Platonen Eraginaren Azterketa Agustinen Filosofian
Platonen Filosofiaren Eragina Agustinengan
Platonen eragina Agustinengan hiru mailatan azalduko dugu:
3.1 Metafisika edo Ontologia
Metafisikan edo ontologian, bi mundu daudela esaten dute bi pentsalariek.
- Platonen arabera: Bereizten ditu Ideien Mundua eta Mundu Sentigarria.
- Agustinen arabera: Errealitatea bikoitza dela esaten du: alde batetik, Jainkoaren Erreinua (benetakoa dena), eta, bestetik, etengabe aldatzen ari den Mundu Fisikoa.
3.2 Ezagutza
Bi ezagutza mota bereizten dituzte:
- Ezagutza sentikorra: Beti aldatzen ari den munduari buruzko ezagutza da; ez da benetakoa, ezta baliagarria benetako ezagutza lortzeko.
- Arrazoizko ezagutza: Benetako errealitateaz arduratzen da, ideien ezagutzaz.
Platonengan:
- Ongiak arima argitzen du benetako ezagutza eskuratzeko.
- Ongiak ideiak ikuskor bihurtzen ditu.
Agustinenengan:
- Jainkoak betiereko ideia eredugarriak giza ariman jartzen ditu.
- Giza arima argitzen du ideiak ezagutzeko.
3.3 Dialektika (Ezagutza-metodoa)
Dialektika ezagutza lortzeko metodoa edo bidea da, eta galdera zuzenak eginez erantzun egokiak eskuratzen datza.
Platonentzat:
- Dialektika elkarrizketaren bidez egia lortu nahi duenaren jarduera da.
- Elkarrizketaren bidez, itxuraz aurkakoak eta sarritan osagarriak diren argudioak iker daitezke, eta horiek egiara igotzea ahalbidetzen dute.
- Dialektika filosofiarekin parekatzen du, eta aurkako bi mugimendu logikoz eratua adierazten du:
- Lehenengoa (Bateratzea): Esperientzia sentikorreko objektu partikularretatik abiatuz eta hipotesiak gaindituz, benetako ezagutzara (ideien esentzia ezagutzera) igotzea.
- Bigarrena (Zatiketa): Generoen barne-ezberdintasunei jarraituz partikularrera iristea.
Gizabanakoak egia ez du kanpoan, Mundu Sentigarriko gauzetan aurkitu behar; egia bere barnean bilatu behar du.
Bi autoreentzat ariman aurkitzen da arrazoia:
- Platonen arabera: Arima gorputzera etorri aurretik Ideien Munduan aurrexistitu zen, ideia guztiak ezagutuz.
- Agustinen arabera: Arima ez da aurrexisten, eta ezagutza bere barnean Jainkoak jarritako betiereko ideia eredugarriak ezagutzean datza.