgarri...

Historia Soziala eta Komunikazioaren Historia

Historia Soziala

Historia Soziala Frantzian sortu zen II. Mundu Gerra baino lehenago (Annalesen eskola). Ekarpen nagusia: historian iturri guztiak kontuan hartu behar dira, ez bakarrik dokumentuak.

Adibidez, obra literarioak, antzerkia, hizkuntza... guztia erabili behar da historia ulertzeko. Jendea nola bizi zen? Analfabetoak eta baserritarrak nola bizi ziren? Jakiteko zenbait zeharkako iturri badaude. Ahozko historia ere kontuan hartu behar da. Jendeak bizi zuena egia da, ez objektiboa, baina hori da haien ideia.

Historia positibista oso itxia zen. Historialariak ez zuen ezer jakin nahi hizkuntzalaritzaren edo zuzenbidearen inguruan. Baina Euskal Herriko historia ulertzeko euskararen eboluzioaren...

Errepideko garraio-sistemaren ezaugarri nagusiak

Errepideek biztanleria-nukleoak lotzen dituzte. Honakoak dira sistemaren ezaugarri nagusiak:

A) Eskumenen banaketa eta sare motak

Sarearen gaineko eskumenak Estatuaren, autonomia-erkidegoen eta diputazio nahiz kabildoen artean banatzen dira. Estatuko sareak herrialdeko biztanleria-nukleo nagusiak lotzen ditu eta nazioarteko sarearekin komunikatuta dago. Sare autonomikoak, berriz, eskualdeen barruko mugikortasunari erantzuten dio eta estatuko sareekin lotuta dago.

B) Diseinu erradiala

Iberiar penintsulako errepide-sareak diseinu erradiala du. Erdigunea Madrilen dago, eta ardatzak ditu periferiako portu eta hiri nagusietarantz, bertan biztanleria eta jarduera ekonomikoa biltzen baitira. Eredu hori Estatuaren...

Ilustrazioa

Ilustrazioa: Gizakia adingabetasunetik irteteko modua da. Adingabetasuna nork bere adimena erabiltzeko ezintasuna da, norberaren erruzkoa. Bi arrazoi daude: alferkeria eta beldurra; beste batzuen esku egoteak eta tutoreen mehatxuek pentsatzeko lana egitea zailtzen dute. Tutoreek nork bere kabuz pentsatzeak dakartzan arriskuekin mehatxatzen dituzte. Era autonomoan jardunez gero, adingabetasuna atzean utzi eta heldutasunera iritsiko da, eta bere kabuz pentsatzera ausartuko da. Horregatik, Ilustrazioaren esana hau da: Sapere aude (ausartu zaitez zeure adimenaz baliatzera).

Arrazoia

Arrazoia gizakia gainontzeko animalietatik bereizten duen gaitasuna da, pentsatzera bultzatzen gaituena. Ilustrazioak arrazoimena erabiltzera bultzatzen gaitu...

Euskaltzaindiaren Sarrera eta Historia

Erakundearen sorrera eta goiburua

Euskaltzaindia, “Ekin eta Jarrai” goiburua erabiliko zuen erakundea, 1999ko irailaren 21ean eratu zen.

Arantzazuko Biltzarra (1968)

Euskaltzaindiaren 50. urteurrena zela eta, 1968an Arantzazun burutu zen bilkura garrantzitsua. Bertan, euskara batua sortzeko bideari ekin zioten, eta hizkuntza idatziari buruzko arauak eta erabakiak hartu zituzten.

Euskaltzaindiaren Xedeak: Iker eta Jagon

Euskaltzaindiaren xedeak hizkuntza lantzea eta zaintzea dira. Xede hauetako bakoitzari sail bat dagokio: Iker eta Jagon dira sailen izenak.

Euskaltzainen Kategoriak

• Euskaltzain osoak: Erabakiak hartzeko botoa eta eskumena dute. Guztira hogeita lau dira, eta horien artean euskalki guztietako

Ozeanikoa

Landaredia: Baso atlantikoa da nagusi. Berezko espezieak haritza, pagoa eta gaztainondoak dira. Eremu batzuetan zakardia dago.

Mediterraneo tipikoa

Kokapena: Mediterraneoko itsasertza (penintsulako hego-ekialdea izan ezik) eta Atlantikoko Andaluziako itsasertza (Andaluziako mendebaldeko barnealdean eta Extremaduran sortzen da).

Tenperatura: Neguak epelak (hilabeterik hotzena 10 gradutik gora) eta oso beroa udan (22 gradu edo gehiago).

Prezipitazioak: Urriak, udan batez ere. Batzuetan, euri-jasak izaten dira, batez ere udaberrian eta udazkenean. Pmm: 800-300 mm bitartean.

Landaredia: Sastrakak, zuhaixkak eta baso mediterraneoa. Baso horretan artea da nagusi.

Kontinentalizatua eta kontinentalizatu lehorra

Kokapena: Penintsularen barnealdea:...

Begiaren Funtzionamendua

Begia sistema optiko konplexua da. Kornea dioptrio bat da, bi ingurune material banatzen dituena (airea eta humore urtsua). Irisek sartzen den argi kantitatea kontrolatzen du. Kristalinoak lente konbergentearen lana egiten du (foku aldakorreko lentearena); muskulu ziliarrek laguntzen diote kristalinoari uzkurtzen eta luzatzen, horrela lentearen fokua aldatuz objektuaren distantziaren arabera.

Argi-izpiek desbideraketa jasaten dute kristalinoan, eta irudia erretinan osatzen dute (txikiagoa, alderantzizkoa eta erreala). Ondoren, irudi horren informazioa erretinako zelula fotosensibleek eta orban horiek (sentsibleenak direnak) jaso eta nerbio optikoaren bidez garunera garraiatzen da, non irudiari buelta ematen zaion eta...

Siliziodun Brontzearen Ezaugarri Garrantzitsuena

Eroankortasun elektriko handia dute eta hari eroaleak fabrikatzeko erabiltzen dira.

Letoien Osagarria

Kobrea eta zinka.

Letoi Arrunten Zinkaren Proportzioa, Ezaugarriak eta Aplikazioa

%30 eta %55 bitartekoa da.

Korrosioari iraupen handia diotenez, torlojoak eta era guztietako tresnak fabrikatzeko erabiltzen da.

Letoi Berezien Izena eta Aplikazioa

• Manganesodun letoiak: Pieza moldeatu eta forjatuetarako erabiltzen dira.
• Burdin-manganesodun letoiak: Zailak izan eta korrosioari iraupen handia diotenez, itsasontzien elizeak fabrikatzeko erabiltzen dira.

Kuproaluminioaren Konposaketa, Ezaugarriak eta Aplikazioa

Kobrezko eta aluminiozko aleazioak dira. Iraunkortasun handia diete trakzioari eta korrosioari eta...

Giza eskubideen ezaugarri nagusiak

Unibertsalak: Gizaki guztiek eskubideak izan behar dituzte, inor alde batera utzi gabe. Gizaki guztiak tratu berarekin tratatuak izan behar dira; ezin da egon pertsona bat bestea baino hobea denik.

Lehentasuna: Eskubide batzuek besteek baino garrantzi handiagoa dute, beraz, lehentasuna dute.

Preskribaezinak: Hau da, giza eskubide bat ezin da inolaz ere galdu; eskubide bati ez zaio epea amaitzen.

Besterenezinak: Eskubideak norberarenak dira, ezin dizkiozu zure eskubideak beste pertsona bati eman edo utzi. Adibidez, hauteskundeetan botoa eman behar baduzu, nik nire botoa eman behar dut eta zuk zurea.

Zatiezinak: Eskubideek guztiontzako garrantzi bera dute, ezin da haien esanahia negoziatu ezta aldatu ere. Eskubide...

1. Ur hotzaren (UH) hornidura eta banaketa

Dokumentu honek uraren bidea aztertzen du, hiri-bilketatik hasi eta etxebizitzako azken kontsumo-punturaino, araudi teknikoak (CTE-DB-HS4) eta kalkulu hidraulikoak oinarri hartuta.

1.1. Hiriko ingalazioak eta uraren zikloa

Uraren kudeaketa ziklo itxi gisa ulertzen da hiri-eremuan:

• Ur-hartzea: Naturatik (ibaiak, urtegiak) ura hartzea.
• Potabilizazioa (EUA): Ura edangarri egiteko prozesua.
• Metatzea eta garraioa: Hiri-biltegiak eta presio-sareak.
• Kontsumoa: Eraikinetako erabilera.
• Saneamendua eta arazketa (HUA): Erabilitako ura garbitu eta naturara itzultzea.
• Dotazioa: Kalkuluetarako, pertsonako 150-250 litro/eguneko kontsumoa aurreikusten da.

1.2. Hargunea eta eraikinera lotura

Hargunea sare publikoa eta eraikineko...