Beste ikastaroak mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Aurrebaldintzak: kokapena eta baliabideak

Euskal probintzietan, batez ere Bizkaian eta Gipuzkoan, 1839 eta 1872 bitartean industrializazio-prozesu nabarmena gertatu zen, Cánovasek proposatutako ekonomia-oinarriak jarraituz. Kokapen geografiko estrategikoa, baliabide natural ugari eta burgesiaren ekimena izan ziren industrializazioaren aurrebaldintzak. 1841eko dekretuak Euskal Probintziak Espainiako merkatuan integratzea ahalbidetu zuen.

Eskualdeen ezaugarriak

Industrializazioaren ezaugarriak —Araba eta Nafarroa kanpo utzita—, Bilboko itsasadarraren industrializazioa azkarra eta hazkunde handikoa izan zen; Gipuzkoan, aldiz, motelagoa. Nagusi izan ziren: prozesu berantiarra, Bizkaiaren nagusigo ekonomikoa, burdingintzaren nagusitasuna, Espainiako...

II. Errepublika eta Emakumeen Eskubideak: Clara Campoamor

Clara Campoamorren Hitzaldiaren Analisia (1931)

Testu hau Clara Campoamor diputatuak Gorte Konstituziogileetan 1931ko irailaren 1ean emandako hitzaldiari buruzkoa da. Campoamorrek emakumeen eskubideak adierazi eta aldarrikatzeko helburu zuela idatzi zen.

• Mota eta Jatorria: Lehen mailako iturria da, idatzi zen une berean bildu baitzen (iturri garaikidea). Egilea bakarra da (Clara Campoamor politikaria).
• Hartzailea: Publikoa da, zehazki Gorteei eta herriari bideratutako idatzia.
• Gaia: Testu politiko-soziala da, emakumeen eskubideen gutxiespena eta gizonekiko jasaten duten mespretxua salatzen baitu.

Hitzaldiaren Ideia Nagusiak

Campoamorrek hainbat ideia adierazi nahi ditu, bi atal nagusitan banatuta:...

Gaia: Foruak eta Liberalismoa

Karlistaldia (1872-1876): Kausak

Azken Karlistaldia (1872-1876) eta ondorengo foru-indargabetzearen kausak epe laburreko eta luzeko faktoreek eragin zituzten.

Epe motzeko kausak

• Espainiako gobernua ezegonkorra izan zen Amadeo Savoiako errege atzerritarraren agintaldian (1871-1873). Erregeak abdikatu egin zuen, erregimenaren kontrako oposizioei aurre egin ezinik. Horren ondorioz, Karlos VII.a errege zilegitzat hartu zuten karlistek.
• Seiurteko Demokratikoak estatu laikoa aldarrikatu zuen (erlijiorik gabeko estatua). Horrek Karlistak eta foruzaleak bat egitera bultzatu zituen, erlijioaren auzia zela medio 3. Karlistaldian parte hartuz.

Epe luzeko kausak

Estatu liberalaren ezaugarriak zabaldu zirenez, zentralizazio politiko...

Nazio Batuen Erakundea (NBE)

Nazio Batuen Erakundea (NBE) nazioarteko bakea eta segurtasuna mantentzeko, nazioen arteko lankidetza sustatzeko eta gatazkak modu baketsuan konpontzeko helburuarekin sortu zen. Bere printzipio nagusiak giza eskubideen errespetua, nazio baten barne gaietan ez esku hartzea eta herrien autodeterminazio eskubidea dira.

Organismo Nagusiak

• Batzar Nagusia

  Herrialde kide guztietako ordezkariek osatuta dago, eta gai garrantzitsuei buruzko erabakiak hartzen ditu.

• Segurtasun Kontseilua

  15 kidek osatzen dute: 10 kide aldakor eta 5 kide finko beto eskubidearekin. Kide finkoak hauek dira: Ameriketako Estatu Batuak (AEB), Errusia, Txina, Erresuma Batua eta Frantzia. Nazioarteko bakea eta segurtasuna mantentzeaz arduratzen da.

• Idazkaritza

Testuaren kokapena Testu hau, lehen mailako iturri historikoa da, garai hartako dokumentua,1936ko urriaren 7koa. Izaera kontuan hartuz, testu historiko-juridikoa, Gaceta de Madrid, 281.Zenbakia/EUZkadi’ko Agintaritzaren EgUnerokoa, 1. Zenbakia. Edukiari begira, zaera politikoa du. Egilea Estatutu proiektua prestatu behar zuen batzordea eratu zen 1936ko otsailetik aurrera. Honen burua Indalecio Prieto zen, euskal sozialisten buruzagia eta EAJko Jose Antonio Agirre batzordeko idazkaria zen. 1933ko Diputazioko Batzorde kudeatzaileen estatutua oinarri hartuta, lanean hasi ziren. Hartzaile kolektiboa du Dokumentu Publikoa bait da. Espainiar guztiei bideratutako testua bada ere, eragin hurbila, Bando Nazionalak kontrolatzen ez dituen eremuetako...

1936ko apirilaren 14a: Bigarren Errepublikaren sorrera

1936ko apirilaren 14a mugarri garrantzitsua izan zen Espainiaren historian, Bigarren Errepublikaren aldarrikapenarekin. Alfontso XIII.a erbesteratu ondoren, Donostiako Ituna gauzatu zen, monarkia desagertzera eta gobernu errepublikarra eratzera eramanez, Alcala Zamora estatuburu zela. Hauteskunde konstituziogileak deitu ziren urte bereko ekainean, eta koalizio franko-sozialistak irabazi zituen, Behin-behineko Gobernuak hartutako erabakiak ia aldatu gabe.

Konstituzio berria eta Clara Campoamorren ekarpena

Gobernu berriaren lehentasuna Konstituzio berri bat idaztea zen, eta zeregin horri 21 kideko Batzorde batek ekin zion, tartean Clara Campoamorrek. Prozesua gogorra izan zen, eta sei hilabetez...

Gaia: Estatu Liberala Eraikitzen (1833-1874)

Maria Kristinaren Erregealdia (1833-1840)

1835

• Bi liberalismo mota.
• Errege Estatutua.

1837 (Gobernu Progresista)

• Mendizabalen Desamortizazioa.
• 1837ko Konstituzioa.

1840 (Hirurteko Moderatua)

• Botere militarra (Narvaez eta Espartero).
• Udalen Legea eta matxinadak.

Esparteroren Erregealdia (1840 - 1843)

• Programa Progresista.
• Arazoak.

Isabel II.aren Erregealdia (1843 - 1868)

Hamarkada Moderatua (1843 - 1853)

• 1845eko Konstituzioa.
• Legeak eta neurriak.

Biurteko Progresista (1854 - 1856)

• Madozen Desamortizazioa.
• Burdinbideen Legea.

Unión Liberal (1856 - 1868)

• Moderantismoa.
• Arazoak.
• Ostendeko Ituna.

Seiurteko Demokratikoa (1868-1874)

La Gloriosa Altxamendua

Behin-behineko Gobernua

• Gobernua osatu.
• Neurriak.
• 1869ko Konstituzioa.
• Arazoak.

Gerraren Iparraldeko Frontea

Francok, Madril hartzea lortu ez zuenez, gerra iparraldeko frontera eraman zuen. Erasoak 1937ko martxoan hasi ziren, Mola jeneralaren tropak, Italiako tropak eta Alemaniako aire armadak Bizkaiaren kontra bidali zituzteenean. Itsasoan ere aurrez-aurrekoak izan ziren.

Nazionalen Aurrerapena Bizkaian

Nazionalek erraz egin zuten aurrera. Otxandio, Durango eta Gernika hartu zituzten, eta Bilboko burdinezko gerrikora heldu ziren. Ekainean gerriko hori apurtu eta nazionalak Bilbon sartu ziren. Uztailaren hasierarako Bizkaia osoa nazionalen menpe geratu zen.

Erbestea eta Errendizioa

Orduan, euskal armada Kantabriara erretiratu zen eta Eusko Jaurlaritza Bartzelonan babestu. Katalunia nazionalen menpe geratzean, Frantziara erbesteratu...

ITALIAR BATASUNA

XIX. mendearen erdialderako, identitate kulturalari atxikitako sentimendu sendo bat zabaldu zen Italian, baina lurralde bakoitzak politika jakin bat zuen. 1830eko eta 1848ko Italiako iraultza nazionalistek huts egin ondoren, Piemonteko Erresumak gidatu zuen Italia bateratzeko prozesua, Viktor Emanuel II.aren zuzendaritzapean.

Gudarostea sendotu zuen, eta hobetu egin zituen Ingalaterra viktoriarrarekiko eta Frantziako Bigarren Inperioarekiko harreman diplomatikoak.

FASEAK

1. Austria-ren Kontrako Gerra

AUSTRIAREN KONTRAKO GERRA: 1858an, Cavourrek Plombièresko Ituna sinatu zuen Napoleon III.arekin. Akordio haren arabera, Niza eta Savoia eman zizkion, babes militarraren trukean; eta, babes hura lortuta, gerra deklaratu zion Austriari....

Espainiako Gerra Zibilaren Hasiera (1936-1939)

Gerra Zibila 1936ko uztailaren 18an hasi zen, altxamendu militar batekin Marokon, Franco, Mola, Sanjurjo eta Queipo de Llanoren eskutik, eta 1939ko apirilaren 1ean amaitu zen.

Zonaldeak eta Helburuak

Espainia bi zonaldetan banatu zen:

• Errepublikarra: Madril, Iparraldeko kostaldea (Asturias, Kantabria, Gipuzkoa, Bizkaia), Espainiako erdi-hegoaldea, Katalunia, Andaluziako eta Aragoiko zati handi bat eta Levante.
• Nazionala: Galizia, Kanariar uharteak, Nafarroa, Ipar Afrikako koloniak, Gaztela Zaharra, Oviedo eta Andaluziako zenbait hiri.

Nazionalen helburu nagusia Madril hartzea zen. Hegoaldetik sartu ziren, Toledo eta Badajoz hiriez jabetuz. Hala ere, errepublikarrek gogor eutsi zioten, mobilizazio handia...