Ekonomia Jardueraren Eragileak eta Ekoizpen-Faktoreak

• Pertsonek ekoitzi egiten dute lan eginez eta kapitala emanez. Ondasunak eta zerbitzuak kontsumitzen dituzte.
• Enpresek ondasunak eta zerbitzuak ekoizten dituzte, etekin ekonomikoa lortzeko. Soldata bat ordaintzen diete lanaren truke, eta beste enpresa batzuei produktuak eta zerbitzuak erosi.
• Estatuak herrialdeko ekonomia-jarduera arautzen duten legeak egiten ditu. Zerbitzu publikoak ematen dizkie, eta enpresak sortzen ditu.

Produktuak eta zerbitzuak lortzeko, ekoizpen-faktoreak: natura-baliabideak, kapital fisikoa, giza kapitala, teknologia, ezagutza eta lana.

Munduko Ekonomia Bideratzen Duten Organismoak

• MB: maileguak eta laguntza ematen dizkie herrialde behartsuei, ekonomiaren hazkundea sustatzeko.
• NDF: finantza-aholkuak ematen dizkie gobernuei.
• MMA: nazioarteko merkataritzaren arauak ezarri.
• G-8: Alemaniak, Kanadak, Estatu Batuek, Frantziak, Italiak, Japoniak, Erresuma Batuek eta Errusiak osatzen dute. Arazo ekonomikoak aztertu eta konponbideak bateratu.
• G-20: munduko 20 herrialderen ekonomiaren kontsulta eta lankidetza-foroa da. Urtero bildu, munduko ekonomia-egoerari buruz eztabaidatzeko.

Zer Faktorek Bultzatzen Dute Globalizazioa?

• Produktu-trukeak liberalizatzea diru-laguntzak ematen edo kalitate-arauak onartuz.
• Finantza-merkatuak liberalizatzea.
• Deslokalizazioa: enpresa batek fabrika edo sukurtsal batzuk beste herrialdeetan ireki.
• Garraio eta teknologia berriak.

Globalizazioaren Ondorioak

1. Merkataritzaren garapena: onuragarria herrialde garatuentzat.
2. Enpresa multinazionalen hazkundea: ekoizten eta saltzen duten enpresak handiak dira, gehienak herrialde garatuetan.
3. Garatzen ari diren herrialdeen hazkundea:
   • Herrialde garatuek kapital inbertsioak egiten dituzte.
   • Merkatuak irekitzeak, inbertsioak eta teknologia jasotzen dute herrialde garatuetatik.
4. Kultura globalizazioa: Estatu Batuetako enpresa boteretsuek filmak, musika eta abar sartu dituzte beste herrialde batzuetako merkatuetan. Ondorioz, kultura estatubatuartzen ari da.

Lan Arloko Erronkak Mundu Globalrean

Nola Eragin Die:

• Enplegua: 2007ko krisia ondoren, langabeziak gora egin zuen.
• Soldatak: krisia ondoren, soldaten beherakada iritsi da.

Zer Da Ekonomia Informala?

Legez kanpo egiten diren ekonomia-jarduerak. Enpresek ez dute zergarik ordaintzen.