Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ignaz Semmelweis: Sukar Puerperalaren Aurkako Borroka

Gertaerak

Hasieran bi areto zeuden: lehenengoa emagin emakumezkoen ardurapean zegoen, eta bigarrena Semmelweis mediku gazteekin lagunduta. Semmelweisek konturatu zen bere aretoko emakumeen %12 hiltzen zirela, beste aretoan baino hiru aldiz gehiago. Berak bazekien mediku gazte haiek, emakumeei erditzen lagundu aurretik, gorpuak disekzionatzen zituztela. Beranduago, lankide batek gorpu bat disekzionatzen ari zela zauri bat egin zuen eta sukar puerperalaren sintoma berdinekin hil zen. Gertaera honek bere teoria baieztatu zuen.

Hipotesia

Semmelweisen hipotesiaren arabera, medikuek gorpuetatik gaixotasunak garraiatzen zituzten; hau da, medikuak ziren emakumeak kutsatzen zituztenak.

Hipotesia egiaztatzeko

• Eskuak

Nortasunaren Definizioa

1. Nortasuna: Pertsonalitatea. Gizakia, *prosopon*. Guri eta besteei ematen diegun itxura, irudia, aurpegia.
2. Nortasuna ez da gogamen-prozesu bat soilik, gogamen-prozesu askoren emaitza baizik. Nortasuna gizabanakoaren egitura psikiko osoaren errepresentazioa da (pertsonaren pentsamoldeak, adierazteko erak, jarrerak, interesak, etab.).
3. Nortasuna ezaugarri psikologiko multzo iraunkorra da, gure jokabidean etengabeko eragina duena. Ezaugarri psikologiko guztiek, elkarreraginez, joera bat bultzatzen dute konportatzeko (adibidez, lotsatia, eskuzabala, pesimista, etab.).
4. Nortasuna pertsona edo gizakiaren izatea da: Nortasunaren arabera norberak bere *nia* errekonozitzen du (auto-kontzientzia) eta gizabanako bihurtzen da.

Sentsazio

1. Humanismoa: Pertsona Osasuntsuen Azterketa

Humanisten printzipioak ez dira kasu klinikoen azterketan oinarritzen, pertsona osasuntsuen ezaugarriak aztertzean baizik. Maslow-ren ustez, autorrealizazio osoa lortu duten pertsonek ezaugarri komunak dituzte: espontaneoak eta autonomoak dira, eta euren buruarekin konfiantza zehatza eta sakona dute.

Rogers-en arabera, edozein pertsonak du garapen psikiko osoa lortzeko berezko ahalmena. Gizakia berez zintzoa da eta bere sentimenduen arabera jokatu ohi du, besteek oztoporik jartzen ez dioten bitartean. Besteak dira, euren jokabideekin, gure errealitatea distortsionatzen dutenak, erreprimitzen gaituztenak edo arazo emozionalak sufritzera bultzatzen gaituztenak.

Hala ere, Hobbes bezalako pentsalariek...

Jostailuaren definizioa eta ondorioak

Jostailuaren definizioa: Jostailua jolasteko objektu bat da. Helduak fabrikatua nahiz haurrak berak landua edo naturalki lortua izan daiteke. Beti nahierara jolasteko aukera ematen du, gaitasunak garatu eta sormena eta irudimena sustatzen dituena, eta jolasa bera aberasten duena.

Jostailua ez da inoiz izan behar nolabaiteko berezko bizia duen objektua, ez du haurraren jarduera ludikoa zorrotz markatu behar.

Jostailuaren funtzioari buruzko ondorioak

• Haurraren eskuetan dagoenean jolasera bultzatzen duen edozein objektu da jostailua.
• Jostailu batzuk modu zehatz eta zorrotz batean soilik erabil daitezke; baina beste batzuk mota guztietako funtzioak edo zereginak bete ditzakete, haurraren aldartearen, nortasunaren

Gizakiaren Jatorria

Antropogenesiaren Prozesuak

Antropogenesiari esaten diogu gure arbasoetatik hasi eta gaur egungo giza espeziea eratzeko bidean egin diren prozesu eta etapen multzoari (gizakiaren eboluzioa).

Oso prozesu konplexua izan da, eta hainbat faktorek izan dute eragina.

Hominizazioa eta Humanizazioa: Bi Prozesu Nagusi

Prozesu hau bi zatitan banatzen da: Hominizazioa eta Humanizazioa.

Hominizazioa

Gorputzarekin eta alderdi fisikoarekin gertatu ziren aldaketak kontuan hartzen ditu.

Humanizazioa

Kulturarekin, gizartearekin, teknikarekin eta hizkuntzarekin lotura duten aldaketak kontuan hartzen ditu.

Hominizazioaren Ezaugarri Nagusiak

Gure zirkunstantziak aldatu egin ziren, eta bizirik irauteko, gure arbasoak zuhaitzetatik jaitsi ziren moldatzeko...

Ipuinaren definizioa eta ezaugarriak

Ipuina fikziozko narrazioa da. Autore batek sortzen du eta, normalean, ordubete baino gutxiago behar da irakurtzeko. Autoreak tonu-batasun handia ematen dio: pertsonaia gutxi ikusten ditugu egoera bakar batean, eta korapiloa askatzeko irrikan egoten gara; haren osagaiek efektu bakarra sortzen dute.

Hezkuntzan duen garrantzia

Hezkuntzak haurraren garapenerako ahalmen psikikoak sendotu eta indartzen ditu, baita errealitatearen eta ametsen arteko oreka lortzen lagundu ere. Izan ere:

• Fantasia eragin eta aberasten du.
• Esperientziaren mundua zabaltzen du.
• Haurraren pertsonalitatea modu integralean heltzeko prozesua bultzatzen du.
• Haurra eta errealitatea kontaktuan jartzen ditu.
• Kode moral bat irakasten dio.
• Helduaren eta

Oroimenaren Nahasteak

1. Oroimenaren Nahaste Kuantitatiboak

1.1. Amnesia

Definizioa: Bizitzaren epe bati dagokion oroitzapenaren galera osoa nahiz partziala. Zenbaitetan, badakite oroitzapen horiek bazituztela, baina galduta dituzte.

Motak:

• Partziala: Oroitzapenaren atal edo une baten galera da (irudia, soinua, hitza...). Jatorri organikoa duenean, betirako izan ohi da. Jatorri psikogenoa duenean, berriz, iragankorra.
• Globala: Bizitzaren oroitzapena osorik edo neurri handi batean galtzean datza. Kronologiaren arabera bi mota bereizten dira:
  • Amnesia anterogradoa: Oraintxe bertan gertatutakoa gogoratzeko ezintasuna, baina aspaldikoak, berriz, ondo gogoratzen dira. Pertsona helduei gertatu ohi zaie. Iragankorrak izaten dira askotan, baina betirako ere

Atxikimendu moten ondorioak eta garrantzia

Atxikimendu ziurraren ondorioak

Atxikimendu ziurren kasuan, ondorioak positiboak dira:

• Iguripen sozial onak, enpatia, gaitasun soziala.
• Harreman intimoak sortzeko gaitasuna, konfiantza eta zaintza.

Zergatik da hain garrantzitsua atxikimendu ziurra?

Garunaren heltze egokia eman delako, oinarri sendo eta positiboa eskainiz:

• Bizitza emozionalerako: konfiantza, enpatia, maitasuna, umorea, poza, pazientzia, sormena eta ekimena garatzeko.
• Etorkizuneko harreman sozialak baldintzatuko ditu.
• Funtzionamendu neuroinmunologikoa (Burke, 2015): Haurtzaroan esperientzia txarrak behin eta berriz pairatzen zituzten umeen helduaroko osasuna okerragoa zen.
• Norbere buruari zentzua aurkitzea (Bayon et al., 2012): “Self integratua”

Merkataritza Ikerketaren Etapak

1. Hasierako Egoera Aztertu

• Merkataritza-problema edo aukera bat onartuz hasten da ikerketa-lana.
• Ikerketaren zatirik garrantzitsuena problemaren definizioa da.
• Erabakitzaileek zehatz-mehatz deskribatu beharko dute zein problemari aurkitu nahi dioten erantzuna.
• Lehen etapa honetan, ikertzaileak eta zuzendariak lehenengo kontaktua izango dute ikerketaren edukia finkatzeko.

Ikerketa Esploratzailea

Ikerketa esploratzailearen helburua arazoa hobeto ulertzea da, eta honako jarduerak izan ditzake:

• Bigarren mailako datuak lortzea.
• Erabakiak hartzen dituzten edo ideiak eman ditzaketen pertsonekin elkarrizketak egitea.
• Gaia ezagutzen dutenekin edo gaian adituak direnekin elkarrizketak egitea.
• Antzeko egoerak aztertzea.

Ikerketa motibatzen

Paralinguistika

Ahotsak dituen ezaugarriekin komunikazio ona lortzeko ikertzen duen arloa da, ez-ahozko komunikazioaren arloa. Hurrengo hauek biltzen ditu:

• Hitz-jarioa: hartzaileak gure mezuarekiko interesa izateko, hitz egokiak erabiltzen jakitea.
• Artikulazioa: esaten ditugun hitzak era egoki batean eta ozentasun egokiz ahoskatzea, argitasunez entzunak izateko.
• Abiadura: esandako hitzen eta esateko erabilitako denboraren arteko erlazioa da.
• Bolumena edo ozentasuna: ahotsaren intentsitatea da.
• Intonazioa: esaldiaren kurba melodikoa da. Intonazioari esker, hainbat gogo-aldarte adierazi ditzakegu, hitz berak erabili arren.

Proxemia

Gizakiek bere inguru fisikoa antolatzen duten era ikertzen du, baita horren ondorioak ere. Inguru fisikoa esaten dugunean,...