Enpresen Helburuak, Egitura Juridikoak eta Ekonomia
Enpresen helburuak
Enpresek hainbat helburu nagusi dituzte beren jardueran:
- Etekinak maximizatzea
- Egonkortzea eta haztea
- Enplegua sortzea
- Aberastasuna sortzea eragin-eremuan
- Ingurumena errespetatzea
- Gizartean eragina izatea
Enpresen egitura juridikoa
Ezaugarri hauek kontuan hartuta, honako hauek dira egitura juridikoaren araberako enpresa mota nagusiak:
1. Enpresa autonomoa
Pertsona fisiko bakar bat jarduera baten jabe bakarra denean. Enpresaren ardura eta erantzukizun guztia bere gain dago, eta egungo eta etorkizuneko ondasun guztiekin (norbanakoarenak zein enpresarenak) erantzun behar du zorren aurrean.
2. Sozietate Anonimoak (SA)
Bazkidez osaturiko enpresa da. Bazkide bakoitzak ekarpen ekonomiko zehatz bat egin behar du, gutxienez 60.101,21 €, eta ekarpenak akzioetan banatzen dira. Akzioek sozietatearen jabetzaren zatiak adierazten dituzte, eta bazkide bakoitzak dituen akzio kopuruaren araberako eskubideak eta erantzukizunak ditu. Hauek askatasunez eskualda daitezke.
3. Erantzukizun Mugatuko Sozietatea (SM)
Hau ere bazkidez osaturiko enpresa da eta Sozietate Anonimoaren antzekoa da, baina kasu honetan, gutxieneko ekarpena 3.005,06 €-koa da. Bazkideen ekarpenak partizipazioetan banatzen dira, eta hauek beste norbaiti transferitu ahal izateko gainontzeko bazkideen baimena behar da.
4. Lan Sozietateak (SAL)
Horrelako enpresetan hiru partaide mota aurkitzen dira:
- Bazkide kapitalista
- Bazkide langilea
- Soldatapeko langileak
5. Kooperatiba Sozietatea (S. Koop.)
Horrelakoetan, langile gehienak bazkideak dira. Gutxieneko kapital soziala 3.000 €-koa izan ohi da, eta kooperatiba bakoitzarena bere estatutuetan finkaturik dago. Gutxienez 2 bazkide izan behar dituzte, eta erabakiak hartzerako orduan, bazkide bakoitzak boto bana du.
Enpresa baten antolaketa
Enpresa baten barne-egitura eta funtzionamendua honako sailetan banatu ohi da:
- Zuzendaritza
- Hornikuntza
- Ekoizpena
- Marketina
- Giza baliabideak
- Finantzaketa eta inbertsioa
- Salmenta
Enpresen obligazioak
Enpresek bi obligazio mota nagusi bete behar dituzte:
- Gizarte-obligazioak
- Obligazio fiskalak
Enpresen etekinak
Enpresa baten errentagarritasuna neurtzeko formula nagusia honako hau da:
Etekinak = Sarrerak – Guztizko Kostuak
Oinarrizko kontzeptu ekonomikoak
Ekoizpen-Aukeren Muga (EAM)
Gizarte batek ekoizpen-faktore eta teknologia zehatz batzuk erabilita, denbora jakin batean ekoitzi ditzakeen ondasun eta zerbitzuen kopuru maximoa da.
Barne Produktu Gordina (BPG)
Gizarte batek, denbora-tarte jakin batean, ekoitzitako ondasun eta zerbitzuen balio osoa da.
Ekonomia-hazkundea
Gizarte batean, aldi jakin batean, izandako ondasun eta zerbitzuen ekoizpenaren balioa handitzea da.