Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

ERREPUBLIKA. 1. Erreformen biurtekoa (1931-1936)

1931ko apirilaren 14an Eibarren Errepublika aldarrikatu zen. Etapa berri bat hasi zen, krisi ekonomikoak, autonomiaren aldeko borrokak eta euskal nazionalismoaren aurrerakadak markatuko dutena. Hiri handienetan errepublika ezkertiarra eta sozialismoa nagusitu ziren. Euskal hiru hiriburuetan errepublika ezkertiarren alkateak ezarri ziren, sozialistek lagunduta. Karlistek nekazal inguruetan beren indarra mantendu zuten, baina nazionalismoaren gorakadaren aurrean, beren eragina murriztuz joan zen. 1931ko ekainean Gorteetarako hauteskundeetan eskuindarren koalizioak irabazi zuen Euskal Herrian. Beste ekintza batzuen artean, Euskal Herriko autonomia estatutua gainditzeko ahalegina nabaria izango da...

Berpizkundea: Testuingurua eta Ezaugarriak

Berpizkundearen Jatorria eta Gizartea

1. Noiz eta non gertatu zen Berpizkundea?

XV. eta XVI. mende tartean gertatu zen. Italian sortu zen, Florentzian zehazki, eta gero Europa osora hedatu zen.

2. Zein ezaugarri sozial nabarmentzen da? Eta zein pertsonaia?

Humanismoa nabarmentzen da. Gizakiak bere burua unibertsoaren zentrotzat hartzen du (antropozentrismoa).

Garai hartako artearen munduko pertsonaia garrantzitsuak Michelangelo eta Leonardo Da Vinci izan ziren.

3. Zein zen garai hartako testuinguru historiko eta kulturala?

Testuinguru Historikoa:

• Boterea monarkia absolutisten eskuetan dago.
• Noble eta aberatsak artisten mezenas bihurtzen dira.
• Garapen ekonomiko handia dago eta komunikabide zein garraioak hobetzen

Gerraosteko Mundua eta 1929ko Crack-a

• Ekonomia-arloko mundu-nagusitasuna Erresuma Batutik Estatu Batuetara aldatu zen.
• Krisialdia izan zen, gerrak eragindako hondamendiagatik, inflazioagatik, langabeziagatik...
• 1924tik aurrera ekoizpena hazi, langabezia murriztu, eta bizi-kalitatea hobetu egin ziren Europako herrialdeetan, Estatu Batuetan baino gutxiago, hala ere.

Zer izan zen 1929ko Crack-a? Zeintzuk izan ziren haren kausak?

• New Yorkeko burtsak 1929an mundu osoan eragin zuen krisialdi ekonomiko larria izan zen.
• Kausak:
  1. Gainekoizpena: Gerra amaitzean, herrialdeek mota guztietako produktuak fabrikatu zituzten (eta ez gerrarako produktuak soilik) eta horrek soberakinak eragin zituen.
  2. Espekulazioa: Bankuek maileguak eman zizkieten bezero partikularrei,

Erromantizismoa

1- Politika: 1876an, bigarren karlistaldiaren ondorioz foruak galdu ziren. Horrek foru eta autonomiaren aldeko joera indartu zuen.

2- Ezaugarriak: Gizakiaren nagusitasunean eta berezitasunean sinesten zuten, "NI"a ardatzat hartuz. Herri bakoitzaren nortasuna eta balioak azpimarratzen ziren, baita abertzaletasuna, kristautasuna eta Erdi Aroaren zaletasuna ere. Izadia idazlearen sentimenduen ispilutzat hartzen zen, eta iragana miresten zen. Sentimenduak, gai dramatikoak eta negar eragileak landu ziren, bertsolaritzaren mugan.

3- Egileak: Etxahun, Bilintx, Jean Baptiste Elizenburu.

Sinbolismoa

1- Testuinguru historikoa: 1931n Errepublika ezarri zen Espainian eta 1936an Gerra Zibila hasi zen, urte berean Eusko Jaurlaritza sortu zelarik....

Urdailaren 3 geruza: -Serosoa: mesotelio izeneko geruza batez tapizatutako ehun konektibo laxoz osatuta, urdaila bere hadadura osan biltzen du. -Mukosa: Ehun konjuntibo nahiko trinkoak osatzen du, non odol hodi, hodi linfatiko eta nerbio akabera ugari dauden. -Muskularra: Barruan 3 gihar liso geruza daude: barnekoa, ertaina eta kanpokoa. Tunika muskular gastrikoa gihar gastrikotzat har daiteke, bere uzkurdurei esker.

Feudalismoa eta Gizarte Egitura

Zertan datza feudalismoa?

Segurtasun ezaren ondorioz mendekotasun pertsonaleko erlazioetan oinarritutako gizarte-sistema bat da.

Zer da autoaskintza?

Ekoizleek beraiek ekoiztutakoa kontsumitzen dute, eta ez dute beste inori ezer erosteko beharrik.

Zer da feudoa?

Feudoa esaten zitzaion erregeek haien basailuei ematen zizkieten lurrei.

Zein dira jopuen eta askeen desberdintasunak?

• Jopuak: Lurrari lotuta bizi ziren eta ezin ziren hartatik bereizi. Derrigorrez feudoetan bizi behar ziren.
• Askeak: Nekazari askeek feudoa utz zezaketen, baina praktikan oso zaila zen.

Nekazari guztiak feudoetan bizi ahal ziren?

Bai, herrixketan bizi ziren.

Nekazaritza Erdi Aroan

Zertan datza lugorria?

Lugorria urtebetez gutxienez landu gabe uzten zen...

Sistemaren Inmunitatearen Kontzeptuak

Inmunitate-sistema: organismo batek kanpoko edota barneko erasoen aurrean defendatzeko duen mekanismo multzoa da.

• Kanpokoak: fisiko-kimikoak edo biologikoak.
• Barnekoak: esatebaterako zelula tumoralak.

Mekanismoen multzoa:

Elementuak:

• Molekulak: antigorputzak eta histamina.
• Zelulak: linfozitoak eta beste leukozito mota.

Prozesu Biologikoak (gertaerak):

• Sukarra: tenperaturaren igoera.
• Hantura: infekzioa daukagunean gertatzen da.

Inmunitate Sistema Motak

Bi mota daude:

1. Sortzetiko sistema inmunitarioa: horrekin jaiotzen gara.
2. Hartutako sistema inmunitarioa: berariazkoa eta egokitzailea, ez dugu honekin jaiotzen erditze momentuan garatzen dugu.

Organoak

Organo primarioak:

Hezur muina eta timoa: bertan sortzen dira sistema inmunitario...

Frankismoaren eragina Euskal Herrian

Frankismoak gogor eraso zien euskaldunei. Giza eskubideez eta eskubide politikoez gain, hizkuntzak, ohiturek eta euskal kulturak zapalkuntza handia jasan zuten.

Gerra ostea eta erregimenaren hasierako urteak (1939-1947)

Euskal Herrian eratu zen erresistentziaren azken gotorlekua Bilbo erori zenean galdu zen, 1937ko ekainaren 19an. Euskal lurraldean Gerra Zibila bukatua zen eta biztanleek ondorio latzenak jasan behar izan zituzten: epaiketak, fusilamenduak. Politikoki itxaropenezko urteak izan ziren. J.A. Agirre buru zuela, erbesteko Euskal Gobernua Bigarren Mundu Gerra hasi zenean itxaropena berreskuratu zuen. Giro horretan sinatu zuten euskal indarrek, Errepublikaren aldeko indar espainiarrekin, Baionako hitzarmena...

Jazza

Jazza: Definizioa eta Jatorria

- Zeintzuk izan ziren Jazzaren musika-aurrekari zaharrak?

Work songs eta negro spirituals izan ziren.

- Zer dira work songs-ak?

Laneko abestiak dira, kantu errazak. Afroamerikarrek abesti horiek kantatzen zituzten lan gogorra arintzeko asmoz.

- Zer dira negro spirituals edo izpiritual beltzak?

Melodia eta himno erlijiosoak dira, zuriei ikasiak. Beltzek erritmo afrikarrez hornitu zituzten.

- Non hartu zuen indarrik handiena jazzak?

New Orleansen hartu zuen indarrik handiena jazzak. Mississippi ibaiaren ahoa eta merkataritzako portu handia zeuden, eta bertako biztanlerik gehienak beltzak ziren.

- Jazz hitza zein urtetan agertu zen? Noiz egin zen ezagun?

Jazz hitza 1910ean agertu zen eta ezagun 1917an egin zen.

- Non grabatu

Spin-off

Spin-off: Enpresa batek, bere langile kualifikatuek osatutako talde baten bidez, beste enpresa baten sorrera lagundu eta sustatzen duenean ematen den prozesua da. Enpresa berri hau, enpresa nagusiaren bazkide bihurtzen da, eta lehen enpresaren dibisio edo departamentu baten menpe egiten zen jarduera bera egingo du, baina enpresaren egituratik kanpo, azpikontratazioa dela medio. Kanporatze prozesu hau, askotan, enpresa handien desintegrazio prozesuen ondorio izaten da.

Spin-off prozesuetan, enpresa nagusiak enpresa sortu berriari laguntza tekniko eta finantzarioa ematen ohi dio. Akordio hauetan sortzen diren erlazioak bertikalak izan ohi dira, eta enpresa zaharraren eta berriaren artean sortzen diren osagarritasunetan oinarritzen dira....