Ekonomia Kontzeptuak: Enpresa, Merkatua eta Produkzioa
Enpresa
Ondasunen eta zerbitzuen ekoizpena koordinatzen dituen erakunde espezializatua da. Enpresaren ekoizpen-funtzioa aztertzeko hiru ikuspegi daude: ekonomikoa, utilitarioa eta teknikoa.
Nola Ekoitzi?
Ekoizpen-prozesuan, enpresak teknologia baten bidez ondasun eta zerbitzu batzuk bilakatzen ditu. Aurrerapen teknikoak baliabide berberekin gehiago ekoiztea ahalbidetzen duten produkzio-faktoreen hobekuntzak dira.
Teknologia
Ekoizpen-baliabideak ondasun edo zerbitzu bat lortzeko uztartzeko moduari deritzo.
Produktibitatea
Ekoitzitako kantitatearen eta kantitate hori lortzeko erabilitako ekoizpen-baliabideen kantitatearen arteko erlazioa da.
Merkatua
Merkatua esaten zaio saltzaileek eta erosleek produktu edo zerbitzu jakin baten inguruan egindako salerosketa-jardueren multzoari.
Nola Handitu Produktibitatea?
Kapitalean inbertituz, kapital fisikoan inbertituz eta ikerketan inbertituz.
Eskala-Ekonomiak
Enpresa batek ekoizpena handitzen duenean kostuak murrizten dituen egoera da, produkzioa handiagoa izan dadin.
Enpresaren Helburuak
- Mozkinak maximizatzea, egonkortzea eta haztea.
- Enplegua eta aberastasuna sortzea.
- Gizartearen ongizatea hobetzea.
Eskaria
Eskariak adierazten du eskatzaileak merkatuan ondasun baten zer kantitate erosteko prest dauden.
Eskariaren Faktoreak
- Ondasunaren prezioa
- Lotutako ondasunen prezioa
- Errenta erabilgarria
- Zaletasunak eta lehentasunak
Eskariaren Funtzioa
Eskariaren funtzioak adierazten du erosle bat ondasun baten zer kantitate dagoen erosteko prest prezio jakin batean.
Eskaintza
Adierazten du enpresak ondasun baten zer kantitate ekoizteko prest dauden.
Eskaintzaren Funtzioa
Adierazten du enpresek produktu edo zerbitzu bat zer kantitatetan ekoitziko luketen prezio bakoitzean.
Eskaintzaren Faktoreak
Ekoizpen-kostuak
Produkzio-kostuak: Produkzio-zergen kostuak gora egiten duenean, irabaziek behera egiten dute, eta, beraz, enpresek eskaintza murriztu behar dute gastua murrizteko. Ekoizpen-kostuei eragiten dieten aldagaietako batzuk honako hauek dira:
- Langileen soldatak
- Zergak
- Makineria
Enpresaren Helburuak
Enpresa batek merkaturatzen dituen unitateen kopurua enpresaren helburuei eragiten dieten igurikimenen araberakoa izan daiteke. Gorabidean dauden merkatuetarako fabrikazioa ez da merkatu tradizionaletarako fabrikazioa. Lehenengo kasuan, enpresa potentziala oso handia da, eta ekoizpena eta salmentak maximizatu nahi ditu; bigarrenean, berriz, txikia.
Errentaren Fluxu Zirkularra
Eragile ekonomikoen arteko harremanak erakusten dira:
- Familiak
- Enpresak
- Sektore publikoa
Eskariaren Prezio-Elastikotasuna
Neurtzen du zenbat aldatzen den eskatzen den ondasunen kantitatea ondasun baten prezioa aldatzen denean.
Eskaintzaren Prezio-Elastikotasuna
Ondasun baten prezioa aldatzean ondasunaren eskainitako kantitatea zenbat aldatzen den neurtzen du.
Lehia Perfektua
Enpresek prezioak hartzen dituzte eta eskaintzaren eta eskariaren legearen funtzionamendu askearen arabera jarduten dute.
Ezaugarriak
- Enpresa asko
- Produktu desberdintzerik gabeko merkatua
- Prezioaren gardentasuna
- Sartzeko eta irteteko askatasuna
Lehia Inperfektua
Enpresa guztiak ez dira baldintza berdinetan lehiatzen; enpresa batek edo gehiagok eragin handia izan dezakete prezioan.
Oligopolioa
Merkatu oligopolistikoen alorrean, enpresen arteko lehia askearen kalterako edozein akordio elkarlana da.
Ezaugarriak
- Enpresa kopurua
- Eragina prezioan
- Desberdintzea
- Lehiaren intentsitatea
- Gardentasun maila
- Sartzeko eta irteteko askatasuna
Kartelak
Enpresen elkarketa informalak dira, merkatuko lehiakideak gutxitzeko edo paretik kentzeko sortutakoak, baina enpresa bakoitzak bere independentziari eusten diola.
Lehia Monopolista
Enpresa askok antzeko produktuak eskaintzen dituzte eta enpresa desberdinak dituzte. Prezioan eragina dute.