Liberalismoa: kontzeptua, liberalismo ekonomikoa eta Ondorengotza gerra

Laburpena

Testuak liberalismoaren oinarriak azaltzen ditu: Lockeren doktrina politikoa, askatasuna eta eskubide naturalak, botere banaketa eta Adam Smithen liberalismo ekonomikoa, zeinaren ondorioa kapitalismoa den. Azken zatian Espainiako Ondorengotza Gerra (1701-1713) eta Utrecht eta Rastatteko bake-ituntzuak laburbiltzen dira.

Funtsezko puntuak

Liberalismoa XVII. mendean formulatu zen, Locke-k Ingalaterran, eta askatasuna (libertas) defendatzen duen doktrina politiko, sozial eta ekonomikoa da.
Ideia nagusia gizabanakoaren askatasuna da; eskubide naturalak eta subiranotasun nazionala (botere herriarena) bere oinarri dira.
Botere banaketa: legegilea, betearazlea eta judiziala (Montesquieu, Legeen izpirituaz).
Liberalismo ekonomikoak ekonomiaren jarduera askatasunean oinarritzen du (laissez faire); Adam Smithek 1776an argitaratu zuen Nazioen aberastasunaren azterketa.
Liberalismo ekonomikoaren ezaugarriak: lana aberastasun iturri bakarra, eskaintza eta eskariaren legeak, Estatuaren interbentzionismoaren aurka eta librekanbismoa. Ondorioa: kapitalismoa.
Espainiako Ondorengotza Gerra (1701-1713): Felipe Anjoukoa (Felipe V) eta Karlos artxiduke habsburgoarra lehiatu ziren; Almansa (1707) eta Villaviciosa (1710) bataila nagusiak izan ziren, eta Utrecht (1713) eta Rastatt (1714) bake-itunekin amaitu zen.

Frogatu zeure burua

Liberalismoa.

Kontzeptua XVII. Mendean (Locke, Ingalaterran), formulatuta.

- Askatasuna (LIBERTAS) defendizen duen doktrina politiko, sozial eta ekonomikoa.

Ideia nagusia → Gizabanakoaren askatasuna

↳ Gizabanakoaren eskubideak

↳ Giza eskubideak (Eskubide Naturalak)

Askatasuna, Eskubide Naturalak eta . . .

. . . Subiranotasuna nazionala: botere herriarena da.

. . . Botere banaketa: legegilea, betearazlea eta judiziala (Montesquieu: Legeen izpirituaz)

. . . Konstituzioa.

Liberalismo ekonomikoa: ekonomiaren sektore guztien jarduera askatasunean oinarritzen den teoria.

Laissez passer, laisser faire: Egiten utzi, pasatzen utzi.

Adam Smith: Nazioen aberastasunaren izaera eta zergatiei buruzko azterketa (1776).

Benetako garrantzia XIX. Mendean.

Ezaugarriak: - Lana da aberastasunaren iturri bakarra.

- Eskaintzaren eta eskariaren legeak.

- Prezioak eta soldatak eskaintzaren eta eskariaren arabera.

- Ez Estatuaren interbentzionismoari.

- Librekanbismoa.

Liberalismo ekonomikoaren ondorioa ⇨ kapitalismoa

Ondorengotza gerra

1700 → Karlos II.A ondorengo barik hiltzen da

↳ Espainiako Ondorengotza gerra (1701-1713)

Bi erregai- Felipe Anjoukoa Borbondarra

- Karlos artxiduke Habsburgoarra

Bi bloke:

Britainia Handia, Austria, Probintzia Batuak eta Portugal Habsburgoko Karlosen aldekoak.
Frantzia Anjouko Feliperen kausa.

Bataila nagusiak →Almansa (1707) eta Villaviciosa (1710).

Utrecht (1713) eta Rastatteko (1714) bake-itunak:

Felipe Anjoukoa Espainiako erregea: Felipe V.A (1700-1746)

- (Borboien etxea)

Britainia Handiak Gibraltar eta Menorka lortu eta . . .

. . . esklabo beltzen merkataritzaren monopolioa.

Austria Espainiak Italian zituen lurraldeen jabea.
Harrezkero, espanian.... Bigarren mailako potentzia kontinentean

Ohiko galderak

Zer da liberalismoa?

Askatasuna defendatzen duen doktrina politiko, sozial eta ekonomikoa da. Locke-k XVII. mendean formulatu zuen Ingalaterran, eta gizabanakoaren askatasunean eta eskubide naturaletan oinarritzen da.

Zer da liberalismo ekonomikoa?

Ekonomiaren sektore guztien jarduera askatasunean oinarritzen den teoria da. Laissez faire printzipioa defendatzen du, eta Estatuaren interbentzionismoaren aurka dago. Adam Smithek 1776an azaldu zuen.

Zergatik lotzen da liberalismo ekonomikoa kapitalismoarekin?

Testuaren arabera, liberalismo ekonomikoaren ondorioa kapitalismoa da, bere printzipioek (eskaintza eta eskaria, librekanbismoa) merkatu kapitalista eratzen dutelako.

Nola amaitu zen Espainiako Ondorengotza Gerra?

Utrecht (1713) eta Rastatt (1714) bake-itunekin. Felipe Anjoukoa Espainiako erregea geratu zen, Felipe V. izenez, eta Britainia Handiak Gibraltar eta Menorca lortu zituen.