Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Jakintza Filosofikoak: Dimentsio Teorikoa eta Praktikoa

Filosofiaren dimentsio teoriko eta praktikoaz hitz egitea da. Filosofikotzat jotzen den jakintza bat ere badago, eta hau Logika da. Logika edozein jakintza mota eskuragarri izateko propedeutika edo prestakuntza ikasketa da.

Filosofia teorikoa errealitatearen ezagutzaz arduratzen da. Filosofia praktikoa, berriz, ekintzaz arduratzen da. Azken hamarkadetan dimentsio praktikoari eman zaio nagusitasuna. Aldaketa aplikatua gertatu da filosofian, orientazioa emateko eskatu zaio filosofiari hainbat eremutan sortzen diren arazo etikoei aurre egiteko.

Filosofiaren Adar Nagusiak

Filosofia Teorikoa

• Logika
• Metafisika (ontologia, gnoseologia, teodizea)
• Antropologia filosofikoa
• Naturaren filosofia
• Zientzia eta

Filosofia Praktikoa

Definizioa eta Eremua

Filosofia praktikoaren eremuak hauek hartzen ditu barne:

• Etika
• Filosofia politikoa
• Ekonomiaren filosofia
• Zuzenbidearen filosofia
• Erlijioaren filosofia

Amankomunean dituzten ezaugarriak:

• Ohiko bizitzako jarduerei erreparatzen diete.
• Giza ekintzei begira, askatasuna behatzen dute (zoriontasunerako bide gisa).
• Historikoki aldatzen dira.
• Arauemaileak dira.

Filosofia Praktikoaren Nagusitasuna

Historikoki, Filosofia Praktikoaren Nagusitasuna eztabaidagai izan da:

• Aristoteles: Jakintza duinena teorikoa zen.
• Gaur egun (Kanten 3 galderak kontuan hartuta): Praktikoa da nagusi.

Ondorioa: Etika aplikatuak sortu dira. "Praktika filosofikoa" nazioarteko bost mugimenduek sortu zuten, filosofia jardutea, hausnarketa eta bizitzeko modu...

Nietzsche: Mendebaldeko kulturaren kritika

Nietzscheren filosofia mendebaldeko kulturaren erabateko kritika izan zen. Filosofo honek kristautasunaren erlijio-balioak eta idealismoaren balio arrazionalak faltsuak direla frogatzen saiatu zen. Balio horiek kendu eta beste batzuez ordezkatu behar ziren, bizitza balio esentziala bihurtzeko.

Nietzschek iraganeko balioei aurka egiteaz gain, gizakiarentzako bizi-programa bat eskaini zuen, balio moralak aldatu eta irauli nahi zituen. Horretarako, honako gai nagusi hauek jorratu zituen:

• Jainkoaren heriotza
• Botere nahia (Wille zur Macht)
• Etengabeko itzulera

Kristautasunari kritika eta balioen alderanzketa

Nietzscheren ustez, mendebaldeko kulturaren historiaren oinarrian honakoa dago: esklaboen moralaren balio...

Platonen Filosofiaren Eragina Agustinengan

Platonen eragina Agustinengan hiru mailatan azalduko dugu:

3.1 Metafisika edo Ontologia

Metafisikan edo ontologian, bi mundu daudela esaten dute bi pentsalariek.

• Platonen arabera: Bereizten ditu Ideien Mundua eta Mundu Sentigarria.
• Agustinen arabera: Errealitatea bikoitza dela esaten du: alde batetik, Jainkoaren Erreinua (benetakoa dena), eta, bestetik, etengabe aldatzen ari den Mundu Fisikoa.

3.2 Ezagutza

Bi ezagutza mota bereizten dituzte:

1. Ezagutza sentikorra: Beti aldatzen ari den munduari buruzko ezagutza da; ez da benetakoa, ezta baliagarria benetako ezagutza lortzeko.
2. Arrazoizko ezagutza: Benetako errealitateaz arduratzen da, ideien ezagutzaz.

Platonengan:

• Ongiak arima argitzen du benetako ezagutza eskuratzeko.

Supergizakia

Jainkoa hil ondoren, supergizakia etortzen da. Nietzschek esan zuen supergizakia ez dela bere horretan agertu; ostean izango zelako itxaropena azaltzen du. Eboluzioaren hipotesia onartu zen.

Jainkoaren heriotza eta azken gizakia

Jainkoa hiltzea jazoera historikoa da. Gizon-emakumeek eragin duten heriotza da. Jainkoaren heriotzak gizakiaren hazkundea proklamatzen du, gertagarria izanda. Hurrengo urratsak hauek dira:

• Arriskutsua: Transzendentziaren eta idealismoaren hondamendiekin, gizakia noraezean geratzen da. Azken gizakia igandeetan Jainkoarengan sinesten duena da.
• Txalogarria: Supergizakia, egoera hautematean, "gizon berriak gara" esaten denean sortzen da.

Gizakiaren eraldaketa prozesua

Jainkoaren heriotzaren ostean, giza esentzia...

Platonen Izatearen Teoria

Platonek bere izatearen teorian bi errealitate mota bereizten ditu:

• Ideien Mundua: errealitate adigarria, materiagabea, betierekoa eta aldaezina, mundu sentikorraren kausa dena.
• Mundu Sentikorra: bigarren errealitate mota da, aurrekoaren kopia den heinean, azpimailakoa, inperfektua eta materiala.

Dualismo honetan oinarrituta, Platonek bi ezagutza maila bereizi zituen:

• Episteme: Ideien Munduari dagokion ezagutza da, unibertsala eta beharrezkoa, arrazoimenaren bidez lortzen dena, ezagutza gorena.
• Doxa: Aldakorra eta anitza da, mundu sentikorrari dagokio eta, beraz, zentzumenen bidez garatzen da. Doxaren bidez ezinezkoa da zientzia eta filosofia eraikitzea, edo guztiontzat baliagarriak izan daitezkeen balio moral eta politikoak

Dirudienez, filosofo bati benetan garrantzitsua esaten diogu filosofiaren historian etena egiten duenean, hau da, aurretik egindako filosofia errepikatzea ezinezkoa denean. Wittgensteinek, ordea, bi eten egin zituen, eta horrexegatik izan zen filosofo bikaina. Sokrates filosofoarenaren pareko jenio hori bizitza eta filosofia artean ezberdintasunik adierazten ez duen funtsezko konpromisoaren eredu da.

Ludwig Wittgenstein (1889-1951): Jenio Bikoitza

Talentu bikaineko gizona izan zen, bai filosofian, bai matematikan, logikan eta musikan. Ingeniaritza ikasketak egin zituen, ondoren Lehen Mundu Gerran parte hartu, eta maisu eta lorazaina izateaz gainera, Cambridgeko Unibertsitateko irakasle izan zen. Bere bi obra nagusiak Tractatus Logico-Philosophicus...

Ludwig Wittgensteinen Bizitza eta Pentsamendua

Gizon Polifazetikoaren Biografia Laburra

Ludwig Wittgenstein gizon polifazetikoa izan zen, hainbat lanbide izan baitzituen. 1889. urtean jaio zen Vienan, kristautasunera bihurtzen saiatu zen judu familia aberats batean.

Ingeniaritza ikasi zuen, eta logika eta matematika asko gustatzen zitzaizkion. 1914. urtean armadan sartu zen. Lau urte geroago, italiarrek kontzentrazio-zelai batean sartu zuten lau hilabetez. Bertan amaitu zuen bere libururik ezagunena: Tractatus Logico-Philosophicus.

Maisu eta Lorazain: Esentziaren Bilaketa

Maisu gisa aritu zen, hizkuntza nondik sortzen den ikasteko helburuarekin, eta benetako gizakiaren esentzia aurki zezakeela pentsatuz. Bere xedea lortu ezinik, magisteritza...

Descartes: Arrazoia eta Metodoa

1. Autonomia eta Norberaren Zuzendaritza

Gizaki bakoitza bere burua zuzendu eta antolatzera behartuta dago, tradizioei eta besteen iritziei kasu egin gabe.

2. Zalantza Metodikoa eta "Cogito"-a

• Egiara iristeko, dena zalantzan jarri behar da ziurtasunera ailegatzeko. Lehen ziurtasunera heltzen gara: Ni pentsatzailea existitzen dela.
• Sentimenek huts egitera eramaten gaituzte; horregatik, sentimen-informazio guztia faltsutzat joko dut.
• Ametsetan izaten ditudan ideiak esna naizenean hautematen ditudanak bezain argitasunez ikusten ditut. Beraz, ametsen eta sentimenen informazioa faltsuak dira.
• Zerbait faltsutzat hartzen dudanean, ni banagoela onartu behar dut. Ondorioz: "Nik pentsatzen dut, beraz banaiz".
• Ni materiaren menpe

HOOKEN LEGEA:"MALGUKI BATEAN EGINDAKO INDARRA ETA SARTUTAKO LUZAPENA ZUZENKI PROPORTZIONALA DA."F=KxX. GRABITAZIO UNIBERTSALAREN LEGEA:BI GORPUTZEN ARTEKO ERAKARPEN INDARRA ETA BERAIEN ARTEKO MASEN BIDERKADURAREKIKO ZUZENKI PORPORTZIONALA DA ETA BERAIEN ARTEKO DISTANTZIAREN KARRATUAREKIKO ZUZENKI PROPORTZIONALA DA. F=Gx------- .OREKA BALANTZAK:GORPUTZ BAT OREKA BALANTZAN EGOTEKO GORPUTZA EZ DU IZAN BEHAR INOLAKO IGIDURARIK:-TRAMSLAZIO HIDIDURARIK:EZ IZATEKO INDAR ERRESULTANTEA NULOA IZAN BEHAR DA R=0.-EMOZIO HIFURARIK:EZ IZATEKO MOMENTU INDAR ERRESULTANTEA NULOA IZAN BEHAR DA. NOLA EGIN DA DINAMOMENTRO BAT:DINAMOMETRO BAT EGITEKO EUSTAIN BATEN BITARTEZ ETA NIU-ERAMAILE BATEN BITARTEZ MALGUKI BAT JARTZEN DU ETA ERREGELA BATEN BITARTEZ GORPUTZ...