DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Soziolinguistika: Oinarrizko Kontzeptuak

Hizkuntzalaritza eta Hizkuntza

• Soziolinguistika: Hizkuntzak bere testuinguru sozialean aztertzen dituen hizkuntzalaritzaren adarra da. Hizkuntzaren egoera aztertzen du: zenbat hiztun dituen, zenbat erabiltzen den, etab.
• Hizkuntza: Komunikatzeko erabiltzen dugun tresna da.
• Filologoa: Hizkuntzak, bereziki testu zaharrak, aztertzen dituen pertsona da.

Hizkuntza Artifizialak eta Komunitateak

• Conlang (Constructed Languages): Hizkuntza artifizialak edo eraikitako hizkuntzak dira. Filologoek jostatzeko edo trebatzeko erabiltzen dituzte.
• Esperantoa: Hizkuntzalariek sortutako hizkuntza bat da, unibertsala izateko helburuarekin sortua. Erraza izan behar luke ikasteko eta erabiltzeko.
• Hiztun komunitatea: Hizkuntza bateko

Dinamika eta Indarraren Kontzeptua

Dinamika indarrak aztertzen dituen fisikaren adarra da, baina betiere higidurari lotuta. Newtonen legeetan oinarritzen da:

• Inertziaren legea
• Oinarrizko printzipioak
• Akzio-erreakzio legea

Indarra: Gorputz bat deforma dezakeen edo pausagune edo higidura egoera alda dezakeen ekintza da. Neurtzeko tresna dinamometroa da. Unitateak: Newton (N) eta Kilopondioa (Kp), non 1 Kp = 9,8 N den. Indarra magnitude bektoriala da, eta hiru ezaugarri ditu: modulua, norabidea eta noranzkoa. Bektoreen bidez aztertzen dira.

Indar Sistemak eta Erresultantea

Indar-sistema (IS): Gorputz beraren gainean eta aldi berean eragiten duten indarren multzoa da.

IS baten erresultantea: Indar-sistema bateko indarren batura da. Erresultanteak bakarrik...

Absidea. Elizaren burualdean dagoen zatia; oro har, erdizirkularra ematen zieten izena.

Arbotantea. Arku-formako elementu arkitektonikoa, eraikinen kanpoaldean egoten dena; gangaren alboko bultzadak jaso eta kontrahormetara igortzen ditu.

Arku polilobulatua. Elkar ebakitzen duten hiru zirkunferentzia-arkuz edo gehiagoz osatutako egituradun arkua.

Arrosa-leihoa. Beiratez apaindutako leiho zirkularra, katedral gotikoetako portadetan jartzen zena.

Beiratea. Bastidore edo marko batean muntatzen diren beirazko koloretako piezen multzoa; ateak edo leihoak estaltzeko erabiltzen da.

Erdi-puntuko arkua. Zirkunferentzia erdi baten itxura duen arkua.

Erretaula. Eskulturak, erliebeak edo pinturak jartzeko egitura, oro har, egurrezkoa. Elizetako aldarearen atzealdean

Poesiaren ikuspegia

Poesia sozialari bizkar ematen zaio; ez da sinisten poesia mundua aldatzeko tresna izan daitekeenik. Poesia existentzialista ere alde batera uzten da, ez poetak dena zoragarri ikusten duelako, baina larritasunaren adierazpen gehiegizkoak tokiz kanpo geratzen dira. Azkenik, poesia sentimentalari ere uko egiten zaio: nitasunaren agerpen obsesiboak barregarri samarrak eta nerabezaroaren ezaugarri direla-eta, sentimenduak arrazionalizatu egiten dira; hirugarren pertsona erabiltzen du egileak horregatik.

2. Literatura fantastikoa

1980 inguruan, fase berri batean sartu zen, haur literatura idatziz eta genero honi kalitate handia emanez, eta, bestetik, geografia pertsonal bat sortuz: Obaba. Herri txiki horretan gertaturiko istorioak...

Sare Trofikoak

Espezieak ez dira espezie bakar batez elikatzen, baizik eta zenbait espeziez. Espezie bakoitza espezie bat baino gehiagoren elikagai izan daiteke. Gerta daitezkeen erlazio horiek guztiek sare trofiko bat osatzen dute. Adibidez: ekosistema bateko organismo guztien artean izaten diren erlazio trofikoei esker energia eta materia transferitzen dira. Ekosistema bateko organismo bakoitzak funtzio jakin bat betetzen du eta gainerako organismoak horren mende daude.

Energia Fluxuak

Organismo autotrofoek xurgatu egiten dute eguzkiaren energia kantitate txiki hori eta energia horri esker materia inorganikoa materia organiko bihurtzen da.

Organismo heterotrofoek, berriz, materia organiko hori energia kimikoko iturri gisa baliatzen dute beren...

Foruak Indargabetzeko Lege Agindua (1876): Testuingurua eta Edukia

Foruak Indargabetzeko Lege Aginduaren sarrera eta artikuluak ditugu aztergai. 1876ko uztailaren 25ean argitaratu zen Gaceta de Madrid Estatuko aldizkari ofizialean. Dokumentu historiko, publiko, lehen mailako, politiko eta juridikoa da. Alfontso XII.a Espainiara itzuli zenean, Cánovas del Castillo izendatu zuen gobernuburu, eta honek 1876ko Konstituzioa prestatu zuen, monarkia parlamentario moderatua ezartzeko. Alderdi Kontserbadorea eratu zuen; bertako lider nagusia izan zen 1897an anarkista batek hil zuen arte.

Foruen Bilakaera Historikoa

Foru erabilera erkidegorako mesedegarria denean, lege balioa du eta idatziz jasotzen da. Antzinako Erregimenak bizimodu horri aldaketa handirik...

Ugalketa Funtzioaren Funtsezko Prozesuak

• Gametogenesia: Gametoak eratzeko prozesua da, gonada (organo espezializatu) deritzenetan gertatzen dena.
• Ernalketa: Bi gametoak elkartu eta zigotoa eratzeko prozesua da. Barneko prozesua da, emakumearen ugaltze-aparatuan gertatzen dena.
• Enbrioiaren garapena: Zelula zatitu eta zigotoko zelula kopurua handitzeko prozesua da, eta horren ondorioz, enbrioia sortzen da. Enbrioia hazi eta eraldatu egiten da fetu bihurtu arte.
• Erditzea: Haurra jaiotzeko prozesua da. Fetuak amaren sabelean hazten da eta jaioberria bizirik eta guztiz formatuta sortzen da.
• Garapena: Gorputza handitzeko prozesua da, zelula kopurua handitzearen eta zelulak heltzearen ondorioz gertatzen dena.

Gizonezkoen Ugaltze-Aparatua

Gizonezkoen ugaltze-...

metodo zientifikoaren etapas: problema planteatzea(behaketaren bidez) hipotesia formulatzea(azalpen bat egin behatutako fenomenoari) hipotesiak baieztatzea(esperimentatzea da)ondorioak ateratzea. Lege zientifikoa erregularki errepikatzen den gertaera natural bat matematika hizkuntzan adierazteki modua da. Elkarrekin lotutua dauden lege zientifikoek teoria zientifikoa osatzen dute. OINARRIZKO MAGNITUDEAK ::: luzaera-metro-m. Masa-kilogramo-kg. Denbora-segundo-s. Korronte intentsitatea-amperea-A. Tenperatura-kelvina-K. Argi intentsitarea-kandela-cd. Substantzia kantiratea-mola-mol. MAGNITUDE ERATORRIA::: azalera-metro karratu-m2. bolumena-metro kubiko- m3. Abiadura-metro zati segundo-m/s. dentsitatea-kg zati m kubiko-kg/m3. Indarra-newtona-N....