DBH mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Gerra Hotzaren Ezaugarri Nagusiak

• Sistema bipolarra: Mundu osoan eragina izan zuen bi blokeren arteko lehia (AEB eta SESB).
• Eragin-eremua: Helburuak ezarri, disidentzia deuseztatu, eta abar.
• Armamentu-norgehiagoka: Blokeek armamentu atomikoa, hidrogenozko bonbak, irismen handiko kontinentearteko misilak eta arma kimikoak garatu zituzten.
• Propaganda: Beren eragin-eremuak sendotzeko eta aurkariaren ideologia deabrutzeko erabili zen.
• Gerra pizteko beldurraren politika: Tentsio handiko uneak eta une lasaiagoak tartekatu ziren.
• Intentsitate txikiko gatazkak: Hainbat gatazka periferiko sortu ziren.
• Espioitza eta zerbitzu sekretuak: CIA (AEB) eta KGB (SESB) erakundeek garrantzi handia izan zuten.

Berlingo Blokeoa (1948-1949)

Potsdamgo Konferentzian (1945),...

Feudalismoa eta Erdi Aroko Gizartea

Bigarren Inbasioak

IX. eta X. mendeetan, Europak bigarren inbasio olatu bat jasan zuen, hiru talde nagusiren eskutik:

• Bikingoak: Eskandinaviarrak ziren. Britainiar uharteak, Frantziako iparraldea eta Italiako hegoaldea konkistatu zituzten.
• Magyarrak edo Hungariarrak: Europako ekialdean kokatu eta Hungariako Erresuma eratu zuten.
• Sarrazenoak: Pirata musulmanak ziren, inbaditzaile izugarri krudelak.

Errege-erregin Ahulak eta Babes Beharra

Inperio Karolingioa zatitu ondoren, Europa osoa hainbat erresumatan banatu zen. Errege-erreginak oso ahulak zirenez, ez zuten ez baliabiderik ez armadarik (oso gutxi) beren lurraldeak defendatzeko.

Nekazariek, errege-erreginen babesik ez zutenez, nobleei eskatzen zieten laguntza....

Antzinako Erregimena (XVIII. mendea)

Europan eman zen sistema, pribilegiatu eta ez-pribilegiatuetan banatua.

Ezaugarri nagusiak:

• Estamentuzko gizartea:
  • Inmobilismo bertikala.
  • Pribilegioak egotea.
• Lehen sektorea oinarri.
• Monarkia absolutua eta despotismo ilustratua.

Gizarte estamentala:

Noblezia

• Goi-noblezia: luxua, jaun-eskubideengatik dirudunak.
• Behe-noblezia: burgesiako dirudunekin ezkontzen ziren.

Kleroa

• Goi-kleroa: seme gazteak.
• Behe-kleroa: herri xeheko pertsonak.

Herri Xehea

• Nekazariak: jaun-erregimenaren mende (lur gutxi).
• Burgesak: ekonomia-botere handia, botere politiko gutxi (iraultza burgesak bultzatu zituzten).
• Ekonomiak garrantzi handia hartu zuen, estamentuzko gizartearen aurka zeuden eta botere politiko gehiago eskatu zuten.

Ekonomia Antzinako

Gerraren beste ondorio batzuk

Versaillesko Ituna ez zen bake-akordio izan, baizik eta alemaniarrek onartu behar izandako inposizioa (Diktat). Itun horrek Alemania eta haren aliatuak jotzen zituen gerraren erantzuletzat, eta gerra-ordain handiak ordaintzera kondenatzen zituen. Horrez gain, Alemaniak baliabide militarrak murriztu behar izan zituen, eta Renania eskualdea, Frantziarekin muga egiten zuena, desmilitarizatzea onartu behar izan zuen. Frantziak eta Belgikak bultzatu zuten Alemaniarekiko jarrera gogor hori. Britainia Handiak onartu egin zuen, baina Estatu Batuek ez. AEBek ez zuten ituna sinatu, Wilsonen 14 auzien izaera ez baitzuen errespetatzen. Horren ondorioz, hurrengo hamarkadan, Estatu Batuak borondatez bakartu ziren eta ez zuten...

XVIII. Mendeko Kultura eta Artea

Hezkuntza eta Kultura Eraldaketak

Hezkuntzan, ilustratuek hezkuntza publikoa sustatu zuten. Haien ustez, hezkuntzaren bidez soilik konpon zitezkeen gizartearen gaitzak eta gizartea aldatu. Giza zientzien arloan, Hizkuntzaren eta Historiaren Errege Akademiak sortu ziren. Hala ere, kultura-ahaleginik handiena zientzia erabilgarrietan egin zen: matematika, fisika, geografia, medikuntza, botanika eta astronomia.

Arte Adierazpenak

Espainian, arte barrokoa indarrez sustraitu zen.

Rokokoa

Rokoko estiloa gutxi zabaldu zen Espainian. Apaindura arkitektonikoa Madrilgo Errege Jauregiko eta Segoviako La Granja jauregiko gela batzuetan erabili zen. Eskulturan, forma rokokoen emetasunak Salzillorengan izan zuen eragina, eta pinturan...

Munduko ekonomiaren desorekak

Gerraren ondorio ekonomikoak

Amaierako egoera

Gerrak finantza-kostu izugarriak sortu zituen. Ondorioz, hainbat arazo agertu ziren:

• Urre-erreserbak agortzea.
• Zor publikoa erruz jaulkitzea.
• Diru-papera ugaritzea.
• Beste herrialde batzuei kredituak ordaindu beharra.
• Inflazioa eta kanpo-zorra handitzea.

Bake-itunak

Bake-itunek ondorio larriak ekarri zituzten:

• Kalte-ordain handiak ezarri ziren.
• Espazio ekonomiko handiak desegin ziren.
• Diru-batasuna eta garraio-sistemak apurtu ziren.
• Ekialdeko Europako inperio handiak desagertu ziren.
• Industria-eremuak desegituratu ziren.
• Gerra-ordainek eta aliatuen arteko zorrek tentsioak sortu zituzten.

Nazioarteko ekonomian

Merkataritza-desoreka handia sortu zen. Nazioarteko diru-sistema desegituratu...

Basailutza eta Estamentuzko Gizartea

Basailutza

Basailutza Erdi Aroko gizartearen oinarrizko harremanetako bat zen. Basailu batek, morroi edo esklabo izenez ere ezaguna, leialtasun-ituna egiten zuen jaun feudal batekin. Itun hori zeremonia baten bidez gauzatzen zen:

• Jaunespena: Basailua jaunaren aurrean belaunikatzen zen, leialtasuna adieraziz.
• Inbestidura: Jaunak feudo bat ematen zion basailuari, haren leialtasunaren truke.

Estamentuzko Gizartea

Erdi Aroko gizartea estamentuetan banatuta zegoen:

1. Erregea: Botere gorenaren jabe.
2. Pribilegiatuak:
   • Noblezia: Ez zuten lan egiten, ez zituzten zergak ordaintzen eta goi-karguak betetzen zituzten.
   • Kleroa: Nobleziaren antzeko pribilegioak zituzten.
3. Ez-pribilegiatuak:
   • Nekazariak: Zergak ordaintzen zituzten eta ez

Estatu Nagusien Deialdia (1789): Bankarrota

1789an, Frantzia bankarrotan zegoen, eta horren aurrean, Estatu Nagusien deialdia egin zen.

• Hiru estamentuetako ordezkariek kexuen koadernoak idatzi zituzten, euren proposamenak eta asmoak adierazteko.

• Botoaren arazoa

  • Pribilegiatuek eta erregeak boto estamentala nahi zuten.
  • Hirugarren estamentuak pertsona bakoitzeko botoa eskatzen zuen.

• Pilota-jokoaren aretoko zin egitea

  Hirugarren estatuko ordezkariek Estatu Orokorrak utzi eta Pilota-jokoaren aretoan bildu ziren, Frantziarako konstituzioa lortu arte bananduko ez zirela zin eginez.

Asanblada Nazional Konstituziogilea (1789-1791)

1789ko uztailaren 14an Bastillaren kontrako erasoa izan zen, iraultzaren hasiera markatuz.

• Asanblada Nazionala Asanblada Konstituziogile

Al-Andalus: Emirerri Menpekoa (714-756)

Al-Andalus izena jarri zieten mendean hartutako lurraldeei eta Kordoba izendatu zuten hiriburu. Musulmanek konkistekin jarraitu zuten eta Pirineoetatik gorago erasoaldiak egin zituzten, baina 732. urtean Poitiersko borrokan frankoen aurka garaituak izan ziren. Horren ondorioz, musulmanek Galiako (Frantziako) lurraldeetan zituzten konkistak utzi zituzten. Kordoban, 751. urtean, Abd ar-Rahman I.a emir izendatu zuten.

Kordobako Emirerri Independentea (756-929)

Abd ar-Rahman I.ak estatu berri bat sortu zuen, eta Kordobako emirrak Abbastar Kalifari obeditzeari utzi zion. Islamiar inperioaren hiriburua Bagdad zen. Abd ar-Rahman I.ak Al-Andaluseko lurraldeko administrazioa berrantolatu zuen eta armada iraunkor...

Lehen Mundu Gerraren Hastapenak

Arrazoiak

Lehen Mundu Gerra 1914 eta 1918 artean gertatu zen, baina haren arrazoiak XIX. mendearen amaieran sortu ziren.

a) Herrialde kolonizatzaileen arteko lehia

• Alemaniak kolonia gutxi zituen, eta Frantziari eta Britainia Handiari gailendu nahi zien.
• Haien arteko gatazkak Marokon gauzatu ziren nagusiki.

b) Asaldura nazionalista

• Alemania eta Frantzia etsai ziren:
  • Frantziak Prusiaren aurkako gerra galdu zuenean, Alsazia eta Lorrena eskualdeak galdu zituen Alemaniaren mesedetan.
  • Bi herrialdeek Europan nagusi izan nahi zuten.
• Alemaniaren eta Britainia Handiaren arteko lehia: itsasbideak eta nazioarteko merkataritza kontrolatu nahi zituzten.

c) Balkanetako gatazka

• Turkiar Inperioaren mendeko zenbait herrik gerrak sustatu eta