Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Glukosaren sintesia eta bide metabolikoak organismoetan

Glukoneogenesia: organismo autotrofoek glukosaren sintesia, jakina denez, fotosintesia eta Calvin zikloaren bidez burutzen dute. Heterotrofoetan glukosaren sintesia ez da autotrofoetan bezain funtsezkoa, dietaren bidez hartzen baitute. Horretaz gain, heterotrofoek glukosaren erreserba bat dute (glukogeno moduan), glukosaren eskaera asetzen duena. Organismoak glukosa asko behar duenean (ariketa fisikoan, esaterako) gibeleko glukogenoa hidrolizatzen du. Aparteko egoera batzuetan, hala ere, ohiko glukosa kantitatea ez da nahikoa izaten eta organismoak glukoneogenesiaren bidez glukosa sintetizatu behar du.

Glukogenesia

Glukogenesia glukogenoa sintetizatzen duen bide anabolikoa da, glukosatik...

ATP eta Energia Metabolismoa

ATP: nukleotido trifosfatoek energia asko dute fosfato taldeen arteko anhidrido loturetan. Erreakzio katabolikoetan askatutako energia erabiltzen da ADP fosforilatzeko eta ATP sintetizatzeko. Energia behar denean, anabolismoetan, ATP desfosforilatzen da eta energia askatzen du.

Mekanismoa

Oxidazio fosforilazioa: ATP sintesia mitokondrioko elektroien garraioari lotuta dagoenean, katalizatzen duen entzima ATP sintasa da.

Substratu mailako fosforilazioa: Oso exergonikoekin lotuta dago. ATP sintesi hori katalizatzen duten entzimak kinasak dira.

Glukosaren Katabolismoa

Normalean energia-iturri nagusia glukosa da. Beste gluzidoak glukosa bihurtu behar dira katabolizatu ahal izateko.

Glukolisia

Bidezidor kataboliko lineala (10...

Kokapena

Testu juridikoa dugu aurrean, Antonio Cánovas del Castilloren eskutik datorrena. Errege berria dago agintean, Alfontso XII.a, Borboiak tronuan berrezarri dituena, alegia. Iraultza Loriatsuan Isabel II.a bota zutenean, Seiurteko Demokratikoa etorri zen eta, 1874an, Alfontsok ezarri zituen Borboiak berriro tronuan.

Lege hau atera zenean, II. Karlistaldia bukatuta zegoen jada, eta karlistek galdu zuten gerra hura. Cánovasek 1839ko urriaren 25eko Legea hartu zuen eta bere erara interpretatu zuen. Han euskaldunei ENTZUN egin behar zitzaiela jartzen zuen unean, horixe ulertu zuen literalki: ENTZUN ETA NAHI ZUENA EGIN… Euskaldunek ez zuten horrela ulertu: ENTZUN ETA KONTUAN HARTU behar zela zioten… Kontua da lege honekin, foruak bertan...

Afrodita (Venus)

Deesa ezagunena eta presenteena. Maitasunaren, plazer sexualen eta ernalketaren ekintzaren deesa da. Emakumezko edertasunaren deesa.

Paris-en epaiketa

Afrodita Zeusek Hefestorekin ezkontzera behartu zuen. Ez zuen seme-alabarik izan. Infidelitate asko izan zituen.

Irudikapena

Deesa oso polita, biluzik edo gorputzaren beheko aldean oihal batekin.

Atributuak

Landare-atributuak, hala nola loreak, arrosak eta mirto landarea. Animalien artean, maitasuna sinbolizatzen duten usoak eramaten ditu.

Sinbologia

Historian zehar aldaketak izan ziren, eta bekatuaren eta bizioen sinbolo bihurtu zen. Errenazimenduan berriz berreskuratu zen, eta egiaren sinboloa ere sartu zen. Aro modernoan, Venus emakume biluzi eder bat irudikatzeko gai gehien erabilitako...

Beroa

Beroa energia da, atomo, molekula edo partikulen mugimenduarekin lotua. Gorputz edo substantzia baten barnean dagoen energiaren mugimendua da. Energia hau erreakzio kimiko batetik (adibidez, errekuntza), erreakzio nuklear batetik (eguzkian gertatzen den bezala) edo mekanikoki, marruskaduraz edo elektromagnetikoki xahutuz lor daiteke.

Beroaren transmisioa

Gorputz bi edo gehiago tenperatura desberdinekin daudenean, elkarren artean energia zati bat transferitzen dute, elkarren ukipen zuzenean egon edo ez. Denbora bat igaro ondoren, gorputz horiek elkarren artean energia termikoa xurgatzeari edo emateari uzten badiote, oreka termikoan daudela esango dugu, eta, beraz, tenperatura berera iritsi direla. Bero-transferentzia gertatzeko baldintza...

Italiar lorategi klasikoa

Italiako lorategi klasikoa:

• Palazzo Piccolomini Pienzan (Bernardo Rossellino), 1459
• Villa Medici Cafaggiolon (Michelozzo), 1451
• Villa Medici Fiesolen (Michelozzo), 1457
• Belvedere (Bramante, Michelangelo, Pirro Ligorio), 1505
• Villa Lante Bagnaian (Vignola), 1568
• Farnesio lorategiak Palatinoan (Vignola), 1546
• Villa Medici Pinzion (Bartolomeo Ammannati), 1576

Lorategi hispano-musulmana

Jardín Hispano-Musulmán:

• Córdobako Mezkita
• Medina Zahara
• Alhambra
• Generalife

Espainiako lorategi klasikoa

Jardín clásico de España:

• Madrilgo Alcázarra
• Casa de Campo (Juan Bautista de Toledo), XVI. mendearen bigarren erdia
• Arangueseko Uharteko lorategia (J. B. de Toledo), XVIII. mendea
• Sevillako Alcázarra
• El Escorialeko monasterioa (Juan Bautista de

Pobreziaren Legeak: Lege Zaharrak eta Berriak

Lege zaharrak (Speenhamland, 1601)

Lege zaharrak 1601ean ezarri ziren (Speenhamland). Gizarte sistema bat planteatzen zuten. Talde soziala bereizten zen: pobre baliodunak eta pobre ezgaiak (adinekoak edo haurrak). Parrokiak talde hauen ardura hartzen zuen. Parrokiak diru-sarrerak lortzen zituen lur-jabe eta errentarioei zergak ezarriz, eta zerga horiekin pobre ezgaiak mantentzen zituen, laguntza hau merezi zutenak. Pobre baliodunentzat, lana egiteko betebeharra ezarri zen; lanik lortzen ez bazuten, gutxieneko diru-sarrerak bermatzen zitzaizkien.

Lanpostua lortzen zuten baina soldata oso txikia zutenei, eliza ordainduko zien aldea. Hau da lehen "gizarte segurantza sistema" deitua.

Parrokiak lan etxeak...

1. Antzinako Erregimena (XV-XVIII. mendeak)

Europan garatutako garaia izan zen; ezaugarri nagusiak monarkia absolutua, merkantilismoa eta hiru estamentutan banatutako gizartea izan ziren.

Trantsizio demografikoa eta ekonomia

• Trantsizio demografikoa: Hazkunde demografikoa eta ekonomikoa.
• Nekazaritza: Eremu irekiak, itxiturak, lurralde-jaurerriak eta eskumeneko jaurerriak.
• Eskulangintza: Gremioak eta domestic system ereduak.
• Merkataritza: Nazioartekoa zein barnekoa (kanpokoa eta nazionala).

Gizarte estamentala

• Talde pribilegiodunak: Noblezía (aristokrazia) eta kleroa (erregularra zein sekularra).
• Hirugarren estatua: Burgesia, nekazariak eta beste herritarrak.

Antzinako Erregimenaren kritika eta Ilustrazioa

Despotismo ilustratua eta Ilustrazioaren oinarriak...

Teatre de postguerra. Salvador Espriu.

Vida

(Santa Coloma de Farners, 1913 - Barcelona, 1985). Fill de notari. Va cursar estudis de dret i història antiga. L'any 1933 va fer un creuer pel Mediterrani, que li va permetre conèixer les mitologies clàssiques que havia estudiat i que tanta influència tindrien en la seva obra. Home d'una cultura extraordinària, Espriu va estudiar dret i història i va ser un gran coneixedor de la Bíblia, de la cultura egípcia i de les cultures clàssiques.

Espriu es va declarar "mort cívicament" des de l'any 1936, any de l'esclat de la Guerra Civil i, per tant, de la destrucció del món on havia crescut. Es va convertir en un símbol per la seva actitud ètica de denúncia de la dictadura franquista.

Obra

L'extensa...

Euskarazko Hitz eta Esamoldeen Zerrenda

Hemen bildu dira euskara batuko hainbat hitz, sinonimo eta haien esanahia:

• Galtzera: Desagertzera
• Ehorzketan: Lapurketan
• Biluzi: Larru gorritan
• Gatazkarik: Borrokarik
• Agian: Beharbada
• Gertaera: Jasoera
• Geldotan: Moteletan
• Hantua: Harroa / Erranditsua
• Arineketan: Korrikaladan
• Hedatzen: Zabaltzen
• Zerraldoan: Hilik
• Aldendu: Urrutiratu
• Gainerako: Beste / Gainontzeko
• Bart: Atzo gauean
• Hozkirri: Hotzikara
• Mendre: Haulak / Ziztrin
• Ordez: Beharrean
• Doi-Doi: Nekez
• Kazetak: Egunkari
• Errainuek: Izpiek
• Umotzen: Ondu / Heldu
• Begira: So / Beha
• Halaber: Era berean
• Suntsitzen: Txikitu
• Zulako: Zu bezalako
• Adats: Ilajea
• Izkiriatzen: Idatzi
• Islatzen: Erreflejatzen
• Ailegatzen: Iritsi
• Moduan: Eran / Anztera
• Sakelean: Patrikan
• Laztantzera: Xerak egin
• Arrastoak: