Batxilergoa mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Klima Mediterraneo Kontinentalizatua

Klima mediterraneo kontinentalizatuaren eremua Iberiar Penintsularen barrualdea da. Prezipitazioak urriak edo moderatuak dira, urtean 300 mm eta 800 mm bitartean. Iberiar Penintsulako mendebaldeko sektorean, prezipitazioak ugariagoak dira borraska atlantikoen maiztasuna handiagoa delako. Gaztelako eta Ebroko Sakonuneen erdian, prezipitazioak urriagoak dira, mendikateen artean sartuta daudelako.

Tenperatura tarte termiko handia dute, itsasoaren eragina iristen ez delako. Aldaketa termikoei dagokienez, hiru azpimota klimatiko bereiz daitezke:

Azpimota Termikoak

• Ipar goi-lautada eta Guadalajara, Teruel eta Cuencako goi-lurrak: Udak freskoak eta neguak hotzak dira.
• Hego goi-lautada eta Ebroren haranaren ertzak: Udak

NBP (Nekazaritza Politika Bateratua)

Nekazaritza hobekuntza bilatzen duen Europar Batasuneko politika da. Europako nekazaritza ekoizpena bultzatzea du helburu nagusia.

Hasieran, Europan nekazaritza produktu gutxi ekoizten zenez, gutxieneko prezioak ziurtatu eta nekazariei laguntzak eman zitzaizkien. Horren emaitza gehiegizko produkzioa izan zen. Gaur egungo helburua, beraz, ingurumena zainduko duen nekazaritza iraunkorra bultzatzea da.

Industria Berregituratzea

Industria krisiari aurre egiteko Espainiako industria guneek 80ko hamarkadan hartutako politiken multzoa da. Bi alderdi osagarri ditu:

• Industria Birmoldaketa: Tarte laburrean krisian zeuden industria sektoreetan jardutea du helburu, bidegarritasuna eta lehiakortasuna lortzeko beharrezko doikuntzak

Hiri Kontzeptua eta Definizio Irizpideak

Hiria definitzeko bi irizpide nagusi erabiltzen dira:

1. Irizpide Kuantitatiboak (Estatistikoak)

Biztanle kopurua dute oinarri. Espainian, Estatistika Institutu Nazionalaren (INE) arabera, 10.000 biztanletik gorako udalerriak hiriak dira.

2. Irizpide Kualitatiboak

Ezaugarriak oinarri hartuta definitzen dute hiria. Hauek dira nagusiak:

• Irizpide Morfologikoak: Hirien itxura formala.
• Irizpide Funtzionalak: Jarduerak (industria eta zerbitzuak).
• Irizpide Soziologikoak: Hirien gizarte dibertsitatea.
• Irizpide Espazialak: Hirien espazioaren antolaketa.

Urbanizazio Prozesuaren Etapak

1. Industria Aurreko Urbanizazioa (XIX. mendera arte)

Hiriak sortu zirenetik industrializazioa hasi arte luzatzen da (XIX. mendea).

Ezaugarri

Espainiako eta Euskal Herriko Hirigintza Prozesua

Hiriaren Definizioa eta Irizpideak

Hiri kontzeptua definitzeko zenbait irizpide daude: neurria, irizpide administratiboak, ekonomikoak eta funtzionalak. Herrialde guztiek baldintza batzuk ezartzen dituzte herri bat hiritzat jotzeko:

• Biztanle kopurua.
• Habitataren tamaina.
• Lehen sektoretik kanpo lan egitea.

Erromatarren Garaia: Antolamendu Argia

Erromatarrak iritsi arte ezin daiteke hirigintzaz hitz egin. Une horretan agertu zen hirigunearen antolamendu argia, hiriaren eta inguruko nekazaritza-gunearen arteko harreman administratibo eta ekonomikoen sistemaren barnean. Bi bidek zatitzen zuten hiria (cardo eta decumanus), eta hori jarraituz, koadro forman antolatzen ziren.

Erdi Aroa: Kulturen arteko Kontrastea

Erdi...

Prehistoria Iberiar Penintsulan

Iberiar Penintsulako aztar zaharrenak Atapuercan aurkitu ziren, duela 1,2 milioi urte ingurukoak.

Paleolitoa

Paleolitoko gizakiak nomadak ziren. Hauek ziren haien jarduera nagusiak:

• Animaliak ehizatu.
• Sarraskiak jan.
• Fruituak bildu.
• Arrantza egin.

Tresnen garapena

• Behe Paleolitoa: Zakar landutako harrizko tresnak.
• Erdi Paleolitoa: Harriak hobeto landuta eta tresna espezializatuak.
• Goi Paleolitoa: Material berriak erabiltzen hasi ziren. Gizakiak talde txikitan bizi ziren.

Labar Artea

Labar artearen bi mota nagusi bereizten dira:

• Kantauriko Labar Artea: Naturalismo handia, kolore askoko pinturak, eta eszena ez-konposatuak. Haitzulo sakon eta ilunetan aurkitzen dira.
• Levanteko Labar Artea: Gizakiak ageri ziren, kolore bakarrekoak,

Hirigintza-prozesua: definizioa eta etapak

Hirigintza-prozesua biztanleak, jarduera ekonomikoak eta berrikuntza aipagarrienak apurka-apurka hirian pilatzea eta prozesu horiek ingurura zabaltzea da. Prozesu horretan hiru etapa nagusi bereizten dira: industria aurrekoa, industriakoa eta industria ostekoa.

IAH: Industria Aurreko Hirigintza

Etapa hau hiriak sortu zirenetik XIX. mendeko industrializazioa hasi arte hedatzen da. Garai honetan hirigintza urria izan zen, %10eko tasa egonkorrarekin. Hiriko eta landako biztanleria batera hazi ziren. Hirigintza-fenomenoari mesede egin zioten faktoreak estrategikoak, militarrak, politikoak, administratiboak, ekonomikoak eta erlijiosoak izan ziren.

Antzinaroa eta Erdi Aroa

• Sorreratik Erdi Arora: Feniziarrek eta

Alde zaharra: Hiriaren hasierari dagokion esparrua da, etxe txikiak t kale estua t bihurriak ditu ezaugarri. XIX. Mendeko hazkundearen ondorioz hiriak hazi t zabalguneak eraikitzeko, kasu gehienetan, alde zaharra inguratzen zuten harresiak bota zituzten t horien ordez boulevarrak utzi zituzten, alde zaharra zena t zabalgune berrearen bitartean. Gaur egun alde zaharrak berritzeko prozesuan daude, hor monumentuak daude, tabernak, dendak, turistentzat hiriko toki erakargarriena da.

Zabalguneak: XIX. Mendean alde zaharratik kanpora eraiki zituzten auzo berriak dira. Hiriak zabaltzeko beharraz harresiak bota zituzten t burges herritarrentzat zabalgunea eraiki. Kaleak zabalak eta garbiak ziren, berdeguneak zeuden, berokuntza t argikuntzarako gasa…...

desertifikazioa: basamortutzea.NBE definizioaren arabera, inguru lehorreko, erdi-lehorreko eta azpiezeetako lurrak degradatzea da, faktore naturalaren eta faktore antrpikoaren eraginez.

padura: Lohi ordokiak dira. Behe badietan sortzen dira eta zeharkatzen dituzte ibaiek eta itsasoak jailkitako edimentuaz betezten dira.

modelatu karstikoa: Harri nagusia kareharria da. Gogorra da eta pitzadurak sortuz apurtzen da. forma tipikoenak: Lapiazak,zintzurrak,poljeak eta Dolinak

Arro hidrografikoa: lurraldearen atal bat da, bertako urak ibai nagusi batera eta horren ibaiadarretara iristen dira.ezaugarriak: uraren banalerroaren bidez mugatua dago eta arroan, ibaiek ibilgu edo ohe batetik mugitzen dira.

uraren banalerroa: Arroak mugatzen dituzten mendi-herliebeen...