Espainiako eta Euskal Herriko industria-sektoreak: egoera, kokapena eta ingurumen-erronkak
Espainiako industria-sektoreak
Espainiako industriak krisi ekonomikoaren ondorioz eragin handia jasan du (lehia, eskariaren beherakada eta berrantolatze-prozesuaren beharra). Sektore nagusiak hauek dira:
- Oinarrizko metalurgia eta metal-eraldaketa:
- Industria siderurgikoa: altzairua burdin mineraletik lortzen da, labe garaian, multinazionalen eskutik. Altzairu-txatarretik lortzen da, labe elektrikoetan, enpresa txikiagoen eskutik.
- Metal-eraldaketako industria: produktu metalikoak eta makineria fabrikatzen dira.
- Etxetresna elektrikoen fabrikazioa: enpresa-kopurua murrizten ari da, ekoizpena espezializatuagoa da eta merkatua handiagoa eta dibertsifikatuagoa. Prozesu honek berrantolaketa sakona eragin du.
- Ontzigintza: birmolde gogorra jasan du, eta konponketetan espezializatu da.
- Oinetakogintza eta jantzigintza: enpresa txikiak, sakabanatuak eta eskulan ugaria dituzte ezaugarri. Gainera, herrialde merkeagoen lehia jasan behar dute.
Industria-sektore dinamikoak
Produktibitatea eta espezializazio handiak industria-adar dinamikoak sortu dituzte:
- Automobilgintza: ekoizpenaren zati handi bat esportatzen da.
- Sektore kimikoa: Espainiako industriaren oinarrietako bat da. Arazo nagusiak: atzerriko presentzia handia eta ikerketa-gaitasun urria. Azpisektoreak:
- Petrokimikoa: konplexu handietan antolatuta.
- Eraldaketa kimikoa: enpresa txikietan egituratuta.
- Elikagaien sektorea: industria txiki eta sakabanatuak dira. Helburua: barruko merkatuan salmentak handitzea eta esportazioak sustatzea.
Goi-teknologiako industria-sektoreak
Intentsitate teknologiko handia, produktu bereiziak eta eskari handia dituzte. Espainian, sektore hauek atzerapenez ezarri dira, kanpoko menpekotasuna dela eta. Parke teknologiko eta zientifikoetan kokatzen dira.
Ezaugarriak: metropoli eta hiri ertainen inguruan, lursail txikiak eta harreman estuak.
Parkeen eragina: industria berritzaileek toki-garapenerako lokomotora izan daitezke. Emaitza: parke eta enpresa berritzaile gehienak hiri handien inguruan eta industria-ardatz dinamikoetan pilatzen dira.
Euskal Herriko industria-sektoreak
Euskal Herriko industria-sektore nagusiak: siderurgia, ibilgailuen eta osagaien industria, ontzigintza, papergintza eta barazki-kontserbak, eta teknologia berriak.
Kokapena
Eskualde-mailan
Industria banatuta dago hiru hiriburuetan: Bilbo, Donostia eta Gasteiz.
Probintzia-mailan
Bizkaia
XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran Ibaizabal ibaiaren inguruko industria-eremu nagusia bihurtu zen Euskal Herrian. Bilbo handia zen eta oraindik ere da, lan-dentsitate eta enpresa-kopuru handiena duen eskualdea. Enpresa asko Bilboko metropolian daude.
Desarrollismo garaian lantegi ugari eraiki ziren Ibaizabal inguruan. Espazio libreak sortu ziren urbanismoari eta industriari dagokienez. Ardatz horretan metalurgia, metal-produktuak eta papergintza nagusitu ziren.
- Nerbioi eta Kadagua ibaien artean: metalurgian espezializatuta.
- Txorierrin (Asua haranean): jarduera eta zerbitzu anitz.
Gipuzkoa
- Deba haranean: industria XVI. mendean hasi zen, baina Eibar da industria-ekimenen sorlekua. 60ko hamarkadan, kooperatibismoak hedatu eta industrializazioa sendotu zuen.
- Urola haranean: industria oso garatua.
- Donostia-Beterri eskualdean: enpresa industrial ugariren egoitza soziala.
- Oria haranean: industria oso sakabanatua.
Araba
Arabako industria Gasteiz inguruan dago.
Nafarroa
Industria-sarea Iruñearen metropolitar eremuan sendotu da. Automobilgintza da sektore indartsuena. Enpresa txiki eta ertain ugari daude. Papergintza ere garrantzitsua da, eta elikagaien industriak indarra hartu du.
Ingurumen-arazoak
Arazo nagusiak: atmosferaren kutsadura, ur eta lurzoruaren kutsadura, industria-isurketa kaltegarriek eraginda. Neurriak: aire-kalitatearen kontrola, berotegi-efektuko gasen isuriak murriztea eta hondakinen berrerabilpena sustatzea.
Euskal Herriko landa-eremua: etorkizuneko joerak
Landa-jarduerak pisu txikia du Gipuzkoan, baina kontraste handiak daude eskualdeen artean. Garrantzitsua da industria batzuentzako hornitzaile izatea, eta natura- eta kultura-ondarearen zaintzan laguntzen du. Euskal Herriko landa-espazioek beren arazoei aurre egiteko politika bat aplikatu behar dute: EAEko 2007-2013 Landa Garapen Iraunkorraren programa.
Espainiaren arazoak
- Demografikoak: landa-biztanle gutxi, zahartzea eta eskulan kualifikazio urria.
- Ekonomikoak: dibertsifikazio ekonomiko txikia, telekomunikazioen eta teknologia berrien erabilera eskasa, nekazaritzaren menpekotasuna eta animalien segurtasunari, osasunari eta ongizateari lotutako eskakizun berriak.
- Ingurumen-arazoak: nekazaritza-jarduerek sortutako ingurumen-aldaketak; instalazioek igorritako kutsadura; uraren gehiegizko ustiapena eta landaredia galtzea.
- Bioaniztasuna: nekazaritza-jarduerak bioaniztasuna murrizten du. Espezializazioak landare- eta animalia-espezie gutxi erabiltzea eragiten du, beraz espezie autoktonoak desagertzeko arriskua dago.