Espainiako Gerra Zibila: Gertaerak eta Bilakaera (1936-1939)

Espainiako Gerra Zibilaren Hasiera (1936-1939)

Gerra Zibila 1936ko uztailaren 18an hasi zen, altxamendu militar batekin Marokon, Franco, Mola, Sanjurjo eta Queipo de Llanoren eskutik, eta 1939ko apirilaren 1ean amaitu zen.

Zonaldeak eta Helburuak

Espainia bi zonaldetan banatu zen:

• Errepublikarra: Madril, Iparraldeko kostaldea (Asturias, Kantabria, Gipuzkoa, Bizkaia), Espainiako erdi-hegoaldea, Katalunia, Andaluziako eta Aragoiko zati handi bat eta Levante.
• Nazionala: Galizia, Kanariar uharteak, Nafarroa, Ipar Afrikako koloniak, Gaztela Zaharra, Oviedo eta Andaluziako zenbait hiri.

Nazionalen helburu nagusia Madril hartzea zen. Hegoaldetik sartu ziren, Toledo eta Badajoz hiriez jabetuz. Hala ere, errepublikarrek gogor eutsi zioten, mobilizazio handia erakutsiz.

Gatazkaren Bilakaera

1936an, Madrilgo ofentsiban, armada errepublikarrak Brigada Internazionalen laguntzarekin tropa frankistak gelditu zituen Jaraman eta Guadalajaran.

Iparraldeko Ofentsiba eta Katalunia

1937ko martxoan, Euskadiren aurkako ofentsiba antolatu zen. Apirilaren 26an Gernika bonbardatu zuten eta ekainaren 19an Bilbo erori zen. Nazionalek Kantauriko kostaldea kontrolatu zuten, meatze-arroak eta portu garrantzitsuak bereganatuz. 1939ko urtarrilean, Bartzelona erori ondoren, 500.000 pertsonek erbestera jo behar izan zuten.

Ebroko Bataila eta Amaiera

1938ko uztailean, Vicente Rojo jeneral errepublikarrak kontraofentsiba bat zuzendu zuen Ebro ibaian. Nazionalek Ebroko bataila eman zuten, oso suntsikorra eta krudela, 20.000 soldadu hil zirelarik. Honek Ejertzito Popularraren moral eta gaitasun operatiboa suntsitu zuen.

Madrilen, barne-borrokak gertatu ziren Negrín eta Segismundo Casadoren artean; azken honek hiriburua Frankori eman zion negoziazioen ostean. Azkenik, 1939ko apirilaren 1ean, Frankok garaipena aldarrikatu eta 1975era arte iraun zuen diktadurari hasiera eman zion.