Beste ikastaroak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Politika Ekonomiko Berria eta Stalinen Igoera

Politika ekonomiko berria: ekonomia mistoa (pribatu/publiko). Nekazaritzak iraganeko mailak berreskuratu zituen. Industrian garapen motela. Tentsio sozial eta ekonomikoa areagotu ziren. 1924an hil zen Lenin, ondorengotza borroka piztuz. Hiru pertsonako gobernu bat sortu zen, bi buru nagusirekin: Trotsky (armadaren kontrola) eta Stalin (idazkari nagusia). Ofizialki borroka ideologiko bezala aurkeztua. Stalin gailendu zen, aliantzei esker Trotsky alderdi zein herrialdetik botatzea lortu zuenean. Stalinek denak jarri zituen denen aurka, boterean bakarrik geratu arte.

Ideia politiko eta ekonomiko berria zehaztu zuen: Herrialde Bakarreko Sozialismoa eta Planifikazio Ekonomikoa (1927). Bere diktadura totalitarioa...

Errusiako Iraultza: Aurrekariak

Egitura Sozial eta Ekonomikoa

• Herrialde handia, biztanle dentsitate baxua (km²/pertsona).
• Landa-mundua nagusi.
• Nazio aniztasuna, gehienak eslaviar eta ortodoxoak.
• Industrializazio bizkorra eta indartsua, oso kontzentratua. Enpresa handiak nagusi.
• Proletarizazio prozesu azkarra, iraultza erraztuz.

Politika

• Autokraziak ez zuen aldaketarako aukerarik ematen. Sistema zalantzan jarri zen.
• Tsarraren boterea oztopo nagusi.
• Oposizio politikoa:
  • Liberalak (eskuinekoak)
  • Sozialistak (iraultzaile ezkertiarrak)
  • Langile Sozialdemokratak (liderrak erbestean):
    • Mentxebikeak (gutxiengoa, iraultza pausoz pauso)
    • Boltxebikeak (iraultza zuzena, langilegoaren diktadura)

Bilakaera Politikoa (1900-1914)

• 1905ean lehen iraultza. Sobietak sortu ziren legez

Erdi Aroko Gorteak: Monarkiaren Erakundeak

Erdi Aroko monarkiek pixkanaka erakunde desberdinak eratu zituzten. Populazioaren gehiengoak, ordea, ez zuen ordezkaritzarik hauetan. Gorteak ziren erakunde politiko nagusietako bat, eta izaera estamentala zuten: estamentu bakoitzak (noblezia, kleroa eta hirugarren estatua) bere ordezkariak bidaltzen zituen. Gaztelako Gorteak izan ziren lehenbizikoetakoak Europan. Aragoiko Koroako Gorteek, berriz, egitura federalagoa zuten, lurralde bakoitzak berea baitzuen.

Gorteen funtzio nagusiak honakoak ziren:

• Erregea izendatzea edo berrestea.
• Zergak onartzea.
• Legeak proposatzea. Hala ere, legegintza-ahalmena desberdina zen:
  • Nafarroan eta Aragoin: Legeak egiteko ahalmena zuten.
  • Gaztelan: Batez ere aholku-emaileak ziren,

Haurdunaldiko eta Erditu Ondoko Tratamendu Estetikoen Protokoloak

Ptosia: Larruazalaren Beharrak

• Ptosia geldotzea eta bularra tinkatzea: Larruazala prestatu behar da.
• Larruazala garbitu eta indartu: Erabili esne garbitzaile eta emolienteak, olio dermofilekin eta malba, aloea, kamamila eta malba zuriaren estraktuekin prestatutakoak.
• Lainoztatu eta konpresak ezarri: Erabili malba, ezkia edo kamamila, eta horiekin prestatutako konpresak.
• Esfoliazio suabea egin: Entzima bidezko esfoliatzaileak erabili (papaina, bromelina...).

Tratamenduaren Muina

• Shock-tratamendua: Substantzia hidratatzaile, leheneratzaile eta tenkatzaileen kontzentratuak erabili.
• Emultsio hidratatzaile eta nutritiboak: Olio dermofilekin egindakoak erabili.
• Muskuluak kitzikatzeko korronteak:

Nekazaritza

Espainiako nekazaritza sektoreak bilakaera nabarmena izan du, batez ere Europar Batasuneko diru-laguntzei esker. Produkzio mota desberdinak aurki ditzakegu:

Olibondoa eta Olio-produkzioa

• Azalera landua eta arbolak gora EBko diru-laguntzei esker.
• Produkzioaren %90 olioa egiteko erabiltzen da.
• Bi urtetik behin ematen du fruituak.
• Teknikak hobetu egin dira.
• Munduko produkzioaren %40 (munduko handiena) Espainian ekoizten da.
• Olioaren prezio altua mekanizazio urria delako.
• PAC kuotak ezarri dira (produkzio errealaren %20 eta laguntzak murriztu).

Frutak eta Barazkiak

• Ureztaketaren inguruetan ekoizten dira.
• Barazkiak aire zabalean edo berotegietan.
• Fruta-arbolak: Mediterraneoko kostaldeko sail ureztatuetan, hala nola Valentzian, Andaluzian, Katalunian,

1. Txangoaren Kontakizuna

Kaixo Maria,

Zer moduz? Nola zaude? Irakasleak esan dit gaixorik zeundela eta horregatik ezin izan zinela txangora etorri. Orain hobeto zaude? Ni oso nekatuta nago, seietan eta erdietan iritsi naizelako txangotik, eta logura handia daukat.

Beno, orain kontatuko dizut irteerari buruzko guztia, horrela bihar etorri zarenean, ez zara galduta egongo klasean.

Asteburu honetan gauza asko egin ditugu: mendira joatea, kanpin-denda batean lo egitea... baina hori ez da guztia, pasadizo batzuk izan genituelako hasieratik bertatik.

Zu eta Jon izan ezik, denok joan ginen. Hara joatean, gure autobusaren gurpil bat ziztatu zen, eta gidariak ez zekien nola aldatu. Horregatik, garabi bati deitu behar genion. Hori egin eta gero, gure hotelera...

Espainiako Trantsizioa Francisco Franco diktadorearen heriotzarekin hasi zen (1975), eta demokraziarako bidea ireki zuen aldi garrantzitsua izan zen. Aldaketa sakonen garaia izan zen, non gizarteak askatasun eta eskubide berriak aldarrikatzen zituen.

Juan Carlos II.a Errege eta Demokraziaren Bidea

Franco hil eta bi egunera, Juan Carlos II.a izendatu zuten errege. Honek nolabaiteko demokrazia bat ezarri nahi zuen, eta hori lortzeko guztion lankidetza behar zela adierazi zuen.

Gizarte Mobilizazioa eta Botere Faktikoen Jarrera

Herrian mobilizazio izugarria egon zen amnistia, askatasuna eta autonomia aldarrikatzeko. Botere faktikoei dagokienez, armada ez zekien noren alde egin, baina Elizak aldaketarako gogo gehiago zituen.

Lehen Gobernuak eta Erreformak

Kanten Ilustrazioaren Garrantzia

Kanten ustez, ez gara garai ilustratuan bizi, baizik eta Ilustrazioan; izan ere, jende asko, oraindik ere, adingabea da. Adingabetasun horretatik irteteko, Kantek uste du arrazoia bera kritikatu behar dela, horren mugak eta aukerak ezagutzeko, bizitzaren zentzua zein den jakiteko. Behin hori jakinda, inolako tutorerik gabe bizi eta bakoitzak bere kabuz pentsatzeko gai izango delakoan dago filosofoa. Horretarako, hiru galdera proposatzen ditu:

Zer ezagutu dezakegu?

Kanten iritziz, arrazoiak esperientzietan oinarritzen ez diren ideiak sortzeko ahalmena du, baina gero hauek esperientzian frogatu egin behar direla dio. Beraz, ezagutzaren ideia a priorikoa dela esan daiteke, esperientziaren aurrekoa eta unibertsala....

Euskara Batua

Aitzindariak

Euskal idatziaren hasieran, aldaerak arazo ziren. Tradizio idatzi sendo baten falta nabaria zen. Idazlearen lehen lana sistema ortografiko bat bilatzea zen, irakurlea hezi beharra zegoelako.

Euskara Batuaren Sorrera

Berantiarra izan zen (1964 ondotik). Hainbat urrats eman ziren:

• Euskaltzaindiaren sorrera (1918)
• Lehen ardurak: ortografia arautzea, euskal hiztegia eratzea eta euskara bateratzea
• Erizkundi Irukoitza: dialektoen gaineko material bilketa galdeketa bidez

Bi garai bereizten dira, egoera politiko nahasiaren ondorioz: XX. mendearen lehen erdialdea eta XX. mendearen bigarren erdialdea.

XX. Mendearen Hasieran

Aldeko eta kontrako jarrerak zeuden. Egitasmo zehatzik ez, adostasunik ez. Batzuek ez zuten hizkuntza-eredu jakinik...

Eneida: Sarrera eta Egitura

Eneidaren poema Virgiliok K.A. 29. urtean hasi zuen. Virgiliok lan honetan Odisea eta Iliadaren konbinaketa bat egiten du, azken emaitzan bereizita dauden arren. VI. liburua hartzen da inflexio puntu bezala, honetan aurretik aipatutako bien ezberdintasuna adierazten dituelarik. Kapitulu edo liburu bakoitza garrantziagatik ere banatzen du, gai garrantzitsuenak liburu bikoitietan jarriz. Virgiliok Homeroren eredua jarraitu zuen, eskema alejandrino eta neoterikoak jarraitzen zituen Bukolikak eta Georgiketan bezala.

Obraren lehen zatia (I-VI) Eneas eta bere tripulazioak egiten duten bidaietan oinarritzen da, Odisean inspiratuta. Hauen egonaldia lurralde ezberdinetan kontatzen da, batez ere Kartagon, baita beraien jaitsiera...