Unibertsitatea mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Foruak eta Gerra Karlistak

1839ko Legea eta Bergarako Hitzarmena

Foruei dagokienez, Lehen Gerra Karlistaren amaiera 1839ko Bergarako Hitzarmenarekin (Bergarako Besarkada) amaitu zen. Bertan, Esparterok gobernu liberalari foruak errespetatzea eskatzeko konpromisoa hartu zuen, baina horiek aldatzeko aukerarekin. (Baldomero Espartero kapitain jeneralak gogotsu gomendatuko zion gobernuari Gorteei foruak ematea edo aldatzea formalki proposatzeko konpromisoa betetzeko). Hala, Gorteek 1839ko Urriaren 25eko Legea eman zuten, zeinak euskal foruak berresten zituen, baina monarkiaren batasun konstituzionalari kalterik egin gabe, eta zehaztuz Gobernuak foruetan haien interesa aldarrikatzen duen nahitaezko aldaketa proposatuko diela Gorteei, Konstituzioaren...

Gizartearen modernizazioa

XX. mendearen hasieran masa-gizartea sendotu zen. Biztanleriak gero eta parte-hartze handiagoa zuen politikan, komunikabideei (prentsa, irratia) eta sufragio unibertsala orokortzeari esker. Erdi-mailako klasea egonkortu zen. Politikan parte hartzeak masa-alderdiak sortzea eragin zuen. Bizitza-maila hobetu zen eta kontsumo-gizartea agertu zen.

Hobekuntzak:

• Elikadura hobetu zen.
• Goi-mailako klaseko jendeak instalazioak jarri zituzten beren etxeetan: igogailua, berogailua.
• Lanaldia murriztu zen eta aisialdiaren kontzeptu bat sortu zen.
• Ikuskizun berriek arrakasta izan zuten: zinemak, masa-kirolak eta herri-musikak.

Emakumeen emantzipazioa

Gizarte-aldaketa esanguratsuena emakumeen askatasuna hasi zela izan zen. XIX. mendearen...

Europar Batasuna: Moneta Batasuna baina ez Batasun Fiskala

1992an Maastricht-eko Ituna sinatu zen, gaur egun ezagutzen dugun "Europar Batasuna" sortuz. Aurrekari gisa, Parisko Ituna (1951), Erromako Ituna (1957) eta Europako Akta Bakarra (1986) izan ziren.

Maastricht-eko Itunaren sinatzearekin, sinatzen zuten herrialdeek baldintza batzuk bete behar izan zituzten handik aurrera: inflazio baxuak mantendu, interes-tasa baxuak mantendu, defizit publikoa BPG-ren %3tik behera mantendu, zor publikoa BPG-ren %60 ez gainditzea...

Ildo neoliberaleko baldintzak dira. Gainera, moneta bakarra izatea adostu zen: euroa. Europar Batasuna moneta batasuna da, baina ez batasun fiskala. Zergatik?

• Europaren barruan errentaren birbanaketa ez da egiten aurrekontuaren

gaia: Trantsizioa (1975-1985): 1978ko Konstituzioa eta 1979ko Gernikako Estatutua

Trantsizioaren garaia 1975etik (Francoren heriotzatik) 1982 arte (sozialisten garaipena) doan aldia da. Espainiako gizarteak sistema autoritariotik (diktadura) atera nahi zuen, eta, horretarako, erreforma demokratikoak bultzatu behar ziren. Erreforma hauek gauzatzeko, faktore batzuk hartu behar izan zituzten kontuan.

Alde batetik, 1973an Carrero Blancoren hilketarekin batera, erregimen frankista zalantzan jarri zen, eta, horren aurrean, hiru jarrera aurkeztu ziren: kontinuismoa (erregimenarekin jarraitzea), rupturismoa (erregimena haustea) eta nagusitutako jarrera, erreformismoa (erregimena barnetik aldatzea).

Erregimen frankistaren etorkizuna zalantzan egotearen...

Gerra Hotzaren Eraketa

Mendebaldeko Blokea edo Bloke Kapitalista

• Truman Doktrina edo Euspen-doktrina. 1947an, Bigarren Mundu Gerraren ondorioak oso larriak ziren Mendebaldeko Europan: elikagai- eta erregai-eskasia zegoen. Estatu Batuetako administrazioaren ustez, Europako inguru horretan komunismoa sartzeko arriskua zegoen. Estatu Batuetako presidente H. S. Trumanek komunismoari eusteko programa bat jarri zuen martxan, laguntza ekonomikoko programa baten bitartez.

• Europa Suspertzeko Programa (Marshall Plana). Estatu Batuetako gobernuak Europako ekonomia suspertzeko laguntza-plan bat diseinatu zuen. Plan horrek Europako hamazazpi herrialderi eman zien laguntza. Espainia Marshall Planetik kanpo utzi zuten, erregimen demokratikorik ez zuelako.

• NATO

Bigarren Mundu Gerraren Ondorioak

Gerraren Balantzea: Lehen Mundu Gerrarekiko Aldeak

Bigarren Mundu Gerraren eta Lehenengoaren arteko alde nagusiak hauek dira:

• Estatu ugarik hartu zuten parte, eta hainbat kontinentetan hedatu zen.
• Herritar zibilak zuzenean nahasi ziren gerran: asko sarraskituak izan ziren.
• Taktika militarrak aldatu ziren eta arma berriak asmatu ziren (adibidez, bonba atomikoa).
• Gerra ekonomikoa: Ekonomia interes militarren menpe jarri zen erabat.
• Gerra zientifikoa: Garaipenak aurrerapen zientifiko eta teknikoei estu lotuta egon ziren.
• Gerra ideologikoa: Propaganda masiboki erabili zen abertzaletasun sentimenduak eta etsaiaren gorrotoa manipulatzeko.

Ondorio Demografikoak

Gutxi gorabehera 55 milioi pertsona hil ziren.

Heriotzen eragile

1. Frankismoaren Krisia eta Erregimenaren Bilakaera (1953-1975)

Vatikanoarekin sinatutako konkordatua eta Madrilgo Ituna, Estatu Batuekin egindako akordioak 1953. urtean, eta, gainera, Nazio Batuen Erakundean sartzea, Francoren gobernuarentzat eta etorkizunarentzat oso onuragarriak izan ziren. Baina, erregimenaren irudia hobetu beharra zegoen Europako demokrazien aurrean eta Estatu Batuen aurrean aurkeztu ahal izateko, eta, horregatik, hainbat neurri hartu behar izan ziren. 50. hamarkadan, hainbat lege aurkeztu ziren, baina horien artean, aipagarriena Manuel Fragak aurkeztutako Prentsaren Legea izan zen, 1966an. Lege honek zentsura malgutu egin zuen eta beste komunikabide batzuk onartzen zituen. Erlijio Askatasunaren Legeak, nolabait, erregimen...

Hogeiko hamarkadako urte zoriontsuak

Gerraren ondoren, Estatu Batuak munduko potentziarik handiena izatera iritsi ziren. Mundura bizitza ulertzeko beste modu bat, moda berriak eta gizarte zoriontsuaren ikur bilakatu zirenak esportatu zituzten. Oparoaldi ekonomiko hura 1922tik 1929ra luzatu zen.

Gerraondoko krisialditik oparoaldira

1929an, Europa guztiz hondatuta zegoen: suntsiturik, lehengaia urria eta makineria zaharkiturik.

Berreraikitzea lan geldoa eta nekeza zen, ez baitzeukaten dirurik; izan ere, gerra garaian Estatu Batuei eskatutako maileguak itzuli behar zizkieten, eta galtzaileek kalte-ordainei aurre egin behar zieten.

Gerraondoko krisiak ez zuen Estatu Batuetan eraginik izan, baina emandako maileguak berreskuratzeko, inbertsio eta kreditu...

II. Errepublika eta Hezkuntza: Amets Hautsi Bat

Espainiar Hezkuntza Erreformatzeko Proiektua

II. Errepublikan, hezkuntza espainiarra erreformatzeko proiektu handi bat jarri zen martxan. Proiektu honek liberalismoaren, ILEren (Irakaskuntza Erakunde Librea) pedagogiaren eta sozialismo historikoaren ideiak hartu zituen oinarri.

Boterera iritsi eta 15 egunetara, hezkuntza alorreko lehen dekretua onartu zen, Kataluniako eskoletan elebitasuna erregulatzeko helburuarekin. Behin-behineko gobernu errepublikanoak ikasgeletarako erlijio askatasuna ezarri zuen.

Erregimen errepublikanoari erlijioaren aurkako jarrera leporatzen bazitzaion ere, dekretuek argi uzten zuten errepublikanoen jarrera gai horren inguruan.

Lehen Mailako Irakaskuntza eta Misio Pedagogikoak

II....

MG ONDORIOAK

• Hildakoak: 8.5 milioi zaurituak, 21 milioi.
• Espainiako Gripea: 50-100 milioi hildako. Lehenengo kasua Kansasen. Mundu osora zabaldu. Heriotza tasa gora. Espainiako prentsan berri eman.
• Ekonomia: Lehiakideen artean zor handiak. Inflazioa eta presio fiskala gora. Kanpo merkatuak neutralek bereganatu.
• Psikologia: Kontrako bi prozesu. Adore eta heroismoa goratzea (faxismoaren sorreran eragina) eta bakezaletasuna eta antimilitarismoa.
• Ezegonkortasuna: 4 inperio erori ziren. Iraultzak leku askotan egoera desegonkorra utzi. Hurrengo urteetan bilakaera txartu. Gerraren ondorioek bizi maila txarra. Gizartea aldatzeko bi aukera: diktadurak, erreformak.

BAKE KONFERENTZIAK ETA ITUNAK

Bake konferentzia Parisen. Neutral eta aliatuen artean adostu....