Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Virginia Woolf eta 'Al Faro'

Aurrean dugun testua Virginia Woolf-ek idatzitako Al Faro deituriko nobelaren pasarte bat da. Virginia Woolf XX. mendean kokatzen dugun idazlea da, Bigarren Mundu Gerra baino lehenagokoa, Kafka, Proust eta beste hainbat idazlerekin batera. Idazle hauek errealitatea era desberdinean azaltzeko nahiarekin teknika berriak erabili zituzten. Virginia Woolfen ezaugarri nagusienetarikoak barne-bakarrizketa, denbora eta espazioaren trataera sinbolikoa eta lirikotasunaren erabilpena dira. Ingalaterran kokatzen dugu, eta bai autorea eta bai nobela XX. mendeko literaturaren testuinguruan kokatzen ditugu.

XX. mendeko eleberrigintzaren bilakaera

XX. mendean nobela izan zen gehien garatu zen generoa. Nobela, zinearekin batera, adierazpen...

PINTURA:lehen fresk lekuan,leiho polikromatuak. Koloreztatutako beirak erabiliz, edo egindago beiraren gainean pintatuz.Gero bastidore baten mantendu.Harriz, burdin, berun.Forma konplikatu. *Pint euskarri berri;taula edo kaballeteko pint. Hainbat teknika: TENPLEA:aglut gisa pigment lotzeko arrautza edo loka erabiltzen (pintzel finak)OLIOA: aglut oliotsua.Astiro lehortu, gainean pintatudaiteke ta zuzeuntzeko aukera.*Taula hauekin erretaulak egiten dira;miniatu edo liburuen iluminazioak ere.*Gai nagusi erlijiosoa, nahiz eta adibide profanoak egon. Irudiak adierazko ta naturalistagoak,sentimenduak ta senttzaioak adierazi.* kuadroen atzeko partean hondoaren ordez, espazio errealak;paisaia.
GOTILINEALA:XV aurre. *Kolore biziko pinturak*urre koloreko...

Sienako Eskola: Duccio eta Simone Martini

Siena: Ducciok eman zion Sienako eskolari hasiera. Simone Martinik keinu eta jarreretan igar daitekeen dotoretasun berezi batez hornitu zituen bere lanak, eta Ducciok baino modu koherenteagoan egokitu zituen irudiak espazioan.

1. XV. mendeko pintura flandestarra

XV. mendean, Flandesen, burgesiaren ekonomia-gorakada handia gertatu zen. Eliza eta aristokraziaz gain, burgesia aberastu berriaren mandatuek ere eragina izan zuten artista flandestarrengan.

Ezaugarriak:

• Neurri txikiagoko lanak.
• Gainean oinarritutako pintura: Erretratuen eskaera handia.
• Olio-pinturaren erabilera: Teknika nagusia pigmentua eta olioa nahastuz. Koloreak distira handiagoz azaltzen ziren eta lauso geruzak (geruza mehe gardenak) erabiliz,

1. Eskultura Gotikoa Espainian

Aldi klasikoa

XIII. mendearen bigarren laurdenean sartu ziren Frantziako eskultura gotikoaren forma klasikoak, eta lantegi bereziak sortu ziren, halaber, Burgosen eta Leonen. Aipagarriak dira Sarmental eta Coroneria ateak, Burgosko katedralean, eta mendebaldeko fatxadako ataria, Leongoan.

Aldi manierista

XIV. mendean formak adierazkorragoak ziren; pertsonaien hazpegi sentiberenak nabarmentzen ziren eta bide eman zitzaien, era berean, anekdota mailako xehetasunei. Aipagarri dira Toledoko eta Arabako eskolak. Aragoin handia izan zen molde italiarren eragina, merkataritza-harremanen bidez heldu zena.

2. Pintura Gotikoa

Ezaugarriak

• Eskulturan bezala: naturalismoa, humanizazioa eta esterilizazioaren bilaketa.
• Taularen gaineko

Grezia: Eraikin Motak

Tenplua

Greziar arkitekturako eraikin tipikoena da. Greziarrek jainkoaren etxea zela pentsatzen zuten. Tenpluen kanpoaldean egiten ziren kulturazko ospakizunak. 3 zati nagusi ditu: Pronaos, Naos eta Opistodomos.

Tenplu Garrantzitsuenak

• Aro Arkaikoa: Paestum, Apolo (Delfo), Heraren Tenplua.
• Aro Klasikoa: Aphaiarena, Zeusena, Atenea Nike, Agrigentekoa, Partenon eta Erekteion.
• Aro Helenistikoa: Apolorena (Didiman) eta Olimpeio.

Antzokiak (Teatroak)

Temenos edo santutegien osagarri ziren. Eserlekuak erdi kono-zirkunferentzia itxura zuten eta erliebearen maldara egokitzen ziren. Ahalmen akustiko oso ona zuten. Aktoreak Orchestra izeneko zirkulu batean antzezten zuten. Eszena deritzo antzezleen jokalekuari.

Antzoki Garrantzitsuak

• Epidauroko

Caravaggio: San Mateoren Bokazioa

Testuinguru Historikoa eta Egilea

• Data eta Kokapena: Heldutasun garaian pintatua, Erromako San Luis Frantziarren elizako kaperan kokatzeko.
• Enkargugilea: Matteo Contarelli (bere izenarengatik, kaperaren dekorazioan San Mateoren bizitza irudikatu zen).
• Egilea: Caravaggio (Pinturaren historian egile handienetakoa).

Caravaggioren Estiloa eta Obra Garrantzitsuenak

Naturalismo barrokoa eta tenebrismoaren sortzailea izan zen. Gai erlijiosoak tipo herritarretara hurbildu zituen.

• Hasierako Obrak: Bakori buruzko hainbat irudikapen (koloreen aberastasuna eta kalitate kontrasteen adierazpen bikaina).
• Beranduagoko Obrak (Tenebrismoa): San Pedroren Martirioa, San Pabloren Konbertsioa, Amabirjinaren Heriotza.

Analisi Formale eta

Adierazpen-elementuak

1. Puntua

Elementu sinpleena da. Hainbat forma eta ertz lauak edo irregularrak izan ditzake.

1.1. Funtzioak

• 1.1.1. Elementu adierazgarri gisa: bolumen-efektuak, argi-iluna eta hainbat ehundura lor ditzake, besteak beste.
• 1.1.2. Konposizio-elementu gisa: norabidea edo mugimendua iradokitzen duten ikus-tentsioak sor daitezke.

2. Lerroa

Puntuak gainazal baten gainean lerratzean uzten duten marka da. Trazua uniformea edo irregularra izan daiteke.

2.1. Funtzioak

• 2.1.1. Elementu adierazgarri gisa: uniformeak eta objektiboak, edo modulatuak eta subjektiboak izan daitezke.
• 2.1.2. Konposizio-elementu gisa: bertikala, horizontala, okertua, kurbatua, hautsia edo zuzena izan daiteke.

2.2. Erabilerak

• 2.2.1. Ahokatzea: irudiak marrazketa-euskarriaren

Arte Erromanikoa Monasterioetan

Arte erromanikoa monasterioetan sortu zen eta XI. eta XII. mendeetan Europan garatu zen. Eraikuntza erromanikoak eskultura eta pintura gehitu zizkion eraikinaren egiturari, portiko eta kapiteletan, batez ere. Sarritan, aurrealdearen eta absidearen buru, Pantokratorra eta Kristo Maiestatean ikus ditzakegu, almendra edo mandorla mistikoaz inguratuta.

Monakotza eta Monasterioen Garrantzia

Monakotzaren jatorria

Hasieran, monjeak (anakoretak) erabateko bakardade eta pobrezian bizi ziren. San Pakomiorekin (287-346), ordea, bizimodua aldatu zen. Hark anakoreten bizimodua egokitu zuen zenobio edo elkartean bizi ahal izateko. Hala sortu ziren zenobiten monasterioak. Mendebaldean, San Benitok ezarri zuen monakotza. Monasterioak...

Arte eta Arkitektura Greziarra

Ordena Arkitektonikoak

• Doriarra: Zutabeek ez dute oinarririk eta enborrak ildodunak dira (ertz bizikoak). Kapitelak bi osagai nagusi ditu: ekinoa eta abakoa, forma sinplekoak. Arkitrabe laua du eta frisoa metopa eta triglifoez bertikalki banatuta dago, polikromatutako erliebez apaindua.
• Joniarra: Zutabeek oinarria dute eta enborrak ildodunak dira (ertz kamustuekin). Kapitelak bi kiribilduraz apainduta daude, bata eskubira eta bestea ezkerrera. Arkitrabea zerrenda horizontaletan banatua dago eta etenik gabeko frisoa polikromatutako erliebez dekoratuta dago.
• Korintiarra: Zutabeek oinarria dute eta enborrak ildodunak dira (ertz kamustuekin). Kapitelak akanto-hostoez apainduta daude.

Tenplu Greziarrak

Tenplu greziar nagusiena...

Rembrandt: Tulp Doktorearen Anatomia Ikasgaia

Rembrandt-ek 1632an margotu zuen oleozko margolan hau, mihisean. 169,5 x 216,5 cm-ko neurriak ditu eta Herbehereetan gordeta dago. Artistaren lehen talde-erretratua da, 26 urterekin egina, zirujau talde batentzat. Thomas de Keyserrek ere antzeko bat egin zuen.

Anatomia-ikasgai publiko bat ikusi dezakegu bertan, garai honetan egiten zirenak Jainkoaren jakinduria gizakiengan erakusteko. Tulp doktorea agertzen da besoa aztertzen. Hildakoa kriminal bat da, eta atzean ikasleak daude. Espresioak errealistak dira. Ikasleen begiradek ikuslearen arreta deitzen dute, klasekide bat bezala sentiaraziz. Ikasleak inguruan agertzea errealismoaren beste ezaugarri bat da, lehenago lehen ilaran agertzen ziren bitartean....