DNA: Azido Desoxirribonukleikoaren Egitura eta Kokapena

DNA: Azido Desoxirribonukleikoa

DNA: azido desoxirribonukleikoa.

Kokapena zelula motaren arabera

• Zelula eukariotoetan:
  • Nukleoan
  • Mitokondrioetan
  • Kloroplastoetan
• Zelula prokariotoetan:
  • Zitoplasman, zona nuklearra deritzon eremuan.
  • Makromolekula bakar batek osatzen du: bakterio-kromosoma.

Osagaiak: Mononukleotidoak

Molekulek lau unitate mononukleotido dituzte:

• d-AMP
• d-GMP
• d-CMP
• d-TMP

DNAren egitura-mailak

Bi egitura-maila bereizten dira:

1. Egitura primarioa

• Desoxirribonukleotidoen segidaren araberakoa da.
• Polidesoxirribosa-fosfato eskeletoa DNA molekula guztietan berdina da.
• Desberdintasuna:
  • Base nitrogenatuen eta polidesoxirribosa-fosfatoen segidan datza.
  • Proteinak sintetizatzeko informazioa darama.

2. Egitura sekundarioa

• DNA molekula bi polinukleotido-katez osatuta dago; kate bakoitzak 5' muturra du hasieran eta 3' lotura amaieran (5' → 3').
• Bi kateak antiparaleloak dira; hau da, kontrako noranzkoa dute.
• Kate bakoitzak helize destrogiroa osatzen du, eta biak elkarren inguruan kiribiltzen dira, helize bikoitza sortuz.
• Pentosa-fosfato ardatzak periferikoki antolatzen dira, eskailera kiribil baten eskubandaren moduan. Baseak barrualderantz elkartzen dira, eskailera-mailen antzera.
• Helize bikoitzek lodiera bera dute beti:
  • Baseen parekatzea: A-T eta G-C.
  • Elkartutako baseen ordenak beste katearen baseena baldintzatzen du: osagarriak dira.
• Oinarrizko neurri molekularrak: Elkarren ondoan dauden base-pareen artean 0,34 nm-ko distantzia dago; helize bikoitzaren bira bakoitzak 3,4 nm-ko luzera du. Helizearen diametroa 2 nm ingurukoa da.
• Egonkortzea: Helize bikoitzaren egitura honela egonkortzen da:
  • Base osagarrien pareen artean hidrogeno-loturak sortzen dira.
  • Helizearen barruan pilatutako baseen artean interakzio elektrostatikoak eta hidrofobikoak gertatzen dira.
  • Pentosaren eta karga negatiboko fosfato taldeen hondar polarrak kanpoaldean geratzen dira, molekula anionikoa bihurtuz.
  • Ondorioz, helizea are gehiago egonkortzen da proteina basikoekin interakzio elektrikoak gertatzean.

DNAren presentzia naturan

• DNA molekula guztiek dute helize bikoitzeko egitura:
  • Zelula eukariotoetan kromosomen zati diren molekulek.
  • Mitokondrioetakoek.
  • Kloroplastoetakoek.
  • Zelula prokariotoen DNA molekulek.
• DNA biriko gehienek helize bikoitzeko egitura dute.
• Zenbait birusek kate bakarreko DNA zirkularra dute.