Beste ikastaroak mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Parisko Komuna (1871) eta ondorioak

Sortu zeneko giroa: Parisko Komuna (1871) Prusiaren aurkako gerra galdu ondoren, Frantzian aginte-hutsunea egon zen. Bigarren Inperioko azken gobernuak Versaillesera egin zuen ihes.

Zuzendari nagusiak: Proudhoniarrak, internazionalistak, Bakuninen jarraitzaileak...

Amaiera: Frantziako Hirugarren Errepublikako tropak hiriburuan sartu eta errepresio gogorra garatu zuten; 4.700 communard prozesatu eta horietatik milaka batzuk fusilatu egin zituzten.

Porrotaren ondorioak LNE-n

• Bakunin eta horrek Espainian, Italian nahiz Suitzan zituen ordezkariak gutxiengoan gelditu ziren, eta Internazionaletik kanporatu zituzten.
• Europako gobernurik gehienek LNE-ren aurkako jazarpena hasi zuten.
• I. Internazionala deseginda geratu zen.

Agindupeko lurraldea

Agindupeko lurraldea: nolabaiteko autogobernu-maila zuen lurraldea, metropoliaren mendean egon arren.

Kolonialismoaren ondorioak

Kolonialismoaren ondorioak:

• Ekonomikoak: Koloniak metropoliaren mendean jardun zuten, lehenik hornitzaile (nekazaritza edo baliabideak) eta gero manufakturako produktuen erosle bihurtuz.
• Politikoak: Metropoliak kolonian mendean izan zuen politikaren eta administrazioaren arloetan.
• Demografikoa eta soziala: Gizarte-antolamendua galarazi eta europar diplomaziari, merkataritzari eta administrazio publikoari lotutako klase berri bat inposatu zen.
• Kultura: Mendebaldeko kultura inposatu zen.

Kolonialismoa zabaltzea

Kolonialismoa zabaltzea

Europako koloniak hedatzearen kausak:

• Ekonomikoak: Europa gainprodukzio-

Monarkiaren behin-behineko krisia

XX. mendearen hasieran, Alfontso XIII.aren monarkia gero eta ahulago agertzen hasi zen. 1923an, erregearen babesarekin, Primo de Riverak estatu-kolpea eman eta diktadura ezarri zuen. Diktadura horrek hasieran egonkortasuna eman nahi izan bazuen ere, konstituzioa bertan behera utzi, alderdi politikoak debekatu eta askatasunak murriztu zituen. Gainera, nazionalismoen aurkako politika gogorra egin zen eta Marokoko arazoari irtenbidea eman nahi izan zitzaion (ez zen guztiz lortu).

Denborarekin, ordea, oposizio politiko eta soziala handitzen joan zen: nazionalistak, errepublikazaleak, langile-mugimendua eta intelektualak gero eta kritikoagoak izan ziren. Azkenean, Primo de Riverak erregearen eta herritarren babesa...

Baionako Hitzarmena (1945)

Kokapena: Aurrean dugun testua Baionako Hitzarmena (1945) da. Lehen mailako testu historikoa da, gertakizunen garaian idatzia. Formaren aldetik manifestu politikoa da, eta edukiari dagokionez politikoa. Egilea kolektiboa da: erbestean zeuden euskal alderdi politiko eta sindikatuak. Hartzailea ere kolektiboa da, euskal gizarteari eta nazioarteari zuzenduta baitago. 1945eko martxoaren 31n sinatu zen Baionan, Bigarren Mundu Gerra amaitzear zegoenean. Helburua frankismoaren aurkako batasuna sendotzea eta euskal autogobernua defendatzea da.

Analisia: Testuak sarrera eta bost puntu ditu. Ideia nagusia erbestean dauden euskal indarren batasuna da, frankismoaren aurka. Lehen puntuan 1936ko batasuna berresten da eta Eusko Jaurlaritza...

Lehen Mundu Gerra historian izandako gatazka handienetako bat izan da. Bertan, munduko toki ezberdinak inplikatu ziren aliantza ezberdinen bidez, beren interesak defendatuz. Gerra Handi honek ondorio ainitz ekarri zituen: hil kopuru nabarmena, gerra egiteko modu berri bat eta, azkenik, mundu mailako hurrengo gatazka, Bigarren Mundu Gerra.

Sakoneko arrazoiak

Politika inperialista eta nazionalistak

Germaniar inperialismo berriak lehiara gehitu zuen tentsioa: Alemaniak lurralde zabalagoak eskatzen zituen Afrikan, eta Txina zein Hego Amerikan barneratzen saiatu zen. Ingalaterrak eta Frantziak alemaniar nahiak oztopatu zituzten. 1905ean, Gilen II.a enperadoreak Marokoren independentziaren alde egin zuen Frantziaren asmoei aurre egiteko, eta horrek...

1. Sarrera

Primo de Riveraren diktadura 1923. urtean hasitako etapa politikoa izan zen, 1931. urtera arte luzatu zena. Diktadura honek Alfontso XIII.aren babesa izan zuen, eta babes horrek erregearen ospea eta fidagarritasuna kaltetu zituen. Berrezarkuntza eta Alfontso XIII.aren erregetza 1931. urtean amaitu ziren, buruturiko udal hauteskundeetan indar errepublikarrek irabazi zutenean.

2. Diktaduraren Hasiera

Militarrek boterea hartu zuten, Espainiari egonkortasuna eta ohorea itzultzeko aitzakiarekin. Primo de Riverak ordenaren berrezarletzat aurkeztu zuen bere burua, hain zuzen ere Annualgo Hondamendiaren inguruko ikerketa txostena (Picasso espedientea) Parlamentuan aurkeztu behar zen unean.

Oposizioa geroz eta indartsuagoa zen, eta demokraziaren...

Antzinako Erregimenaren Krisia

Aurrekariak: Antzinako Erregimena

Erdi Aroaren amaieratik XVIII. mendera arte Europan nagusi izan zen egitura politikoa (monarkia absolutista), soziala (gizarte estamentala) eta ekonomikoa (nekazaritzan oinarritua) izan zen.

Krisiaren Arrazoiak

Egiturazko faktoreak

• Absolutismo ilustratuaren mugak: "Dena herriarentzat, baina herririk gabe" leloak adierazten duen bezala, botere guztia erregearen eskuetan zegoen.
• Arazo ekonomikoak: Ogasunaren defizita larria zen, diru-sarrerak gastuak baino askoz txikiagoak baitziren.
• Burgesiaren gorakada: Burgesak aberatsak ziren, baina ez-pribilegiatuak. Pribilegiatuekin berdintasuna eskatzen zuten.

Faktore koiunturalak

• Krisi ekonomikoa: Gobernuaren kontrako herriaren ezinegona areagotu

1917ko Krisiaren Kausak eta Errestaurazioaren Ahultzea

Canovasek Espainian sortu zuen Errestaurazio sistema (1875-1923) krisian sartu zen Alfontso XIII.aren erregealdian (1902-1931), batez ere Bartzelonako Aste Tragikoa (1909) eta 1917ko krisiarekin. Azken honek arrazoi hauek zituen:

Militarren Desadostasuna eta Defentsa Batzordeak

1917an, militarrek beren haserrea adierazteko Militarren Defentsa Batzordeak sortu zituzten, lan-baldintzak hobetzeko asmoz (soldata baxuak, antzinatasuna errespetatu gabeko igoerak eta Marokoko ofizialen pribilegioak). Gobernuak batzordeak ilegalizatu zituenean, militarrek estatu-kolpearekin mehatxatu zuten. Honek gobernu liberalaren dimisioa eragin zuen, eta Eduardo Dato gobernuburu izendatu zuten. Datok militarren...

TESTUA: Erantzukizun Politikoen Legea (1939-02-09)

Gobernuak (...) uste du unea iritsi dela Erantzukizun Politikoen Lege bat emateko, balioko duena beren egite edo ez-egite larriekin matxinada gorria gorpuzten lagundu zutenei alde horretatik dituzten erruak garbitzeko (...).

Zigorrak ezartzeaz arduratuko diren auzitegietako kideak Armadaren, Magistraturaren eta Falange Española Tradicionalista y de las JONSen ordezkariak izango dira (...).

artikulua

Erantzule politiko deklaratzen dira 1934ko urriaren 1etik 1936ko uztailaren 18ra bitarte Espainiari jasanarazi zitzaion era guztietako subertsioa eragiten edo areagotzen lagundu zuten pertsona fisikoak nahiz pertsona juridikoak, eta orobat bigarren data horretatik aurrera, beren egintza batzuekin edo...

• 15.TESTUA. EUSKAL HERRIKO AUTONOMIA ESTATUTUA (1936--04--10)
• 1. Testuaren kokapena eta sailkapena.
• Lehen mailako testu juridiko bat dugu aurrean, Estatutu bat, autonomia baten oinarrizko legea. Madrileko Diputatuen Kongresuan onartua 1936ko urriaren 4an. Hiru edo bost egun beranduago argitaratua Madrilgo Gazetan eta Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian.
• II. Errepublikan, altxamendua eta ondorioz gerra zibila hasi eta hiru hilabete beranduago eginda dago. Autore bezala, Errepublikako Gorteak ditugu, hauetan onartzen baita lege bezala. Konkretuki, testuaren bultzatzaileak Indalecio Prieto (PSOE) eta Jose Antonio Agirre (EAJ) izan ziren, gorteetako estatutu-komisioan presidente eta idazkari. Hartzaileak, sortzen den autonomia berriaren biztanleria