DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Azaroaren hauteskundeak Errepublikar Alderdi Erradikala (Lerrouxek zuzenduta) eta CEDA (Coalición Española de Derechas Autónomas, Gil Roblesek zuzenduta) izan ziren garaileak. CEDA ez zen gobernuan berehala sartu, ezker erradikalak altxamendua antolatzeko mehatxua egin zuelako; hori dela eta, Lerrouxek, Gil Roblesen laguntzarekin, erreformaren kontrako politika abian jarri zuen.

Erreformaren kontrako politikaren punturik aipagarrienak hauek izan ziren:

• Militarren auzia: Sanjurjo jenerala eta berarekin huts egindako estatu-kolpean parte hartu zutenak amnistiatu zituzten.
• Nekazaritza arloko kontrarreforma: nekazaritzaren erreformarako egindako aurrerapauso guztiak deuseztatu zituen. Gobernu erradikal-zedistak lehenengo jabeei itzuli zizkien lur

1. Erromatar Inperioaren Zatiketa

Inperioaren mugetatik kanpoko herriak

• Erromatar zibilizazioa Mediterraneo itsasoaren inguruan hedatu zen. Itsaso horretatik urrutiagoko lurretan, oso bestelako herriak ezarri ziren; erromatarrek barbaro deitu zieten herri horiei, hau da, atzerritar, «zakar», «hezigabe» edo «basati».
• Germaniar herriak, hala nola alanoak, sueboak, bandaloak, frankoak eta ostrogodoak, Europa iparraldekoak eta ekialdekoak ziren jatorriz. Erromaren distirak erakarrita, eta lur emankorragoen eta klima atseginagoaren bila, hegoalderantz mugitu ziren herri horiek. Abeltzaintza zuten bizibide nagusia, baina basoak ere ustiatzen zituzten eta nekazaritza ibiltaria ere egiten zuten.
• Beste herri batzuk, hunoak adibidez, Asiako estepa

I. Sarrera: Gerra Karlisten Jatorria

Tronuaren oinordetzarengatik gertatzen dira gerra hauek. Fernando VII.ak alaba bat du, baina Lege Salikoak dioenez, emakume batek ezin du koroa oinordetzan jaso. Baina Fernando VII.ak lege hori aldatu eta Isabel koroa lortzea lortu zuen. Karlosi, ordea, ez zitzaion hori gustatu, berak jasoko baitzuen koroa lege hori aldatu ez balitz.

Bi bando sortu ziren:

• Karlistak: Absolutismo monarkikoaren alde zeuden. Karlosen koroa aldarrikatzen zuten. Jainkoa eta foruak babestu zituzten.
• Liberalak edo Isabeldarrak: Liberalak ziren. Konstituzionalismoa, monarkia parlamentarioa, estatuko lege bakarra eta Eliza Katolikoak bideratu gabeko gizarte zibila defendatzen zituzten.

II. Lehen Gerra Karlista (1833-1840)

Hiru etapa daude:...

1. Frantziako Iraultzaren Hasiera

Iraultzaren jatorria

XVIII. mendearen amaieran, Frantzian, Antzinako Erregimenaren amaiera ekarri zuen iraultza bat gertatu zen. Honako hauek izan ziren kausa nagusiak:

• Gizartearen atsekabea: Aberastutako burgesiak botere politikoa eskuratu nahi zuen; bestetik, nekazariek ia ezin zuten bizi ere, ordaindu beharreko zerga andanak itota.
• Krisi ekonomikoa: 1760tik aurrera, prezioek gora egin zuten uzta kaskarren ondorioz, eta horrek herritarrak gogaitu zituen. Hori gutxi balitz, errege-ogasuna krisialdian hondoratu zen, Estatuak gastu handiak zituelako.
• Ilustrazioaren ideiak: Luis XVI.ak herritarren babesa galdu zuen. Erreformek ez zutelako aurrera egiten, pribilegiatuek ere ez baitzuten begi onez ikusten Ilustrazioak

Errusiako Iraultzaren Gakoak (1905-1927)

1905eko Iraultza eta Urriko Manifestua

1. Zer agintzen zuen Tsarrak Urriko Manifestuan? Tsarrak, ministroaren aholkuz, Urriko Manifestua argitaratu zuen. Bertan agintzen zuen askatasun politikoak emango zituela, hauteskunde lege zabala onartuko zela eta Duma edo Estatu Batzarra sortuko zela.

2. Zein ekintza antolatu zituzten sobietek? Oposizioko iraultzaileek Sobieten bidez antolatu zituzten ekintzak. Marinelen matxinadak eta nekazarien grebak bultzatu zituzten. San Petersburgokoa izan zen Sobiet aktiboena, Trotskik bultzatuta.

3. Zer esango zenuke Dumari buruz? 1906an sortu zuen Nikolas II.ak. Mendebaldekoaren antzeko legebiltzarra zen. Koroatik bereizitako botere legegilea zuen, nahiz eta Tsarrak betoa jarri ziezaiekeen.

Inperialismoa: Definizioa

Inperialismoa XIX. mendearen amaieran Europako potentzia batzuek hasitako prozesua da, beren lurraldeetatik kanpo lurrak eskuratzeko helburuarekin.

Arrazoiak

Ekonomikoak

• Lehengai merkeen beharra.
• Merkatu berrien beharra.
• Kapitala inbertitzeko aukera.

Politikoak

• Ibilbide garrantzitsuak kontrolatzeko puntu estrategikoak eskuratzea.
• Nazioaren fama eta handitasuna handitzea.

Demografikoak

• Europako biztanleriaren hazkundearen ondorioz kolonietara emigratzea.

Ideologikoak

• Jakinmin zientifikoa.
• Ideologia arrazisten sentimendua haztea (arraza zuriaren nagusitasuna).

Kolonietako Administrazioa

Kolonien administrazio mota nagusiak hauek izan ziren:

Kolonia

Potentzia kolonizatzailearen subiranotasunaren menpe zegoen lurraldea (adibidez, Kongo

Independentzia Gerra (1808-1814)

Karlos IV.a 1788an iritsi zen tronura, eta 1789an Frantziako Iraultza gertatu zen. Iraultzaileen aurka borrokatu ondoren galdu egin zuten, eta horren ondorioz San Ildefonsoko Ituna sinatu zen, Frantzia eta Espainia aliatu bihurtuz.

1805ean, Trafalgarreko guduan, Frantzia eta Espainia Britainia Handiaren aurka borrokatu ziren. Borrokaldi horretan, Espainiak bere itsas armada galdu zuen.

1807an, Fontainebleauko Itunaren bidez, Espainiak Frantziari baimena eman zion Espainiatik pasatzeko Portugal okupatzeko. Horren ondorioz, frantziarrek Espainia okupatu zuten. Une horretan, Aranjuezko Matxinada hasi zen: Godoyk dimititu zuen, eta Karlos IV.ak abdikatu ondoren, Fernando VII.a bihurtu zen errege berri.

Napoleonek Espainiako...

Feudalismoaren Sarrera

Feudalismoa Mendebaldeko Europan nagusi izan zen erregimen politiko, ekonomiko eta soziala izan zen. Erregimen feudala IX. mendean sortu zen. Segurtasunik eza sortu zen, enperadorearen ondorengoen arteko borroken, Mediterraneoko musulmanen erasoen eta beste herri inbaditzaile uholde baten erruz, bereziki Atlantikoan. Erregeek ez ziren gai haien mendeko lurralde osoa zaintzeko, eta, horregatik, tokian tokiko nobleei eman zieten lurraldea babesteko ardura. Lurralde horiek erresuma eta estatu independente ugaritan zeuden banatuta.

Lurraren Antolaketa Feudala

Jaunaren erreserba jaunarentzat zuzenean ustiatzen zen lurraldea zen. Bertan zeuden jaunaren egoitzak. Mansoak zeritzenak jaunak nekazariei eman zizkieten lur sail txikiak...

XVIII. Mendeko Iraultzen Hiztegia

Kolon

Jatorrizko lurraldetik at joatea, lurra landu eta eratu asentamendu berri bat sortzea.

Monopolio

Merkatuko ondasun edo zerbitzu bat enpresa bakar batek kontrolatzea.

Matxinada

Gizartearen atsekabe egoera baten ondorioz sortutako errebolta.

Tearen Matxinada

1773. urtean, Bostonen, kolono talde batek hiru te kargamentu itsasora bota zituzten, Britainia Handiaren zerga igoeren ondorioz sortutako suminduragatik.

Metropoli

Hiri nagusia, kanpoan bere menpe dituen lurraldeekiko.

Iraultza Burgesa

XVIII. mendean Europa eta Ameriketan burgesek sortutako mugimendu politiko, ekonomiko eta soziala, garaiko gizartea guztiz aldatu zuena eta eredu soziopolitiko eta ekonomiko berria sortu zuena.

Giza Eskubideen Adierazpena (Virginia)

1876ko Konstituzioa: Testu Iruzkina

1. Sailkapena

Testuak 1876ko Konstituzioaren zenbait artikulu aztertzen ditu. Iturri historikoa da, eta edukiari dagokionez, juridikoa eta politikoa. Gorteek egindako eta erregeak berretsitako konstituzioa da. Nazioari zuzendua dago, beraz, testu publikoa da. Garaia dela eta, Berrezarkuntzan egina da, Alfonso XII.aren erregealdian.

2. Analisia

Aztertutako artikuluen arabera, honako hauek dira ideia nagusiak:

11. artikulua: Erlijioa

11. artikuluan erlijio auzia argitzen da. Estatu konfesional eta katolikoa aldarrikatzen da. “Erlijio Katoliko, Apostoliko eta Erromatarra da estatukoa” (6. lerroa). Bi konstituzio ezberdinen (1845eko konfesionala eta 1869ko erlijio askatasuna) printzipioak jasotzen ditu.

13. artikulua: