Errusiako Iraultza: Aurrekariak, Garapena eta Ondorioak

Errusiako Iraultza: Aurrekariak

Egitura Sozial eta Ekonomikoa

• Herrialde handia, biztanle dentsitate baxua (km²/pertsona).
• Landa-mundua nagusi.
• Nazio aniztasuna, gehienak eslaviar eta ortodoxoak.
• Industrializazio bizkorra eta indartsua, oso kontzentratua. Enpresa handiak nagusi.
• Proletarizazio prozesu azkarra, iraultza erraztuz.

Politika

• Autokraziak ez zuen aldaketarako aukerarik ematen. Sistema zalantzan jarri zen.
• Tsarraren boterea oztopo nagusi.
• Oposizio politikoa:
  • Liberalak (eskuinekoak)
  • Sozialistak (iraultzaile ezkertiarrak)
  • Langile Sozialdemokratak (liderrak erbestean):
    • Mentxebikeak (gutxiengoa, iraultza pausoz pauso)
    • Boltxebikeak (iraultza zuzena, langilegoaren diktadura)

Bilakaera Politikoa (1900-1914)

• 1905ean lehen iraultza. Sobietak sortu ziren legez kanpo, iraultzarekin jarraitzeko asmoz.
• Boltxebikeek eredutzat zituzten Sobietak iraultzarako, langile eta nekazarien batasuna zirelako.
• 1914an, Errusia Lehen Mundu Gerran sartu zen, ezegonkortasuna areagotuz. Iraultza prozesua azkartu zen.
• Porrot handiak gerran. Nekazariak gerrara deituak, armada inprobisatuz.
• Nekazaritza gelditzeak ekonomia ahuldu zuen. Erregimenaren planifikazio txarra, goseteak.
• 1917an, herrialdea desintegrazio prozesuan, matxinadak, grebak... Nekazari eta soldaduak batera.

Iraultza (1917)

Otsaileko Iraultza

• Aste betekoa. Ez zuen inork zuzendu, manifestazio ugari eta greba orokor nagusia (armadara hedatua).
• Politikoek behin-behineko gobernua osatu zuten iraultza zuzentzeko.
• Langileak ere Sobietetan bildu ziren iraultza gidatzeko, bi adarretan banatuz.
• Tsarrak abdikatu eta iraultza garaile.

Bi Botere Paralelo

• Sobietak: langile eta soldaduek osatutako zelula iraultzaileak. Ezkerrekoak biltzen zituzten (Boltxebikeak nagusi). Armadaren kontrola lortu zuten.
• Behin-behineko gobernua: batasun gobernua, parlamentua sortzea helburu. Nagusi burgesia eta mentxebikeak.

//Behin-behineko gobernuak hauteskundeak deitu zituen, baina paralizatutako gobernu bat izan zen. Gerran mantentzeko konpromezua hartu zuen, jendeak eskatzen zuenaren aurka. Gizarte polarizazioa. Ezegonkortasun izugarria: estatu kolpeak, gobernu ugari. Sobietetan boltxebikeak nagusitzen.

//Lenin Suitzan zegoen iraultza piztean. Errusia gerratik ateratzean, Alemaniak Lenin Errusiaraino iristea lagundu zuen. Estrategia politiko zehatz bat zuen jada Leninek, boltxebikeak boterera iristeko: berehalako iraultza sozialista, gerrarekin amaitu, lurrak banatu nekazari eta langileen batasuna sendotzeko eta botere osoa sobietentzat izatea. Boltxebikeen lider bihurtu zen.

Urriko Iraultza

• Boltxebikeen estatu kolpea, Leninek prestatua.
• Lurralde guztian zehar hedatzen hasi ziren, zailtasunez, lurralde askotan aurreko agintarien eragina baitzegoen.
• Gerra zibila hastear.

Arrakastaren Arrazoiak

• Sobietak dominatzea eta Trotskyk boltxebikeekin bat egitea.
• Leninek berehalako iraultza nahi zuen, alderdiak zuzendua eta ez sobietek, nahiz eta hauek bere izenpean jardun.
• Bi promesa: gerrarekin amaitu eta lurrak banatu.

Boltxebikeak Agintean

• Sobieten II. kongresuan, boltxebikeek sobietei eman zieten eskuratutako boterea, baina kongresua boltxebikeek kontrolatua zegoen.
• Asanbleak gobernu berri bat sortzen du: Herriaren Komisarioen Kontseilua, guztiz boltxebikea. Haien boterea bermatu nahi zuten.

Arlo Politikoan

• Sobietetan hiru alderdik zuten ordezkaritza (boltxebike, mentxebike eta sozialdemokratak), tentsioan zeudelarik.
• Azaroko hauteskundeetan parlamentarismoa ezarri nahi izan zen, sozialistak garaile nagusi.
• Boltxebikeek parlamentarismoa baztertu zuten, organu bakarra Sobietak eta diktaduraren hasiera.

Gerraren Bukaera

• Brest-Litovskeko ituna. Errusiak Alemaniaren klausula guztiak onartu, lurralde asko galduz.

Leninen Garaia: Gerra Zibila eta Gerra Komunismoa

• Iraultza ez zen herrialde guztira zabaldu eta kontrairaultza sortu zen (Armada Zuria).
• Errusia banandua: Boltxebikeak (Trotskyk sortu eta gidatutako Armada Gorriarekin) eta kontrairaultza.
• Boltxebikeen kontrola murriztu mendebaldean, ondorioz, ekonomia suntsitu eta gosetea.
• Boltxebikeen erantzuna armada antolatu eta gerra (zibila zein atzerriko potentzien aurkakoa) eta arlo politikoan gerra komunismoa bultzatzea.
• Komunismoa bultzatzeko politika zentralistak bultzatu zituzten, non dena alderdiak kontrolatzen zuen.
• Industria nazionalizatu zen eta zuzendaritza zentralizatu.
• Nekazaritzan lurrak sozializatzen saiatu ziren, militarizazio eta bahiketen bitartez.
• Politikan, alderdiak legez kanpotu, errege familia hil eta zentralismoa bultzatu.
• Armada Gorria garrantzitsu soldaduska inposatu eta ideologia zabaltzeko.
• Gerra zibila irabaztearekin zenbait eskualde bereganatu zituzten.
• Estatuaren egitura federala zehaztu zen 1922an: SESB. 1945 arte errepublikak gehitzen.

Emaitzak

• Hildakoak, goseteak eta izurriteak.
• Ekonomian gainbehera izugarria, egoera jasanezina 1921ean.
• Alderdiak bere diktadura ezarri zuen.