Batxilergoa mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Industria Espainian: Sektoreak eta Ezaugarriak

Industriak garrantzi handia du Espainian. Atzerriko kapitala duten enpresek garrantzia dute, eta teknologia handia erabiltzen dutenak hazi egin dira, baina ez beste toki batzuetan bezainbeste.

Industria Sektore Helduak

Krisialdi ekonomikoek gehien eragindako sektore tradizionalak:

1. Metalurgia

   Metalak erabiltzen ditu. Siderurgiak labeetan burdinatik altzairua ateratzen du, prozesu gogorra da, eta Asturiasen bakarrik egiten da. Siderurgia ez integralak txatarretik altzairua lortzen du, eta EAEn, Katalunian eta Nafarroan dago. Aluminioa ere aipagarria da Avilésen eta kobrea Huelvan.

2. Ontzigintza

   Hobetu egin da teknologiari eman zaion bultzadari esker. Kantauriko kostan, Hego Atlantikoan, Mediterraneoan eta

Espainiako Industria Sektore Nagusiak

Espainian, industria-sektore helduek garrantzi nabarmena izaten jarraitzen dute. Sektore dinamikoenetan, atzerriko kapitalek indar handia dute, eta goi-mailako teknologia dutenak hazi egin dira, baina ez dute Europako beste herrialde batzuetan adinako ezarpenik.

Industria Sektore Helduak

Lehiakortasun- eta eskari-beherakada jasaten duten industriaren adarrak dira.

Metalurgia

Metalurgiak metalak erabiltzen ditu lehengai gisa. Siderurgiak, edo burdinaren metalurgiak, bi azpisektore hartzen ditu:

• Siderurgia integrala: labe garaietan burdin mineraletik ateratzen du altzairua. Birmoldaketa prozesu gogor baten ondorioz, Asturiasen soilik eusten zaio siderurgia mota horri.
• Siderurgia ez-integrala: txatarretik lortzen

Euskal Isurialde Mediterraneoa

Euskal isurialde Mediterraneoa uren banalerroaren hegoaldeko lurraldeei dagokie: ia Araba osoa hartzen du, lur zerrenda desberdinetan bereizita, Nafarroako erdialdea eta hegoaldea ere hartuko lituzke.

Eremu horrek ezaugarri hauek ditu: erliebe leunagoa, klima kontinentalizatua eta lurzoru egokiagoak landatzeko. Atlantiko eta Mediterraneo arteko trantsizio aldearen ezaugarriak daude: lur landua, larreak eta basoaren konbinazioa, alegia. Bi paisaia mota nagusi bereizten dira:

Paisaia Motak

Haran Zabalak eta Sakonuneak

Paisaia mota bat labore lurrek okupatutako haran zabalek eta mendiz inguraturiko sakonuneek osatzen dute: lursail irekien paisaia da nagusi, eta herrixketan kontzentratutako populazioarekin.

Arabako Errioxa

Beste...

Aurrean dugun koropleta-mapan 2015ean Espainiara iritsitako atzerritarren ehunekoa irudikatzen da, kolorearen intentsitatea atzerritarren kopuruaren proportzionala da. Atzerritarren ehunekoa zenbat eta handiagoa izan, probintiza baten kolorea indartsuagoa da. 2015ean atzerriko biztanleria 4,7 milioi pertsonatik gorakoa izan zen. Baina atzerritarren banaketa ezberdina da: atzerritar gehiago aurkitzen dira hiri handiko lurraldeetan (Madrid, Bartzelona…); zerbitzu garatuak (turismo) dauden tokietan (Balearrak, Kanariak…) eta nekazaritza intentsiboko eskualdeetan (Errioxa).

Atzerritarren Ehunekorik Altuenak

Balearretan, Valentziako erkidegoan, Murtzian, Katalunian eta Madrilen daude. Ehunekorik baxuenak Kantauriko eta Penintsularen mendebaldeko...

Mendigune Zaharra

Mendigune zaharra: aro tertziarioansortutakomendiak dira, zokalobaten bloke zahar bat berriz altxatzearen eraginez,alpetar orogenesiaren resioak direla eta. Beraz merialak paleozoia dira. Gaur egun, mendigune hoe itxura biribilduaeta tontor lauak dituzte, higadura handikoinguruak dira eta. Penintsulan, goi lautadaren barrualdeko mandilerroak, Galiziako mendigunea eta Kantauriar mendikatearen mendebaldeko zatia mendigune zaharrak dira.

Tolestura-mendikate

Tolestura-mendikate: Aro tertziarioko orogenesian sortutako goraguneak dira, istsasoak aro sekundarioan jalkitako material sedimentarioak, batez ere kareharriak, tolestean sortutakoak. Gaur egun, Aldapa handiak eta forma malkartsuak dituzte, izan ere, gazteak direnez, higadurak...

ESPAINIAKO ERLIEBE UNITATE NAGUSIEN SINTESIA:

Iberiar Penintsulako Erliebea

Espainiako erliebe unitateak: Iberiar penintsulako Espainiak. Balearretako uhartedia. Kanarietako uhartedia. Ceuta eta Melilla.

Iberiar Penintsulako Erliebearen Ezaugarriak

• Forma trinkoa.
• Batez besteko altitude handia.
• Inguruko erliebea menditsua izatea.

Iberiar Penintsulako Erliebearen Unitate Morfoestrukturalak

A) Iberiar Goi Lautada

Era primarioan sortu zen. Era Tertziarioan, Alpetar orogeniak ia iberiar goi-lautada guztia deformatu eta suntsitu zuen. Hiru unitate bereiz daitezke:

1. Antzinako zokalo paleozoikoa: Iberiar penintsularen mendebaldean soilik ageri da. Material tertziarioak suntsitu ditu higadurak, eta jatorrizko material silizeoa. Erliebea penelautadaz dago osatuta.

HIRUGARREN SEKTOREA (Espainiako errepide garraioa, trenbide garraioa eta turismo motak eta inguruak)

Garraio Moduak

A) Errepide Garraioa

Espainiako errepide sistemaren ezaugarriak:

• Errepide mota ezberdinak:

1. Autobiak eta autobideak: edukiera handiko bidea, bi noranzkoekin, abiadura handian zirkulatu daiteke, ez du bidegurutzerik. Bi errepide mota hauetan estatuko sareak eta sare autonomikoak.
2. Bigarren mailako errepideak: eskualde barruko komunikazioak. Aldundien eta kabildoen sareek osatu dute.

Errepideen eskumenak Estatuaren, Erkidego Autonomoen edo Diputazioen menpe egon. Hiri nagusienen zein eskualdeen arteko komunikazioa bermatzea da. Instituzio hauek errepide sareak mantentzeaz eta hobekuntzaz arduratuko dira.

• Errepide-sareak diseinu erradiala.

Atzerritarren Ehunekoa Espainiako Lurraldeetan

Mapa honetan, Espainiako lurraldeetara etorritako atzerritarren ehunekoak ikus daitezke. Lurraldeetan banatuta dago, eta ehunekoak hauek dira:

• Ipar-mendebaldean: 6.1-10%
• Ipar-ekialdean: 10.1-15%
• Extremaduran: 3.5-6%
• Penintsulako hego-ekialdean: nahasketa ageri da.

1995etik, Espainia immigrazio-herrialdea da. Atzerritarren kopurua 4.7 milioira heldu zen 2015ean. Grafikoan ageri den bezala, inmigrante kopurua nahiko handia da.

Immigrazioaren Etapak Espainian

Aldi horretan bi etapa bereizten dira:

1. etapa: 1995-2007 (Hazkunde Handia)

Etapa honetan, immigrazioak hazkunde handia izan zuen, hainbat arrazoirengatik:

• Eskulan-premiak eta oparotasun ekonomikoak bultzatu zuten, batez ere Espainiako biztanleriak betetzen

· Goi lautada eta Ebroren sakonunea hartzen ditu

· Ingurune fisikoa:

· Erliebe laua eta altitude handia

· Klima mediterraneo kontinentalizatuta

· Udan prezipitazio gutxi.

· Tarte termikoa handia.

· A ) Nekazaritza egiturak

· Biztanleria

· Zaharkituta 1950-1975. urteen tarteko emigrazioagatik

· Populatzea: pilatuta, herri txikiak, bata bestetik gertu Duero eta Ebro haranean

· Herri handiak, bata bestetik urrunduak, hegoaldean.

· Ustiategiak

· Duero eta Ebro inguruann

· Tamaina anitzekoak.

· Minifundioak gehien bat hala ere gutxitu dira bateratze prozesuagatik eta emigrazioagatik

· Gaztela, Aragoi, Extremadura

· Lehorrezko lur sail handiak

· Lurzoruaren erabilera:

· Abeltzaintza, nekazaritza, basogintza

· B) Nekazaritza: aldeak lehorreko eta...

Industria-ingurune garatuak metropoli-espazio zentralak dira batez ere, Madril eta Bartzelona nabarmentzen dira. Bi joera nagusi aurki ditzakegu:

• Hondoratutako edo birmoldatu behar izan diren sektore tradizionalak.
• 1985etik aurrera, industria suspertu egin da. Madrilek eta Bartzelonak multinazionalen enpresa berritzaileen gizarte-egoitzak erakarri dituzte, eta prestakuntza handiagoko eta hobeto ordaindutako lanpostuak sortu dira.

Horri esker, industria tertziarizatzen ari da, eta enpresa-parkeak sortzen ari dira. Bertako eraikinetan, bulegoko funtzioak garrantzitsuagoak dira fabrikatzeko funtzioak baino.

Hedatzen Ari diren Inguruneak eta Industria-Ardatzak

Mapan ikus daitekeen bezala, industria-gune hauek Mediterraneoko kostalde osotik (Kataluniatik...