Nazioarteko merkataritza: espezializazioa, protekzionismoa eta moneta-sistemak

Gaia

Nazioarteko merkataritza

Herrialdeak berak ez dituen ondasunak eta zerbitzuak lortzea. Lurralde jakin batzuetan ondasun eta zerbitzu batzuk ez edukitzea faktore hauen bidez azal daiteke:

• Ekoizpen-kostuak: Eragin erabakigarria dute ondasunen eta zerbitzuen salmentarako ezarritako prezioetan, eta bi faktore hauen araberakoak dira: zer ekoizpen-bitarteko dauden eta zer teknologia erabiltzen den.
• Eskaria: Eskariak nazioarteko merkataritza sustatzen du, praktikan oso zaila baita herrialde batek bere kabuz bertako biztanleen lehentasunak edo beharrak asetzeko beharrezko guztia ekoiztea.

Faktore horiek eragiten dute, besteak beste, nazioarteko merkataritzan. Nazioarteko merkataritza terminoak nazioarteko ekonomia-harremanak oro har adierazten ditu, bai esportazioei dagozkienak, bai inportazioei dagozkienak.

Aduana-lurraldea: Salgaien zirkulazio askea duen eremu geografikoa da, eta ez du nahitaez bat etorri behar herrialde jakin baten muga politikoekin.

Espezializazioa eta abantaila konparatiboa

1776an, Adam Smithek, Nazioen aberastasuna lan ospetsuan, hau adierazi zuen nazioarteko merkataritzari buruz: “Ez saiatzea inoiz etxean ezer egiten, hori egitea erostea baino gehiago kostatuko bazaio”.

Trukearen alderdi onuragarriena da aukera ematen duela lana banatzeko eta herrialdeak ondasun eta zerbitzu jakin batzuk ekoizten espezializatzeko, horrek efizientzia handitzea dakarrelako.

Abantaila konparatiboaren teoriak: Nazioarteko merkatuan ahalik eta modurik efizienteenean truka ditzaketen ondasunen eta zerbitzuen ekoizpenean espezializatzen saiatzen dira herrialdeak.

Merkataritza askea

Egungo ekonomia globalizatuan, merkataritza askeak aukera eman du herrialdeen arteko merkataritzak oztoporik ez izateko, eta horrek abantaila konparatiboaren teoria gauzatzen du. Hauek dira merkataritzaren aldeko arrazoiak:

• Ekoizpen-baliabideen efizientzia handiagoa: Beste herrialdeekiko abantaila konparatiboa ematen dieten ondasunetan espezializatuz gero, herrialde batek bere ekoizpen-aukerak areagotzen ditu, eta horrek enplegua eta aberastasuna sortzen ditu.
• Lehia sustatzea eta areagotzea: Herrialde jakin bateko merkatuan atzerriko lehiakideak sartzen badira, bertako enpresek efizientzia handiagoa lortu behar dute merkatu-kuota ez galtzeko.
• Ondasunen eta zerbitzuen kalitate eta aniztasun handiagoa: Nazioarteko merkataritzarik gabe, produktu jakin batzuk ez genituzke izango, edo urriak izango lirateke.
• Eskala-ekonomiak lortzea: Merkatu oso zabalak behar dira ekoizpena handitzeko, kostuak murrizteko.

Protekzionismoa

Herrialde batean, herrialdeko industria babesteko helburuz, atzerriko produktuen sarrera mugatzeko hartutako neurrien multzoari esaten zaio protekzionismoa.

Gaur egun, neurri protekzionista hauek erabili ohi dira:

• Interes orokorrerako estrategikotzat jotzen diren industriak babestea.
• Industrializazioa eta enplegua sustatzea.
• Gora egiten ari diren industriak garatzea.
• Dirua biltzea.

Inportazioak murrizteko hartzen diren neurrien artean hauek dira erabilienak:

• Inportazioak zergapetzea.
• Atzerriko produktuen kantitatea mugatzeko kuotak edo kontingenteak ezartzea.
• Herrialdearen barneko industriak babesteko eta hedatzeko lagungarriak diren merkataritza- eta industria-politikak ezartzea.
• Muga-zergak ez diren oztopoak.

Elkartrukearen erlazioa

Elkartrukearen erlazioa herrialde jakin batek merkataritza egiten duen herrialdeekiko duen posizio erlatiboa da.

Ordainketa-balantza

Kontabilitate-dokumentua da, herrialde baten eta munduko gainerako herrialdeen artean aldi jakin batean (eskuarki, urtebete) izandako ekonomia-transakzioak erregistratzen dituena.

Transakzioak idazteko, bi kontu-saileko teknika erabiltzen da.

Bi kontu-saileko teknika: Transakzio guztiak bi aldiz idaztean datzan sistema da: batetik, jasotako edo emandako salgaiaren balioa idazten da, eta bestetik, emandako edo jasotako dirua.

Dibisen merkatua

Nazioarteko merkataritza dibisak erabiliz egiten da. Dibisa esaten zaio herrialdeko bertakoa ez den diruari. Dibisen merkatuak berezitasun bat du: dibisaren truke-tasa beste moneta batekin ezartzen da.

Truke-tasak: Dibisa baten truke-tasak dibisa horrek beste batekiko duen prezioa adierazten du.

Dibisa bat urria denean, haren prezioa igo egiten da, eta dibisa bat ugaria denean, balioa galtzen du.

Merkatuko truke-tasa

Hainbat arrazoi daude herrialdeek atzerriko dibisa asko edo gutxi eskatzeko. Hauek dira nagusiak:

• Ondasunen eta zerbitzuen esportazioak eta inportazioak.
• Inflazio-tasa.
• Diruaren prezioa.
• Balio-irabazien edo balio-galeren aurreikuspenak.
• Moneta-gaietako agintarien jarduna.

Nazioarteko moneta-sistemak

Moneta-sistemak: Truke-tasak ezartzeko sistemak dira; hau da, dibisen kotizazioa edo prezioa ezartzeko sistemak.