Testu-antolatzaileak, puntuazioa eta erreferentzia mekanismoak: laburpena

Laburpena

Dokumentuak testuaren kohesioa lantzeko bi gai nagusi azaltzen ditu: testu-antolatzaileak eta puntuazio-markak. Ondoren anafora eta erreferentzia mekanismoak aztertzen ditu, ordezkapen lexikala, pronominalizazioa eta elipsia barne. Ikasleak ideien arteko lotura nola egin eta errepikapenak nola saihestu ikasiko du.

Funtsezko puntuak

Testu-antolatzaileak zazpi motatan sailkatzen dira: ordenazkoak, ideiak gehitzekoak, adibidezkoak, birformulatzekoak, kausa-ondoriozkoak, aurkaritzakoak eta denborazkoak.
Puntua paragrafo edo perpausen bukaera adierazteko erabiltzen da, eta ez da erabiltzen izenburuetan, galdera-markekin batera edo datetan.
Bi puntuak enumerazioei sarrera emateko, ideia bat azaltzeko eta hitzez hitzeko aipuetan erabiltzen dira.
Koma elementu baliokideak banatzeko, testu-antolatzaileak mugatzeko eta perpaus nagusia eta osagarria bereizteko erabiltzen da.
Anafora testuaren jarraipen tematikoa egiteko da, eta ordezkapen lexikala, pronominalizazioa, aditzondoak eta elipsia ditu baliabide nagusi.
Elipsia jarraipen tematikoa konstantea denean errepikapenak kentzeko erabiltzen da.

Frogatu zeure burua

Testu-antolatzaileak: Kohesioa eta Ideien Lotura

Testu-antolatzaileak testuen kohesioa eta ideien arteko lotura errazteko erabiltzen dira.

1. Ordenazkoak

Azalpenetan ordena markatzeko edo hasteko:

Hasteko, jarraian, gero, ondoren.

2. Ideiak Gehitzekoak

Ideiak lotzeko eta edukia batzeko:

Gainera, halaber, eta, era berean.

3. Adibidezkoak

Esandakoari adibideak jartzeko:

Adibidez, hala nola, esaterako.

4. Birformulatzekoak

Kontzeptu baten esanahia argitzeko, beste era batera esateko:

Hau da, hots, bestela esanda, alegia.

5. Kausa-ondoriozkoak

Zerbaiten kausak eta ondorioak erlazionatzeko:

-lako, -nez gero, -la eta, zeren, -tzagatik, izan ere.

6. Aurkaritzakoak

Ideiak kontrajartzeko:

Berriz, aldiz, ostera, ordea, baizik.

7. Denborazkoak

Erlazio kronologikoa ezartzeko:

Aurretik, -tzean, bezain laster, bitartean.

Puntuazio-markak: Ulermena Errazteko Giltza

Puntuazio-markak testuaren zatiak mugatu eta mailakatzeko erabiltzen dira, ulermena errazteko.

Puntua (.)

Paragrafo zein perpausen bukaera adierazteko.
Zenbakietan "garren" esanahiarekin (adibidez, 1. = lehenengoa).
Ez da erabiltzen: izenburuetan, galdera-markekin batera, datetan.

Bi puntuak (:)

Enumerazioei sarrera emateko.
Ideia bat azaltzeko.
Hitzez hitzeko aipuetan.

Letra larria: Hitzez hitzeko aipuetan, lerrokada berrian hasten bada.

Koma (,)

Elkarren artean doazen maila bereko elementuen artean.
Testu-antolatzaileak mugatzeko.
Aposizio ez-murrizgarriak markatzeko.
Perpaus nagusiaren eta osagarriaren artean.
Ez da erabiltzen: Subjektuaren eta predikatuaren artean.
Baina eta baizik eta lokailuen ostean.

Komatxoak (")

Hitzez hitzeko adierazpenak jasotzeko, hutsunerik gabe.

Anafora eta Erreferentzia Mekanismoak

Anafora testu bateko jarraipen tematikoa egiteko erabiltzen da. Askotan, lehen aipaturiko gai, esaldi edo hitz bati erreferentzia egin behar izaten zaio.

1. Ordezkapen Lexikala

Hitzak edo esamoldeak beste batzuekin ordezkatzea, errepikapenak saihesteko:

Sinonimia
Hiperonimia
Perifrasia

2. Pronominalizazioa

Izenordainak erabiliz erreferentzia egitea:

a) Pertsona-izenordainak

Ni, hi, hura, etab.

b) Erakusleak

1. Gradukoak (hurbilekoak): hau, hauek

Funtzio kataforikoa: Jarraian datorrenari erreferentzia egiteko.
Funtzio anaforikoa: Testuko gaiari erreferentzia egiteko, determinazio funtzioan.

2. Gradukoak (tartekoak)

Esaldi edo paragrafo bati erreferentzia egiteko.

3. Gradukoak (urrunekoak)

Izen bati erreferentzia egiteko. (Oharra: 2. gradukoak ere erabil daitezke izen bat ordezkatzeko, baina orduan determinazio funtzioa beteko dute.)

3. Aditzondoak (Adberbioak)

Adberbioak erabiliz erreferentzia egitea:

Hemen, han, honela, bertan, etab.

Elipsia: Errepikapenak Saihestuz

Elipsia jarraipen tematikoa konstantea denean errepikapenak kentzeko erabiltzen den baliabidea da.

Txosten baten Osagaiak

Sarrera
Lagina
Grafikoak
Interpretazioa
Ondorioak

Ohiko galderak

Zein dira testu-antolatzaile nagusiak?

Testuan testu-antolatzaileak zazpi multzotan banatzen dira: ordenazkoak, ideiak gehitzekoak, adibidezkoak, birformulatzekoak, kausa-ondoriozkoak, aurkaritzakoak eta denborazkoak. Bakoitzak ideien arteko lotura mota jakin bat markatzen du.

Noiz ez da puntua erabiltzen?

Testuaren arabera, puntua ez da erabiltzen izenburuetan, galdera-markekin batera edo datetan. Zenbakietan "garren" esanahiarekin erabiltzen da, adibidez 1. = lehenengoa.

Zer da elipsia?

Elipsia jarraipen tematikoa konstantea denean errepikapenak kentzeko erabiltzen den baliabidea da. Testuaren arabera, informazioa ez da errepikatzen, testuinguruak ulertzen laguntzen duelako.