Espainiako Erliebe Unitate Nagusien Sintesia

ESPAINIAKO ERLIEBE UNITATE NAGUSIEN SINTESIA:

Iberiar Penintsulako Erliebea

Espainiako erliebe unitateak: Iberiar penintsulako Espainiak. Balearretako uhartedia. Kanarietako uhartedia. Ceuta eta Melilla.

Iberiar Penintsulako Erliebearen Ezaugarriak

• Forma trinkoa.
• Batez besteko altitude handia.
• Inguruko erliebea menditsua izatea.

Iberiar Penintsulako Erliebearen Unitate Morfoestrukturalak

A) Iberiar Goi Lautada

Era primarioan sortu zen. Era Tertziarioan, Alpetar orogeniak ia iberiar goi-lautada guztia deformatu eta suntsitu zuen. Hiru unitate bereiz daitezke:

1. Antzinako zokalo paleozoikoa: Iberiar penintsularen mendebaldean soilik ageri da. Material tertziarioak suntsitu ditu higadurak, eta jatorrizko material silizeoa. Erliebea penelautadaz dago osatuta.
2. Barneko Mendilerroak: Erdialdeko sistema eta Toledoko mendiak dira. Era tertziarioan eratu ziren.

• Erdialdeko Sistema: Garaiagoa da. Mendilerro nabarmenenak Somosierra eta Guadarrama dira.
• Toledoko Mendiak: Ez dira hain garaiak. Mendilerro garrantzitsuena Guadalupe.

Barneko Arro Sedimentarioak: Iparraldeko eta hegoaldeko Iberiar goi-lautadakoak dira. Era Tertziarioan eratu ziren.

B) Iberiar Goi-Lautadaren Ertz Menditsuak

1. Galizia-Leongo Mendigunea: Era Tertziarioan eratu zen. Material paleozoikoak ditu. Mendilerro nabarmenenak Segundera eta Cabreras dira.
2. Kantauriar Mendikatea:
   • Mendebaldeko Aldea: Asturiasko mendigunea. Era Tertziarioan eratu zen. Material paleozoikoak. Naranjo de Bulnes.
   • Mendikatearen Ekialdeko Aldea: Kantauriar mendikatea, Era Tertziarioan eratu zen.
3. Iberiar Sistema: Era Tertziarioan eratu zen. Kareharrizko materialak ditu batez ere.

• Iparraldeko Zatian: Moncayo.
• Soriako Hego-Ekialdetik: Iberiar sistema bi adarretan bereizten da: barnekoa (Albarracin mendilerroa) eta kanpokoa (Javalambre).

Sierra Morena: Era Tertziarioan eratu. Arroka paleozoikoak. Mendilerro nabarmenenak: Aracena, Pedroches.

C) Iberiar Goi-Lautadaren Kanpoaldeko Sakonuneak

• Ebroren Sakonunea: Pirinioekiko paralelo da, eta mendikate horrek, Iberiar sistemak eta Kataluniako kostaldeko mendikateak ixten dute sakonunea. Itsasoko eta kontinenteko materialak ditu.
• Guadalquivirreko Sakonunea: Ebro eta Guadalquivir. Era Tertziarioan eratu ziren.

D) Iberiar Goi-Lautadaren Kanpoaldeko Mendikateak

Iberiar goi-lautadaren kanpoaldeko mendikateak Pirinioak - horien luzapena dira Euskal Mendiak eta Kataluniako kostaldekoa mendikatea - eta Mendikate Betikoak dira. Era Tertziarioko Alpetar orogenian eratu. Kareharriak dira nagusi.