DBH mailako Ekonomia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Gizarte Segurantza:

Sistema publikoa da, estatuak bere aplikazio esparruan dauden pertsonei babesa ematen die zailtasun egoeretan, diru laguntza eta prestazio ekonomikoen bidez, behar egoerak gainditzeko.

Ezaugarriak:

• Publikoa
• Derrigorrezkoa
• Ongizate estatuaren zutabea
• Konstituzioak eta legeek bermatua
• Elkartasun printzipioetan oinarritua

Egitura:

Araubide orokorra:

Araubide berezietan sartuta ez dauden beste kontratuko langileak hartzen ditu.

Araubide bereziak:

Langile autonomoak (LAB), ikatz meatzaritza, itsas langileak, funtzionarioak, ikasleen araubideak.

Betebeharrak:

Enpresa:

• Enpresa inskribatu
• Langileen afiliazioa
• Alta
• Baja
• Kotizazioa

Langilea:

• Kotizazioa
• Datu bilketa

Langile autonomoa:

• Afiliazioaren berri ematea
• Alta
• Baja
• Datu bilketa
• Aukeratutako kotizazioa araubide

Gremioak: Erdi Aroko Eskulangintzaren Antolaketa

XII. mendetik aurrera, lanbide bera zuten eskulangile guztiak elkartu eta gremioak eratu zituzten. Gremio bakoitzak estatutu bat egiten zuen, eta lanbide bakoitzeko kide guztiek egin behar zuten estatutuaren zina. Estatutuetan lanbidearen arauak eta elkartekideen eskubideak eta betebeharrak zehazten ziren.

Gremioen Funtzioak eta Kontrola

Gremioek ekoizpena kontrolatzen zuten. Hainbat arlo kudeatzen zituzten:

• Salgaiak egiteko beharrezkoak ziren lehengaiak banatzen zituzten.
• Langile kopurua eta produktuen kalitatea kontrolatzen zituzten.
• Prezioak finkatzen zituzten.

Gremioen Gizarte Laguntza

Lanbideko kideei eta haien familiei ere laguntzen zieten. Kideek kuota batzuk ordaintzen zituzten, eta diru horri...

Zergatik ezin dira aurrekontuak beti bete?

10) Askotan gertatzen da aurrekontuak ezin direla behar bezala bete. Jakingo zenuke esaten zergatik? Zergatik erabiltzen dituzte, hala ere, enpresek, administrazioek eta pertsona askok?

Diru-sarrerak kontrolatzea errazagoa da, sarrera-iturriak bat edo bi gehienez izaten direlako. Zaila den arren, egoera alda daiteke lana uzten badugu edo kaleratuak izaten bagara; baina, oro har, kontrol handiagoa dugu sarreretan gastuetan baino.

Gastuak batzuetan momentu batetik bestera sortzen dira (istripu bat, isuna, kotxearen matxura…), beraz, aurrekontua guk nahi dugun moduan ez badator, hori normalean gastuen ondorioz izaten da. Gastuak klasifikatu ditzakegu, baina batzuetan ezin dira aurreikusi.

Enpresek eta administrazioek...

Hirugarren sektorea biztanleei edo beste jarduera-sektore batzuei zerbitzuak ematen dizkieten jarduera ekonomikoen multzoa da. Hirugarren sektorean ez dira ondasun materialak ekoizten. Sektore honetan, besteak beste, hezkuntza, kultura, merkataritza eta osasungintza sartzen dira.

Zerbitzu-Sektorearen Hazkundea

Informazioaren gizartean, hirugarren sektorea sekula baino gehiago hedatu da. Batzuek laugarren sektoreaz hitz egiten dute, teknikarekin eta zientziarekin lotutako jarduera ekonomikoen multzoa izendatzeko.

Zerbitzuen Garrantzia Gaur Egun

Zerbitzuak funtzio lehentasunezko eta erabakigarri bilakatu dira ekonomiaren eta gizartearen garapenerako. Gizarteko aldaketei erantzuteko ere ugaritzen dira zerbitzuak. Adibidez:

• Bizi-itxaropena igotzeak

Ekonomia Teoria

BPGfk: BPGmp-zz-dl

Enpresa Kontzentrazio Motak

Jarduera ekonomikoak kontrolatzeko eta lehia murrizteko enpresen artean sortzen diren elkarte nagusiak:

• Kartela

  Jarduera-adar berean aritzen diren enpresen elkartea da. Zenbait hitzarmen egiten dituzte ekoizpena eta banaketa kontrolatzeko, prezioak finkatzeko eta irabaziak banatzeko.

• Holdinga

  Enpresa-elkarte honetan, enpresetako batek, akzio gehienen jabe denak, besteak kontrolatzen ditu.

• Trusta

  Salgai baten ekoizpenaren fase guztiak egiteko borondatez elkartzen diren enpresen multzoa da. Merkatua kontrolatzea eta lehia kentzea izaten dute helburu.

Industria Iraultza

Europako ekonomian XVIII. eta XIX. mendeen artean gertatutako aldaketen multzoa (ekonomian, gizartean eta demografian eragin handia izan zuena).

Oinarriak

• Iraultza

Merkatuaren Segmentazioa

Gutxitan gertatzen da marketing-politika bakarra kontsumitzaile guztientzat egokia izatea.

Merkatu segmentazioa, merkatuak, ezaugarri berdintsuak dituzten taldeetan banatzearen prozesua da.

Merkatuaren Segmentazio Irizpideak

1. Sexuaren araberako segmentazioa

   Merkatua bi zati ia berdinetan banatzen du. Kontsumitzailearen sexuaren arabera, ezberdinduriko ezaugarriak dituzten produktuak daude. Adibidez, perfumeak; izenak, itxurak eta usaiak ezberdinak izan behar dute perfumea gizon batek edo emakume batek kontsumitu behar badu.

2. Adinaren araberako segmentazioa

   Produktu baten aurkezpenak eta publizitate esloganak ezaugarri ezberdinak izango dituzte kontsumitzaileen adinaren arabera. Honela, xanpu batean begietan azkura ematen ez

Gaia

Nazioarteko merkataritza

Herrialdeak berak ez dituen ondasunak eta zerbitzuak lortzea. Lurralde jakin batzuetan ondasun eta zerbitzu batzuk ez edukitzea faktore hauen bidez azal daiteke:

• Ekoizpen-kostuak: Eragin erabakigarria dute ondasunen eta zerbitzuen salmentarako ezarritako prezioetan, eta bi faktore hauen araberakoak dira: zer ekoizpen-bitarteko dauden eta zer teknologia erabiltzen den.
• Eskaria: Eskariak nazioarteko merkataritza sustatzen du, praktikan oso zaila baita herrialde batek bere kabuz bertako biztanleen lehentasunak edo beharrak asetzeko beharrezko guztia ekoiztea.

Faktore horiek eragiten dute, besteak beste, nazioarteko merkataritzan. Nazioarteko merkataritza terminoak nazioarteko ekonomia-harremanak oro har adierazten ditu,...

Prezio Politika.
Prezio-politika Honako Hau da: erosleak jasotzen duen
Ekoizkina edo zerbitzua eta saltzaileak eskaintzen duen
Salmenta-balioa berdintzen dituen moneta-balioa.
Eroslearen ikuspuntutik, prezioa ez da bakar-bakarrik
Ekoizkín edo zerbitzu horregatik ordaindutako balio
Monetarioa; informazioa bilatzea, hautatzea eta erabakian
Zehar egindako ahalegina ere bada.
Prezioa beharrezkoa da enpresak mozkin ekonomikoa lortu
Nahi badu. Konkurrentzia zenbat eta handiagoa izan, orduan
Eta txikiagoa izango da prezio-gorabeheren marjina.
Prezioak finkatzeko teknikak.
A) Prezioa eskarian ezartzen denean
Enpresaren helburu bakarra mozkinak lortzea denean
Erabiliko da.
Eredu horrek mugak baditu, enpresen helburu bakarra, gaur
Egun, ez baita mozkinak...

Ekonomia Sektoreak

Lehen Sektorea

Kolonbia, Egipto, Kongo, Tanzania

Bigarren Sektorea

Brasil, Mongolia, Iran

Hirugarren Sektorea

AEB, Argentina, Espainia, Alemania, Italia, India, Japonia

Artzaintza eta Deslokalizazioa

Artzaintza Transhumantea

Aralarko eta Aizkorriko (Gipuzkoa) artzainak eta artaldeak. Ardi latxen taldeak zaintzen dituzte, Idiazabal jatorri-izendapeneko gazta ospetsuak egiteko. Batez beste 350 buru izaten dituzte. Neguan larreak alokatu behar izaten dituzte.

Transhumantzia Mistoa

Baserritarrek 100 burutik beherako artalde txiki bat izaten dute.

Transterterminantea

Artaldeak herriko larreetan bazkatzen dira.

Deslokalizazioa

Industriaren deslokalizazioaren bitartez, industria bat herrialde batetik bestera eramaten da, kostuak minimizatzeko...