Beroa: Kontzeptua, Transferentzia eta Motak
Beroa
Beroa energia da, atomo, molekula edo partikulen mugimenduarekin lotua. Gorputz edo substantzia baten barnean dagoen energiaren mugimendua da. Energia hau erreakzio kimiko batetik (adibidez, errekuntza), erreakzio nuklear batetik (eguzkian gertatzen den bezala) edo mekanikoki, marruskaduraz edo elektromagnetikoki xahutuz lor daiteke.
Beroaren transmisioa
Gorputz bi edo gehiago tenperatura desberdinekin daudenean, elkarren artean energia zati bat transferitzen dute, elkarren ukipen zuzenean egon edo ez. Denbora bat igaro ondoren, gorputz horiek elkarren artean energia termikoa xurgatzeari edo emateari uzten badiote, oreka termikoan daudela esango dugu, eta, beraz, tenperatura berera iritsi direla. Bero-transferentzia gertatzeko baldintza beharrezkoa tenperatura-diferentzia da.
Beroa nola transmititu daitekeen
Kondukzioa
Metala bezalako materialetan beroa oso azkar transmititzen da, baina plastikoan eta egurrean, berriz, geldiro. Tenperatura-diferentzia duen material baten barnean gertatzen den energia termikoaren transferentziari kondukzio bidezko bero-transferentzia deritzo.
Konbekzioa
Likido eta gasak bezalako fluidoetan substantzia baten molekulen mugimenduaren bidez gertatzen den bero-transmisioa da.
Erradiazioa
Bi gorputzen artean ukiperik edo loturarik ez dagoenean gertatzen den bero-transmisioa da. Tenperatura handiagoan dagoen gorputzak uhin elektromagnetikoen forma batean energia igortzen dio tenperatura txikiagoan dagoen beste gorputzari.
Bero latentea neurtzeko unitateak
Energia termiko transferentzia adierazteko erabiltzen den neurri-unitatea kaloria da. Kaloria bat ur likidoaren gramo bat 1 °C-ko tenperaturaz igotzeko behar den energia da. Hala ere, beroa energia denez, joule (J) unitatean neurtzen da, Nazioarteko Unitateen Sisteman energiaren unitatea baita. James Joule-k kalorien eta energia mekanikoaren arteko baliokidetasuna ezarri zuen.
Bero espezifikoa
Substantzia baten bero espezifikoak ez du soilik balio numeriko bat adierazten, xurgatutako edo emandako beroa kalkulatzeko aukera ematen duena. Halaber, substantzia baten inertzia termikoa ere deskribatzen du: masa-unitate bat (gramo bat edo kilogramo bat) bere tenperatura igo edo jaisteko duen zailtasuna. Adibidez, beirak 0,20 cal/g°C-ko bero espezifikoa du. Horrek esan nahi du 1 g beira 1 °C-ko tenperaturaz igo nahi bada, 0,2 kcal energia xurgatu behar duela.
Bero sentikorra
Beroak tenperaturan aldaketa eragiten duenean, bero sentikorra deritzo.
Bero latentea
Beroak materiaren fase edo egoera-aldaketa eragiten duenean, bero latentea deritzo. Aldaketa hau tenperatura konstantean gertatzen da.