Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Patronala: Lan Merkatuaren Definizioa

Patronaltzat hartzen da kontratazioari, zerbitzuak emateari eta langileak kaleratzeari buruzko erabakiak hartzen dituen enpresaburua edo enpresaburu-taldea. Baina enpresariak, autonomoak eta ekintzaileak ordezkatzen dituztenak eta beren arazoak konpontzen laguntzen dietenak ere patronaltzat hartzen dira.

Lan-harremanei dagokienez, langileen kontratazioarekin, prestazio-baldintzekin eta kaleratzearekin zerikusia duten erabakiak hartzen dituen pertsona-taldea da patronala. Lanpostuak sortu eta eskaini egiten dituzte, okupatuak izan daitezen. Garrantzitsua da patronala enpresarekin ez nahastea, ez baitira gauza bera. Patronala terminoak enpresaren kapitalista edo inbertitzaile gisa identifikatzen den pertsona...

Zizeron: Bizitza eta Ibilbide Politikoa

Lehen Urteak eta Hezkuntza

Lazioko Arpino hiri txikian jaio zen, hezkuntza sendoa eman zion erdi mailako familia batean. Erroman, Grezian eta Asia Txikian ikasi zuen.

Karrera Politikoa eta Kontsulatua

Abokatu bikaina izan zen eta lanbide horretan politikarekin batera aritu zen. Oso gizon jakintsua eta hizlari bikaina zen. Politikan Cursus Honorum (karrera politikoaren pausu guztiak) egin ondoren kontsul izatera iritsi zen eta, ondorioz, Senatuaren kide.

Klase aberatsen interesak bateratzen saiatu zen, equites eta senadoreenak.

Erbestea eta Itzulera

K.a. 63. urtean kontsul izendatu zuten eta urte berean Katilinaren konjurazioaz jabetu zen. Traidoreen kontra zenbait ekintza aurrera eraman zituen; ondorioz, hiru...

1. Teleologia

Helburu nagusia Jainkoarengana joatea da; hortaz, zintzo eta erne ibili behar dugu bizitzan salbazioa lortzeko.

• Jaungoikoarenganatzea: Jainkoarekin daukagun zorra ordaintzeko berarengana hurbiltzen gara salbazio hori lortzeko.
• Dena: Jainkoa zorionaren eta jakintzaren iturria denez, gero eta hurbilago egon behar dugu berarengandik.
• Ergelkeria: Gaizki bizitzea, hots, mundu honetako gauzetan galtzea.

2. Etika eta Epistemologia

Benetako egia bizia aurkitu arte elizan galduta ibili nintzen, bekatu asko eginez. Hori aurkituta, zoriontasuna eta poza lortuko dut.

• Bekatua: Gaiztokeria egiteko joera; Jainkoak emandako askatasuna gaizki erabiltzea.
• Egia: Kristau egia, egia bizia; nire burua eta neure bihotza betetzen dituen egia da, Agustinek kristautasunean

Dialektika eta Ezagutzaren Teoria Platonen arabera

Platonen Ideien Teoriak azaltzen duenez, errealitate maila bi daude: mundu sentigarria eta mundu adigarria. Bada, ezagutza motak ere bi dira, dualismo epistemiologikoa: dóxa edo iritzia eta epistemé edo zientzia.

Dóxa (Iritzia): Mundu Sentigarriaren Ezagutza

Iritzia mundu sentigarriko gauzei buruzko zentzumenen bidezko ezagutza da, sortzen eta bilakatzen denaren, hau da, aldaketen munduaren ezagutza. Ematen duen irudia, hortaz, nahasgarria da. Itxuretan gelditzen da.

Epistemé (Zientzia): Ideien Munduaren Ezagutza

Zientzia Ideien Munduari buruzkoa baino ezin da izan, betikoa eta aldaezina denari buruzkoa. Zentzumenak alde batera utzi eta arrazoimenaz baliatzen dena da.

Ezagutzaren lau mailak

Ezagutza,...

1.1. Enpresa

Kontsumo-ondasunek pertsonen premiak zuzenean asetzen dituzte, eta kapital-ondasunek, berriz, zeharka. Ondasun ekonomikoak urriak dira eta ordaindu egin behar da haiek erabiltzeko; ondasun libreak, aldiz, ugariak dira eta ez dute jaberik ez preziorik.

Enpresak dira gure beharrak asetzeko eskatzen ditugun ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko arduradunak.

Enpresa oinarrizko ekoizpen-unitatea da. Sistema irekia da (bere ingurunearekin erlazionatuta), zuzendaritzak antolatua eta arriskupean jarduten duena. Bere helburua gizarteak eskatzen dituen ondasunak eta zerbitzuak ekoiztea da, ekoizpen-faktoreak (lurra, lana, kapitala) konbinatuz eta mozkinak lortzeko asmoz.

1.2. Enpresaburuaren funtzioak

Enpresaburu profesionalak lana ongi egin nahi...

1. Latindar historiografia

Historiografiaren lehen aztarnak Libri Pontificum izenekoak dira (K.a. V-IV. mendeak). Liburu ofizial horietan pontifizeek garaiko gertakizun garrantzitsuenak jasotzen zituzten. K.a. III. mendean lehen historialariak agertu ziren, Erromaren historia grekoz idazten zutenak, atzerrian zabaltzeko asmoz.

K.a. I. mendetik aurrera, joera berriak sortu ziren:

• Julio Zesar: Politika eta militarra. Galiaren konkistak eta gerra zibilak jorratu zituen.
• Salustio Krispo: Politikagintzatik urrunduta, bizi izandako gertakizunak idatzi zituen.
• Tito Livio: Ab urbe condita lanean, Erromaren historia kontatu zuen ikuspegi filosofiko-estoizistarekin.
• Kornelio Tazito: Hizlaria eta abokatua, jatorrizko iturriak aztertu zituen bere lanetarako.

Ardatzaren erasoaldiak eta garaipenak (1939-1942)

1939ko irailaren 3an, Britainia Handiak eta Commonwealtheko herrialde batzuek gerra deklaratu zioten Alemaniari. Horrela sortu zen Bigarren Mundu Gerran faszismoaren aurka borrokatu zen herrialdeen blokea.

• Gerraren lehen fasea (1939-1942): Ardatzak bere garaipen nagusiak lortu zituen garaia.
• 1941etik aurrera: Egoera irauli egin zen, alemanek Sobietar Batasuna inbaditzean eta japoniarrek Estatu Batuei eraso egitean; ondorioz, bi herrialde horiek (SESB eta AEB) Aliatuen aldean jarri ziren.

"Tximista-gerra": Ardatzaren garaipenak

Tximista-gerra (Blitzkrieg) doktrina estrategiko berria izan zen, helburua lurralde bat ahalik eta azkarren konkistatzea zena. Taktika hori erabiliz, bi urtean armada alemanak...

Manet: Bazkaria belar gainean (1863)

Egilea: Edouard Manet | Kokapena: Orsayko Museoa, Paris

Biluzik dagoen emakumea egiteko, Manetek modelo kutuna erabili zuen. Gorputza argitsua du, eta zuzenean ikusleari begira dago. Ondoko gizonak Maneten anaia eta koinatua dira. Emakumea ez balego bezala daude solasean biak. Aurrean, emakumearen arropak, fruta bete saski bat eta ogi-zerra bat, izadi hil baten antzera. Atzean beste emakume bat errekan bainatzen ari da. Lehen planoko irudiak gainetik zintzilikaturik daudela dirudi.

Azkar margotutako hondoak ez dauka sakontasunik. Argia, artifiziala dirudiena, ia itzalik gabea da; barreneko eszena bat dela ematen du, ez kanpokoa. Manetek tamaina handia aukeratu zuen, normalean ospe handiko gaietarako erabiltzen...

Tributu motak

Tasak: Erakunde publiko bati ordaintzen den kantitatea, zerbitzu konkretu bat jasotzearen truke (helburu zuzenarekin).

Zergak: Administrazio publikoei ordaintzen zaizkie, helburu zuzenik gabe; diru hori zein zerbitzu edo helburutan inbertituko den ez da zehazten.

Zergak: Motak

1. Zuzenak

Diru-ahalmena kontuan hartzen dutenak:

• PFEZa: Lanetik, kapitaletik edo beste diru-sarrera batzuetatik errentak lortu dituzten pertsonek ordaintzen dute.
• SZa: Merkataritza-sozietateek ordaintzen dute, lortutako etekinen arabera.
• EJZa: Zerga zuzena eta erreala da; Espainiako lurraldean egiten diren enpresa-jarduerak, profesionalak edo artistikoak zergapetzen ditu.
• OHZa: Ibilgetu materialengatik ordaindu beharreko zerga.
• OZ: Tributu zuzena eta pertsonala da;

Estatuak bere zerga-politikaren bitartez jarduera ekonomikoan eragiten du. Zerga-politika gobernuek hartutako gastu eta zergen inguruko neurri multzoa da, ekonomia helburu makroekonomikoak lortzeko asmoz.

Zerga-Tresnak

Gobernuek tresna hauek dituzte beren ekonomia-helburuak lortzen saiatzeko: ahalmeneko zerga-politikak eta egonkortzaile automatikoak.

Ahalmeneko Zerga-Politikak

Gobernuek diru-sarreretan edo gastuetan nahita eragin nahi dutenean aplikatzen dituzten neurriak dira. Nagusiak:

• Obra publikoetako programak: Bi helburu: ekoizpen- eta enplegu-mailak handitzea eta herrialdeak azpiegiturak izatea.
• Enplegu eta prestakuntza-planak: Plan horien helburua da langileak denbora laburrean prestatu eta kontratatzea, azkar laneratu daitezen.
• Transferentzia-