Gaztelania ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ziklo Biologikoa

BIO: organismoek jatorritik heldutasunera iritsi arte jasaten dituzten aldaketa ezaugarrien multzoa barne hartzen du. Fases:

• Hasierako fasea: organismo pluriuztunetan, lehen zelula organismoaren zelula guztien aitzindaria da; mitosiz edo esporulazio, gemazio eta antzeko prozesuez sor daiteke.
• Garapena: tamainaren, formaren eta barne-egituren aldaketak gertatzen dira.
• Ugalketa: gurasoen ezaugarriak izango dituzten banako berriak sortuko dituzten unitate produktoreak ekoizten dituzten fasea da.

Ziklo Zelularra

ZIKLO ZELULARRA: zelula-zatiketaren ostean hasi eta hurrengoaren amaieran ixten den aldian gertatzen diren eta iraupen aldakorra duten fenomenoen multzoa da. Bi fase bereiz daitezke:

• Interfasea: bi zatiketa jarraituen arteko aldia

Un paso decisivo para o galego

Entre 1900 e 1936 o galego dá un paso decisivo: o movemento agrarista e o nacionalismo reflexionan sobre a necesidade de que o galego sexa usado en todos os ámbitos. Establécese a relación directa entre o idioma e a identidade colectiva: a súa desaparición significaría a desintegración do pobo. Dáse un proceso de aumento do bilingüismo e de diminución do número de monolingües.

En 1916 organízanse as Irmandades da Fala e a publicación de A Nosa Terra en defensa do idioma. En 1918 prodúcese unha recuperación política tras un fracaso previo. En 1920 a xeración Nós traballa para potenciar o galego, que daquela era moi localista. Os homes de Nós recollen obras internacionais para actualizar e universalizar...

27ko Belaunaldia: Testuingurua eta Ezaugarriak

Testuinguru historikoa eta literarioa

XX. mendearen lehen erdian hainbat gertaera nabarmentzekoak dira: 1931ko apirilaren 14an Errepublikaren aldarrikapena, eta geroago, 1923an, Primo de Riveraren diktadura. Azkenik, 1936an Espainiako Gerra Zibila hasi zen; horrek erbesteratzea ekarri zuen eta Frankoren diktaduran amaitu zen. Azpimarratu behar da garai honetan abangoardiaren eta tradizioaren arteko batasuna sortu zela.

27ko belaunaldia terminoak Góngoraren heriotzaren omenjeari begira 1927 inguruan bildu zen olerkari taldeari erreferentzia egiten dio. Urte hartan aldizkari garrantzitsuak agertu ziren eta poesia berriko liburuak argitaratu ziren; horregatik, idazle askok harreman pertsonal eta literarioak...

Birziklapena eta kontsumo arduratsua

Birziklapena: hondakinak berriro erabiltzeko prozesua.

Edukiontzi horia: plastikoak, latak eta brikak botatzeko edukiontzia.

Kontsumo arduratsua: behar dena soilik kontsumitzea.

Berrerabilpena: gauzak berriz erabiltzea.

Teknologia eta eguneroko bizitza

Teknologia berriak gure eguneroko bizitzan oso garrantzitsuak dira.

Pantaila-denbora gehiegi izatea ez da ona osasunerako.

AAren arriskuak kontuan hartu behar dira teknologia erabiltzean.

Sarean nabigatzea segurtasunez egin behar da.

Gailuak eta sarea

Gailu digitalak – dispositivos digitales

Gailu adimendunak – dispositivos inteligentes

Hodeiko biltegiratzea – almacenamiento en la nube

Zibersegurtasuna – ciberseguridad

Pribatutasuna – privacidad

Sareko arriskuak...

1. Fontes de enerxía non renovables

Son as enerxías que se obteñen de fontes naturais e cuxa cantidade é limitada.

• Petróleo
• Gas natural
• Carbón
• Uranio

2. Enerxía renovable e as súas fontes

Son as que proceden de fontes que non se esgotan co seu uso. Tipos:

• Hidráulica: utiliza a forza da caída da auga para xerar electricidade.
• Eólica: utiliza o vento para producir electricidade.
• Solar: utiliza a enerxía do Sol, captando a súa calor (solar térmica) ou a súa luz (solar fotovoltaica).
• De biomasa: transforma materia orgánica en enerxía calorífica.
• Xeotérmica: utiliza a calor interna da Terra.
• Mareomotriz: utiliza o movemento das mareas para producir electricidade.

3. Características da actividade industrial

• Importancia no sector secundario:

Hauteskundeen emaitzak eta indar politikoak

1936ko hauteskundeen emaitzek agerian utzi zuten hainbat indar eta estrategia politiko zeudela lau euskal probintzietan. Gipuzkoan eta Bizkaian gehiengo argia zegoen, EAJk eta Fronte Popularrak osatua, eta Estatutua eta Errepublika betetzearen alde zegoen.

Arabako, Nafarroako eta Gipuzkoako eta Bizkaiko landa-eremu batzuetan, jarraitzaile gehien zituen alderdia antzinako karlistena zen, Komunio Tradizionalista izenekoa. Alderdi horrek indar militar paralelo bat zuen, erreketeak. Indar politiko horren jarrera erregimen errepublikanoaren aurkakoa zen eta altxamendu militarraren alde zegoen.

Gipuzkoako frontea

Lehen hilabete horietan, Arabatik eta Nafarroatik aurrera zihoazen erreketeen erasoa jasan zuen...

Movemento obreiro en España

As primeiras protestas da clase traballadora en España tiveron un carácter ludista e consistiron na destrución de máquinas de fiar. Así sucedeu en Alcoy no 1821 e no incendio da fábrica de Bonaplata de Barcelona (1835), que introducira unha máquina de vapor. Tamén se crearon asociacións de obreiros para defender as súas demandas. No 1848 fundouse a Asociación de Tecedores de Barcelona (de carácter sindical), que foi clausurada.

O principal instrumento de presión foron as folgas; a primeira tivo lugar no 1855 pola introdución de máquinas que quitaban traballo e reducían o salario dos obreiros. A escaseza de trigo, o aumento do prezo do pan ou a imposibilidade de pagar impostos provocaron protestas campesiñas,...

Merkataritza-sozietate pertsonalistak

Sozietate Kolektiboa (SK)

Ezaugarriak: Gutxienez 2 bazkide, pertsona gutxiko taldeetarako egokia. Denek kudeatzen dute, lan-ekarpena egiten dutenek izan ezik. Erantzunkizun mugagabea du eta ez dago kapital minimorik.

Izenak honako hau agertu behar du: SK, bazkideen izenak eta "eta konpainia" adierazpena.

Komanditako Sozietate Hutsa

Bazkideak ez dira pertsonalki erantzuleak hasierako inbertsioaz haratago geratzen diren zorretan.

Bi bazkide mota daude:

• Bazkide Kolektiboa: kapitala + lana + erantzunkizun mugagabea.
• Bazkide Komanditarioa: kapitala + erantzunkizun mugatua.

Gutxienez 2 bazkide behar dira, kapital minimorik gabe, eta ezin da bazkide berri bat sartu denek ados ez daudenean.

Merkataritza-sozietate kapitalistak

Kapitalak...

Al-Andalusen sorrera eta politikaren bilakaera

Musulmandarrak Iberiar Penintsulan: 701. urtean, tropa musulmanak, Afrikako iparraldean Tariq-en agintepean zeudena, itsasartea gurutzatu zuten Witiza errege visigodoaren oinordekoei laguntzeko Rodrigo nobrearen aurkako borrokan. Guadaleteko guduko garaipen musulmanak penintsulan presentzia islamikoaren hasiera eta Al-Andalusen sorrera ekarri zituen, zortzi mendetan zehar. Kasik lurralde osoa menderatzera eraman zituen konkistaren ondoren, musulmandarrak estatu berri bat administratiboki eta politikoki antolatzen hasi ziren. Politika ikuspuntutik, hainbat etapa egon ziren:

• Emiratu menpekoa (714-756): emirrak botere polítikoa zuen, baina ez erlijiosoa; Damaskoko kalifaren agintepean zegoen (Omeia