Oposizioak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

B) MERKATARITZADOKUMENTUAK

1. EGITATE ZERGAGARRIA: Egitate zergagarria da ganbio letrak libratzea, edota giro funtzioa egiten duten dokumentuen jaulkipena egitea. Kargatzen dira:

• a) Ganbio-letrak eta giro funtzioa egiten duten dokumentuak edo letrak ordezkatzen dituzten dokumentuak. Hemen sartzen da adibidez, endosatzen den txekebat.
• b) Pagareak, bonoak eta obligazioak; 18 hilabeteko epea ez badutegainditzen.

2. SUBJEKTU PASIBOAK

• a) Libratzailea dago ordaintzera behartuta letrenkasuan.
• b) Giro dokumentuak edo ganbio letren ordezkoak kargatzen dituzten zergen subjektu pasiboak haiek luzatzen dituzten pertsonak edo erakundeak dira.

Bi kasu horiei aipamen eginez, gainera, zergaren ordainketaren erantzule solidarioa izango da efektu horien kobrantzan...

Nekazaritza-paisaiaren giza elementuak

Lursailak

Nekazaritza-ustiategia esaten zaio jabe baten ekonomia-unitate batek jarduerak egiteko erabiltzen duen espazio fisikoari. Tamainaren arabera, ustiategiak handiak edo txikiak izan daitezke. Bi mota nagusi bereizten dira:

• Openfield edo lur zabaleko paisaia: lursail independentez osatutako nekazaritza-paisaia da.
• Bocage edo lur itxiko paisaia: lursailak hesien, harrizko hormen edo antzekoen bidez itxita daudenean.

Lursail motak

• Ekoizpen intentsiboaren helburua lurrak ahalik eta gehien ustiatzea da. Herrialde garatuetan teknika modernoak erabiltzen dira.
• Ekoizpen estentsiboa lursail handietan egiten da, baina ez da sail osoa ustiatzen; zati bat lugorri uzten da, erein gabe.

Lehen sektorea gaur egun

Lehen

1. Joaquin Costa

Testu mota: Lehen mailako testu narratzaile publikoa. Egilea: Joaquín Costa, legegizon, irakasle eta ekonomiako liburuen idazlea, Berrezarkuntzaren aitzindaria. Hartzailea: Publikoa. Data: 1901.

Ideia nagusia: Jauntxokeriaren deskribapena eta kritika. Bi azpi-ideia nabarmentzen dira: Berrezarkuntzaren hauteskunde-sistemaren hiru atalak (primateak, gobernadore zibilak eta jauntxoak) eta demokrazian dituen ondorio kaltegarriak.

2. Echevarria

Testu mota: Lehen mailako testu publiko eta narratzailea. Egilea: Federico Echevarria, enpresari bilbotarra, Bilboko Labe Garaien sortzailea eta zinegotzi kontserbadorea. Hartzailea: Publikoa, bereziki Espainiako Gobernua. Data: 1893.

Ideia nagusia: Babes-legeen beharra. Echevarriak librekanbismoaren...

Aktiboa eta Pasiboa

Aktibo Ez Korrontea

Ibilgetu Ukiezina

• Aplikazio informatikoak
• Amortizazio metatua (-)

Ibilgetu Materiala

• Lurrak eta ondasun naturalak
• Eraikuntzak
• Makineria
• Altzariak
• Informazioa prozesatzeko ekipoak
• Garraio elementuak
• Amortizazio metatua (-)

Ondasun Higiezinetako Inbertsioak

• Lurrak eta ondasunak

Epe Luzerako Inbertsioak

Aktibo Korrontea

Izakinak

• Lehengaiak
• Salgaiak
• Produktu bukatuak

Zordunak eta Kobratzeko Bestelako Kontuak

• Bezeroak
• Bezeroak, merkataritza efektuak
• Zordunak
• Lansarien aurrerakinak

Epe Laburreko Inbertsioak

• Akzioak

Eskudirua eta Bestelako Aktibo Likidoak

• Kontu korrontea
• Kutxa

Ondare Garbia eta Pasiboa

Fondo Propioak

• Kapitala
• Erreserbak
• Ekitaldiko emaitzak

Pasibo Ez Korrontea: Epe Luzerako Zorrak

• Kreditu erakundeen epe luzeko maileguak
• Ibilgetu

XX. mendeko filosofiari hurbilketa orokorra

XIX. mendean hasten den zientzia partikularren autonomia-prozesuak krisia eragiten du filosofian, eta eremua galduz doa pixkanaka. XX. mendean ezbaian jartzen da filosofiaren zeregina. Esanahiaren arabera, bi korronte handi daude: filosofia analitikoa eta filosofia kontinentala.

Filosofia kontinentalaren korronte nagusiak

• Existentzialismoa: Gizabanakoaren existentzia da oinarri. Ez dago gizakia definitzen duen esentziarik; gizabanakoaren ekintzek definitzen dute gizaki bakoitza, gizakia erabat aske baita. (Sartre, Camus)
• Frankfurteko eskola: Helburua ezkerreko teoria sozial eta politiko kritikoa sortzea da, marxismoa eguneratuz. (Habermas)
• Estrukturalismoa: Fenomenologiaren eta existentzialismoaren aurka,

Nerbio-sistema Zentrala

Entzefaloa

• Telentzefaloa: Zatirik handiena da eta nerbio-sistemaren egitura zuzendaria da. Giza portaerak eta adimen-funtzioak kontrolatu eta koordinatzen ditu; integrazio sentsorialeko eta jarduera motorreko egoitza da.
• Erronbentzefaloa:
  • Metentzefaloa (zerebeloa): Mugimenduak koordinatzen ditu. Garunaren azpian dago, bizkarrezur-erraboilari lotuta.
  • Mielentzefaloa (bizkarrezur-erraboila): Borondatezkoak ez diren funtzioak kontrolatzen ditu, hala nola arnasketa.
• Hipofisia: Hipotalamoaren azpian dago. Adenohipofisiak eta neurohipofisiak osatzen dute, eta sistema endokrinoko guruinen jarioa kontrolatzen du.
• Dientzefaloa:
  • Epitalamoa: Melatonina jariatzen du (sexu-organoen heldutasunean parte hartzen du).
  • Talamoa: Emozio-estimuluen

Langileen Gatazkak

Eusko Jaurlaritza erbesteratuak, frankisten oposizioa zuzentzen zuenak, 1947an deitutako grebek milaka atxilotu eragin zituzten. 50eko hamarkadan, grebak ugarituz joan ziren.

Oposizioa

Euskal nazionalismoa diktadorearen oposizio nagusi bilakatu zen. EAJk oposizioaren lidergoa hartu nahi ez izateak ETA bezalako beste erakunde batzuen sorrera eragin zuen. Comisiones Obreras (CCOO) lan handia egin zuen bai frankismoaren aurka, bai langileen alde. Gainera, Vatikano II. Kontziliotik, zenbait talde katoliko Frankoren aurkako jarrerak erakusten hasi ziren. Hala, langileen aldeko lana egin zuten apaiz talde batzuk ere sortu ziren.

Erregimenaren aurkako borrokaren hasiera

Langileen baldintza kaxkarrak hobetzea xede zuten langile mugimenduaren...

Eguneroko prentsaren historia

Imprimategiaren aurretik

Transmisioak:

• Ahoz ahoa (koplariak eta informazio saltzaileak).
• Idatziak (annales, avvisi eta acta diurna oholtxoak).

Gaiak eta helburua

• Gaiak: informazio soziala eta militarrak.
• Helburua: herritarrak informatu.

Imprimategiaren sorrera

• Noiz: XV. mendean.
• Nork: Gutenbergek.
• Ekarpenak: informazio eta kulturaren hedapena; orriak azkarrago kopiatzea; irakurtzen ikastea.

Imprimategiaren ondoren (egunkarien aurrekariak)

• Noiz: XVIII. mendean.
• Gaiak: politikoak, ekonomikoak, gizarte ekintzak.
• Helburua: herritarrak informatzea.
• Zabalkunderako eragozpenak: irakurle kopuru urria eta prezio altuak.

Lehen egunkariak

• Noiz: XVIII. mendean.
• Gaiak: politikoak, ekonomikoak, gizarte ekintzak.
• Helburua: herritarrak informatu.