Batxilergoa mailako Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Arte Erromanikoa

Arkitektura Elementuak

Egiturazko elementuak

• Janbak: Arkuari eusten dioten elementu bertikalak.
• Fajoien arkuak: Kanoi-ganga indartzen duten egiturazko elementuak.
• Arku formeroak: Nabeen luzerako ardatzarekiko paralelo jarritako arkuak, hormari eusteko.
• Tribunak: Alboetako nabeen gainean eraikitako galeriak, nabe nagusira irekiak.
• Portadaren txaranbeldua: Ate edo leiho baten zabalera pixkanaka handitzen edo gutxitzen duen forma.
• Dintela: Bi euskarriren arteko hutsartea igarotzen duen elementu horizontala, goiko elementuak eusteko.
• Arkiboltak: Arku baten inguruan apaingarri gisa jarritako moldura multzoa.
• Tinpanoa: Frontoi batean, ataburuaren eta erlaitzen arteko gunea, askotan eskulturaz apaindua.
• Parteluz edo Mainel: Bao bat erditik bi

Hermes Dionisosekin: Praxitelesen Maisulana

Eskulturaren Identifikazioa

Praxiteles eskultore klasikoak K.a. 340an Hermes Dionisosekin izeneko eskultura hau egin zuen, klasizismoaren garaian. Eskultura zutik dago, eta Hermesek beso batekin Dioniso haurra hartzen du. Gorputz osoko eskultura da, librea, talde eskultorikoa eta konkor biribilekoa. Irudian ikusten da nola Hermesek Dionisori mahats mordo bat eskaintzen dion. Materialak brontzea eta marmola dira, eta erabilitako teknika zizelarekin zizelkatzea da. Gorputzaren gainerakoa modu leunduan eginda dago, eta lerro zuzenak saihestu ditu.

Elementu Formalen Analisia

Hermes Dioniso baino askoz ere handiagoa da, proportzio berria azaltzen da (1/8). Hermes greziar kanon ideala da Lisiporen arabera....

Laokonte eta bere semeen lana

Erromako Vatikanoko museoetan dago. Konkor osoko eskultura bat da, talde eskultorikoa hain zuzen ere. Marmolez egina dago, gainazalen tratamendu desberdineko taila prozedura erabiliz. Ukimenaren ezaugarriak bikainak dira: epidermisa, ilea, sugeak, oihalak. Larruazalaren zimurtasunak eta ehundurak ikus ditzakezu, eta trefinak argiaren eta itzalaren efektuak nabarmentzen dituzten ilearen bizarrean eta kizkurrean lan egiten du. Lana aurrealdetik ikusteko pentsatuta dago, eta beraz, eza da atzetik lantzen. Adierazkortasuna Laokonte-ren irudain batez ere begietan eta ahoan (sufrimendua, mina) ikusten da, baina baita besoetako eta hanketako tentsioko giharretan ere, hozka egitera doazen sugeekin borrokan izandako inpotentziarekin...

Granadako Alhambra

Nazari erregeak Granadako mendixka batean ezarri zuen. Haren ondorengoek beste zati batzuk gehitu zituzten. Erabilitako adreiluen kolore gorriagatik hartu zuen izen hori, eta munduan kontserbatzen den arabiar hiri-jauregirik ederrena eta zaharrena da.

Alhambrari Buruzko Sarrera

Ornamentuz beterik, hiri-jauregi honen gune adierazgarrienak Lehoien Patioa, Komaresko Patioa eta ganga ikusgarriak dituzten Bi Ahizpen eta Abentzerrajen aretoak dira. Lau unitate bereizten ditugu:

• Alkazaba edo gotorlekua: 23 dorre eta 5 ate.
• Mexuar edo alde publikoa: Kristauen konkistaren ondoren oso eraldatua.
• Komares jauregia: Tronuen Gela eta Mirtoen Patioa.
• Harem edo alde pribatua: Erregeak bere gela pribatuak zituen.

Lehoien Patioak oinplano ia karratua...

Erromako Panteoia

Erromako panteoia: Erromako panteoiaren aurreko vista, oinplanoa…da. Jaoinko guztiei eskainia dago. Agriparen Panteoia edo Erromako Panteoia Antzinako Erromako tenplu zirkularra da, Erromatar Inperioaren hasierako garaian eraikia eta jainko guztiei eskainia. Panteoi hitzak jainko guztientzako tenplua esan nahi du. Erroman La Rotonda esaten dio jendeak; hortik dator eraikina dagoen plazaren izena. 27. urtean. C. Agripak, 80 d. urtean sute batek suntsitu zuen panteoi bat altxatu zuen. C. Adrianok eraiki zuen, suak suntsitutako tenpluaren zimenduen gainean, Agripako panteoia airetik ikusita. Eta Agriparen izenean, tenplu berri bat, Damaskoko I. I. Apolodoro arkitekto handia arduratu zen. Erakinkuntza sistema gangaduna. Tenplua...

Erromako Koliseoa

Ikuskizun publikoetarako erromatar eraikuntza da. Erroman kokatua, Neronen Domus Aurea izeneko etxearen inguruan zegoen lakuaren ondoan. Lakuaren ura ubide baten bidez Tiber ibaira eraman zuten. Titoren aitaren garaian eraiki eta Titoren garaian inauguratu zen. Koliseo izena Neronen erraldoiaren alboan kokatu zelako datorkio. Anfiteatrorik handiena zen, 50.000 ikusle inguru hartzeko gaitasuna zuelarik.

Ikuskizun motak

• Gladiadoreen arteko borrokak
• Bestiarii-en arteko borrokak edo gladiadoreen eta bestiarii-en arteko borrokak
• Naumachia edo itsas guduak

Koliseoa boterearen sinboloa zen. Gladiadoreak eta bestiarii edonondik ekartzen ziren, eta ikuskizun batean bat baino gehiago hiltzen ziren normalean. Enperadorearen ospea jokoen arrakastaren...

Erdi Aroa Iberiar Penintsulan: Erresuma Kristauak

Musulmanek Iberiar penintsula konkistatu zutenean, kristauak Kantabriar mendikatearen eta Pirinioen inguruetan babestu ziren. Eremu horietan sortu ziren lehen kristau guneak.

• VIII. mendean: Penintsularen iparraldea ez zen guztia musulmanen menpe.
• XI. mendean: Penintsula bi zatitan banatuta zegoen: Al-Andalus eta eremu kristaua (Leon, Gaztela...). Duero zen muga.
• XIV-XV. mendeetan: Penintsula ia kristauen menpe zegoen, Granada izan ezik.

Feudalismoa

Kristau-gizarteak antolaketa beharra zuen, eta horretarako feudalizazio prozesu bat hastea erabaki zen. Sistema itxia da eta nekazaritzan du oinarria. Lurren jabeak nobleak eta Eliza ziren, baina herri xeheak egiten zuen bertan lan.

Gizartea

Gizarte estamentala...

Arkitektura Barrokoa

Elizen egiturak oso sinpleak dira, eta kupulak igeltsuz eginak izango dira zurezko egituraz, baina barrualdeak erretaula handiekin beteko dira, urrezkoak eta margotuak. Harria landua da. XVI. mendeko bigarren partean elementu dekoratiboak gaineztatuko dira. Bereizgarria da dekorazio osagarrien oparotasuna. Churriguerera anaiek estilo churriguereskoa sortu zuten.

Arkitektura Barrokoa Euskal Herrian

XVII. mendeko krisiak ondorio larriak izan zituen EHn, nabarmenki apaldu baitzen eraikuntza garai hartan. Salbuespenak frantziskotarrak eta kaputxinoak izan ziren, egoitza berriak eraiki baitzituzten euskal geografian.

XVIII. mendean ekonomia suspertu zen, eta orduan hasi zen arkitektura-jarduera han eta hemen agertzen. Eliza berriak...

Botticelliren 'Udaberria' (1477-1482)

'Udaberria' deituriko artelan hau Sandro Botticellik egin zuen 1477. urtean, eta bost urte beranduago amaitu zuen. Botticelli Quattrocentoko artista bat da, ingerada asko markatzen zituena. Garai honetan, erlijioak pisu handia zuen oraindik. Begi-bistaz, Venus eta Afrodita zentroan aurkitzen ditugu. Kupido, aldiz, goian dago, eta kontakizun bat azaldu nahi digu Sandrok artelan honen bidez. Zefiro, Aura, Flora, "Hiru Graziak" eta Merkurio agertzen zaizkigu. Ezaugarri teknikoei dagokienez, konposizio piramidala erabiltzen du autoreak, matematikak garrantzi handia hartzen baitu Berpizkundean. Perspektiba lineala erabiltzen du, urruti dagoenaren sentsazioa ematen baita, eta mugimendu asko adierazten du, Errenazimentuko...

Arkitektura: Industria Iraultza eta Hiri Hazkundea

Industrializazio prozesuak eraldatu egin zuen XIX. mendeko Europako gizartea. Hiri hazkundeak hirigintza eredu berri bat behar zuen garaiko eraikuntza jarduera bideratzeko. Gizarte berriaren ahalbideetara egokitutako arkitektura baten bila hasi ziren.

Arkitektura Historizistaren Eklektizismoa

Grina nazionalista horren ondorioz, jite desberdineko joera artistikoak gertatu ziren. Eklektizismo edo arkitektura estiloen nahasketa horrek arkitektura historizistan du aurrekaria eta Vienako Ring aldeko eraikinetan du adibide.

Neogotikoa izan zen garrantzitsuena, espiritu erromantikoak Erdi Aroko munduaz sentitzen zuen erakargarritasunetik sortua. Augustus Pugin izan zen Londresko Parlamentua eraiki zuena....