Beste ikastaroak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

39

1. Testuaren Kokapena

Testu publikoa, hiritarrei zuzendua. Eduki politiko (euskal foruak eta konstituzioa bateratzea) eta juridikoa (lege bat artikuluekin, botere legegilea dutenek egina - 37ko Konstituzioaren arabera) dauka. Egilea Espainiako Gorteak dira (37ko Konstituzioaren arabera, botere legegilea 2 ganberatan: Gorteak eta Senatua). Botere legegile partziala Erreginak ere baduenez, Maria Kristina alargunak berretsi zuen Gorteen lana. Hartzailea Euskal Herria da, bertako foruen egokitzeari buruzkoa baita; gero Diputazioek ordezkatuko dute. Garaia Lehen Karlistadaren amaiera da, Bergarako Itunaren ondorioz sortua, Esparterok Marotorekin hartutako konpromisoaren ondorioz.

Lexikoa

• Jainkoaren graziaz
• Maria Kristina alarguna
• Foruak
• Batasun Konstituzionala

Ideiak

• Euskal

Hirugarren Karlistaldia

Testuingurua eta Karlismoaren Gorakada

1868ko iraultzan, Espainiako koroa erregerik gabe gelditu zenez, karlistentzat aukera paregabea izan zen euren ideologia eta hautagaia plazaratzeko. Azkenean, Espainiako kongresuak Saboiako Amadeo aukeratu zuen, baina hau atzerritarra zenez eta gainera bere aitak Aita Santuari baimenik eskatu gabe Estatu Pontifizioak Italian integratu zituenez, karlistek ez zuten inoiz erregetzat onartu. Haren porrotaren ostean ezarri zen Lehen Errepublikaren eraginez, karlismoak jarraitzaileak irabazi zituen, errepublikari beldurrez liberal moderatu ugari karlismora hurbiltzen hasi baitziren. Mugimendu karlista osatzen zutenen arabera, erlijioa zen gizarte-iraultzari erantzunik onena eta mugimendu...

Dastamen-Sistema

Definizioa

Dastamen-Sistema zapore-sentsazioa jasotzen duen sistema da. Funtsean, zentzumen kimikoa da.

Funtzionamendua

Mingaina, laringea eta faringea dira dastamen-errezeptoreak edo dastamen-botoiak. Botoi hauek mingain-papiletan daude. Dastamen-errezeptoreek jaso ditzaketen ezaugarriak honako hauek dira:

• Mikatza
• Garratza
• Gozoa
• Gazia

Garapena

Jaioberriak aski garaturik du zentzumen hori, dastamen-papilak jada funtzionamenduan zituelako amaren uteroan. Gozoa nahiago du. Laugarren hilabete aldera zapore gaziak onartzen hasten dira, eta hau usaimenarekin loturik dago bizitzan zehar.

Arazoak

Honako hauek sortu ahal dira:

• Hipoageusia: Dastamen-sentikortasunaren urritzea.
• Ageusia: Dastamen-sentikortasunik eza.
• Parageusia: Dastamenaren interpretazio

Gaixotasun motak

Gaixotasun infekziosoak

Mikroorganismo patogenoek eragiten dituzte, eta lau taldetan sailka daitezke:

• Birusak
• Bakterioak
• Onddoak
• Protozooak

Adibidez: gripea.

Gaixotasun ez-infekziosoak

Mikroorganismo patogenoek eragiten ez dituzten gainerako gaixotasunak dira.

Adibidez: tronbosia.

Inmunitate-sistema

Gure organismoa mikroorganismo patogenoetatik babesten du, eta hiru defentsa-maila nagusi ditu:

Sarrerako hesiak

Lehen defentsa-mekanismoa da, eta hiru motatakoak izan daitezke:

• Hesi fisikoak: Larruazalak eta mukosek kanpoko ingurunetik babesten gaituzte.
• Hesi kimikoak: Mikroorganismoak ugaltzea eragozten duten substantziak dira, hala nola listua eta urin gastrikoak.
• Hesi biologikoak: Gure gorputzean bizi diren mikroorganismo onuragarriak dira (

Mutazioak: Aldaketa Genetikoak

Mutazioak: Zelula baten ADNaren sekuentziako aldaketak dira, eta bertan oinarrituz sorturiko beste zelula batzuetara transmititzen dira. Aldagarritasun genetikoaren eragile nagusiak dira.

Mutazioen Sailkapena

1. Eraginpeko zelulen arabera:

• Germinalak: Heredatu egin daitezke, eta zatiketa meiotikoaren edo mitotikoaren batean sortzen dira, gametogenesian.
• Somatikoak: Euretan oinarrituz mitosiz sorturiko zeluletara baino ez dira transmititzen.

2. Magnitudearen arabera:

• Puntualak edo genikoak: Adierazgarrienak, nukleotido bikote batean soilik eragiten dute aldaketa.
• Kromosomikoak: Kromosomaren egituran eragiten dituzte aldaketak.
• Genomikoak: Kromosoma kopurua aldatzen dute.

Mutazio Puntualak edo Genikoak

Baseak ordeztearen bidezko...

Titaniozko Aleazioak

Alfa+beta titanio aleazioetan BCC eta HCE (Hexagonal Close-Packed) geometriak ez daude guztiz definituta. Alfa edo beta aleazioak lortzeko, elementu alfagenoak eta betagenoak existitzen dira, titanio elementu nagusiari gehituz.

Alfa+beta aleazioek erresistentzia mekaniko handia dute eta tratamendu termikoak onartzen dituzte, baina deformagarritasun txikiagoa dute. Alfa aleazioek trakzioari eta korrosioari erresistentzia handia dute tenperatura altuetan eta soldadura-baldintza egokienak dituzte, baina trakzioarekiko erresistentzia galtzen dute giro-tenperaturan. Beta aleazioak ez dira energetikoki egonkorrak giro-tenperaturan, eta transformazio martensitiko bat egin behar zaie aleazio mota hauek lortzeko.

Titanio Aleazioen

Ikatza Energia Iturri Gisa

Sarrera

Duela 300 urte hasi zen erabiltzen eta XIX. mendean energia-iturri nagusia bilakatu zen.

Jatorria eta Ugaritasuna

Planetako erregai fosilik ugariena da eta kontinente guztietan aurki daiteke, ugaritasun ezberdinarekin. Ikatz-hobi gehienak Paleozoiko arokoak dira (Karbonifero eta Permiar aldiak). Zenbait hobi garrantzitsu Mesozoiko aroko Triasiko eta Jurasiko aldietan eratu ziren, baina urriagoak dira. Kretazeo aldian, ordea, garrantzian bigarrenak diren ikatz-hobiak eratu ziren.

Eraketa Prozesua

Lurzoruan landare-zati asko metatzen dira. Lurperatzen dira eta hezetasuna handitzen da.

1. Denbora aurrera joan ahala, zohikatzaren sakontasuna handituz doa, eta honekin batera presioa eta tenperatura.
2. Trinkotzearen eta prozesu

Langile Mugimendua: Industrializazioaren Eragina eta Ideologiak

Langile mugimendua industrializazioaren ondorioz sortu zen, langileak politikoki baztertuta sentitzen baitziren eta bizi-baldintza gogorrak zituztelako. Egoera horri aurre egiteko, hainbat erakunde eta ekintza antolatu zituzten beren egoera hobetzeko. Ekintza horien artean, grebak, negoziazioak eta manifestazioak zeuden. Hasieran, ekintza bortitzak ere egin zituzten lantegietako nagusien aurka, adibidez, makinak suntsitu zituzten (ludismoa).

Elkartasuna eta Lehen Sindikatuak

Elkarri laguntzeko, sorospen elkarteak sortu zituzten. Langileek kuota bat ordaintzen zuten, eta lanik gabe geratzen zirenean edo istripu bat izaten zutenean, laguntza jasotzen zuten. Geroago, protestak antolatzeko,...

Eskola Kontseilua

Eskola agente guztiek parte hartzen duten organoa da. Eskolako gobernu organo gorena da. Eskolarentzat garrantzia izango duten erabakiak (eskola antolakuntzari dagokion guztia, adibidez) bertatik pasatu behar dira, honek baitu azken hitza.

Osaketa

• Zuzendaria
• Zuzendaritza kideak
• Irakasle-hezitzaileen ordezkaritza
• Gurasoen ordezkaritza
• Ez-irakasleen ordezkari bat
• Ikasle ordezkaritza (adin batetik aurrera)
• Udaletxeko ordezkari bat (entzule eta parte-hartze moduan)

Funtzioak

• Ikastetxearen antolaketa dokumentuak onartu eta ebaluatu.
• Zuzendariaren hautaketan parte hartu.
• Ikastetxearen jarduerak lege barruan jokatzea zaintzea.
• Ikastetxearen kudeaketa.

Irakasle Klaustroa

Hezitzaile eta irakasleen parte-hartze organoa da.

Osaketa

• Zuzendaria (beste irakasle