Oposizioak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Turismo motak

• Eguzki eta hondartza turismoa: Garrantzitsuena da. Adibidez: Mediterraneoa, Karibea edo Kalifornia.
• Kultura-turismoa: Ondare arkitektonikoa duten hirietara. Adibidez: Paris, Praga, Venezia, Atenas.
• Landa-turismoa: Turismo berdea ere deitzen zaio, naturaz gozatzeko.
• Mendiko kirol-turismoa: Eskiarekin lotuta dago, batez ere Alpeetan.
• Negozio-turismoa: Feriak, enpresa-bilerak, erakusketak... Adibidez: New York.
• Abentura-turismoa: Parke tematikoak, rafting, trekking, eskalada...

Turismo herrialde hartzaile nagusiak

Pertsona kopuruagatik (milioi)

1. Frantzia: 85
2. AEB: 70
3. Espainia: 61
4. Txina: 56

Diru sarrerengatik (mila milioi $)

1. Txina: 142
2. AEB: 140
3. Espainia: 60
4. Frantzia: 56

Definizioak

Finantza-zerbitzuak

Bankuek familien aurrezkiak gordetzen dituzte eta...

1855eko Burdinbideen Legea testu juridiko, ekonomiko eta publikoa da. Erreginak eta Espainiako Garapen Ministroak sinatu zuten, eta Madrilgo Gazetan argitaratu zen 1855eko ekainaren 6an. Batasun Liberalak eta Esparterok aurkeztu zuten legea Espainiako Gorteen aurrean, liberalismo ekonomikoa (kapitalismoa) bultzatzeko asmoz.

Desamortizazioa eta Industria Iraultza

Madozek egindako desamortizazioarekin batera, lege hau Iraultza Liberalaren goren unean kokatu behar dugu, lur azpiko meategien ondasunak pribatizatu zirenean. Une horretan, garapen ekonomikoa (modernizazioa) sustatzeko bidea eraikita zegoen. Espainia herrialde azpigaratua zen, eta trenbide sarea eraikitzeak aldaketa handiak ekarri zituen. Honen bidez, produktuak leku batetik bestera...

Donostiako Kulturgunea eta Hegoaldeko Lore Jokoak: Jose Manterola

Garrantzitsua izan zen Euskal Herriko Iparraldean Anton Abadiak hasitako kultur mugimenduari Hegoaldean eman zitzaion susperraldia. Artean, euskalduna zen hiri bat, Donostia, eta donostiar bat, Jose Manterola, izan ziren literaturarekin zerikusi handiagoa eduki zuen mugimenduaren sorleku eta gune.

1876. urtean, Bigarren Gerra Karlistaren bukaerarekin batera, euskaldunei Foruak kendu zitzaizkien, eta herri-kontzientzia inoiz baino minduago gelditu zen. Euskal Herriak, bere nortasunak irautekotan, berebiziko ahaleginak egin behar zituela erabaki zuen. Ahalegin hauek euskaldunen ezaugarri bereizgarrienak bultzatzen eta indartzean gauzatu ziren, hizkuntza batik bat, eta Donostia bihurtu...

Lehen Sektorearen Nagusitasuna XVIII. Mendean

XVIII. mendean, biztanle gehienek nekazaritzan jarduten zuten. Oro har, iraupeneko ekoizpena zen, emankortasun txikiko lehorreko lurretan egina. Lur gehienak zerealak landatzeko erabiltzen ziren, haiek baitziren dietaren oinarria, baina merkataritzako produktuak ere lantzen ziren; esaterako, mahatsondoak eta olibondoak eskualde mediterraneoetan.

Nekazaritza oraindik ere klimaren oso mende zegoen. Hori dela eta, subsistentzia krisiak gertatzen ziren aldi-aldian; hau da, gosealdiak. Horrelakoetan, gizarte-tentsioak areagotu egiten ziren.

Lur gehienak pribilegiatuen jabetzakoak ziren, batez ere. XVIII. mendearen amaieran, haien jaurerriek lur laboragarrien %40 inguru hartzen zuten.

• Nobleziaren lurrak ez

Errusiako Iraultzaren Testuingurua eta Garapena

1905eko Krisia eta Gerra Errusiar-Japoniarra

1902-1903ko krisi ekonomikoaren ondorioz, langileen grebak, nekazarien altxamenduak eta ekintza terrorista asko egon ziren. Errusiaren eta Japoniaren arteko 1904ko gerra piztu zen, Asiako ekialdeko muturreko lurraldeak lortzeko lehian. Japoniak garaitu egin zuen Errusia.

Behin-behineko Gobernua eta Sobieten Agintea

Behin-behineko gobernua Errusia osoan onartu zen, baina arazo handiak konpondu gabe geratu ziren. Garrantzitsuenak honako hauek ziren:

• Langileen gizarte-hobekuntzak lortzea.
• Lurra nekazarien artean banatzea.
• Errusiarrak ez ziren herriei autonomia ematea.
• Eta, batez ere, bakea eskuratzea.

Behin-behineko gobernuak Errusia gerran mantendu zuen. Sobietak...

Mineral Ez-Energetikoen Ekoizpena eta Kontsumoa

Burdina gehiena altzairua (siderurgia-industriaren oinarria) ekoizteko erabiltzen da. Burdin ekoizle nagusiak Txina, Brasil, Australia, India eta Errusia dira.

Bauxitatik aluminioa ateratzen da. Eraikuntzan, aeronautikan eta mekanikan erabiltzen da. Bauxita mehatz handienak Australian, Brasilen, Indian, Txinan, Ginea, Indonesian eta Jamaikan daude. Aluminio ekoizle nagusiak Txina, Errusia, Kanada, Estatu Batuak eta Australia dira.

Kobre elektrizitatea eroateko erabiltzen diren kableen oinarria da. Txile da ekoizle nagusia.

Lanaren Antolaketa Berria Mundu Globalizatuan

Ekonomia harremanak inoiz baino biziagoak dira, ekonomiaren globalizazioa gertatu delako.

Industria Sektorean:

• Enpresa askoren ekoizpena

Liberalismoa: Ideologia eta Printzipioak

XVIII. mendearen azken herenetik Napoleonen inperioaren bukaerara (1815), Europan eta Amerikan gertaturiko ideologia eta politiko eraldakuntzek liberalismoa izeneko ideologia-ildo bat eta doktrina politiko eta ekonomiko bat osatu zuten. Hauek dira printzipio nagusiak:

• Gizartean: Legezko berdintasuna, pribilegioak ezabatzea eta gizabanakoen askatasunak.
• Politikan: Absolutismoaren amaiera, nazio subiranotasuna eta botere banaketa, eta erakundeak, administrazioa eta justizia publikoa.

Italiako Bateratzea: Risorgimento

1815ean, Italia era askotako estatuetan zatituta zegoen, eta lurralde batzuk (Lonbardia eta Veneto) Austriaren menpe zeuden. 1830eko hamarkadan, italiar nazioaren aldeko mugimendu bat osatu zen:...

Platonen Filosofiaren Jatorria

Filosofiaren sorrera Mitosetik Logoserako bilakaeran hasten da. Grezian sortu zen eta errealitatea ulertzeko modu berri bat suposatu zuen, kontakizun mitologikoak alde batera utziz. Filosofo presokratikoak fisikazaleak ziren eta arjea edo azken elementua bilatzen zuten.

K.a. V. Mendeko Grezia: Testuinguru Historikoa

K.a. V. mendea kultura klasikoaren une gorena izan zen, eta bi gerra garrantzitsu gertatu ziren:

• Gerra Medikoak (K.a. 490-479)

  Atenas eta Persiarren artekoa izan zen. Persiarrek Atenasko akropoliari su eman ondoren hasi zen. Atenasek irabazi zuen eta ekonomia, politika eta kulturan polis eredugarria bihurtu zen.

• Peloponesoko Gerra Zibila (K.a. 431-404)

  Atenas eta Espartaren artekoa izan zen. Gerra hau gizarte

Sofistak

Maisuak ziren eta erretorika-eskolak eta elkarrizketarako teknikak saltzen zituzten. Haien ezaugarri nagusiak hauek dira:

• Eszeptizismo epistemologikoa: Egiarik ez dagoela defendatzen zuten, dena zalantzan jarri behar dela, ezer ez dela ziurra.
• Erlatibismoa: Zuzena/ez-zuzena edo egia/faltsua ikuspuntuaren araberakoa dela zioten. Beraz, egia asko daude.
• Legeen konbentzionaltasuna: Legeak giza hitzarmenak direla eta, ondorioz, alda daitezkeela uste zuten.

Platonek kritikatu zituen, sofistek interesa zuzentasunaren gainetik jartzen zutelakoan.

Sokrates

Elkarrizketa bidezko argudiaketa induktiboa eta definizio unibertsala erabiltzen zituen.

Definizio Unibertsala

Hitzari adiera zehatz eta unibertsala ematea bilatzen zuen.

Helburu Morala

Iritzi guztien...

Tenperatura eta Beroa

Tenperatura

Gorputz baten tenperatura gorputz horren partikulen energia zinetikoaren neurria da. Beraz, gorputz batek tenperatura altua duela esaten dugunean, haren atomoak eta molekulak oso azkar higitzen direla esaten ari gara.

Eskala Termometrikoak

• Celsius: 0 - 100 (100 zatitan banatzen da)
• Fahrenheit: 32 - 212 (180 zatitan banatzen da)
• Kelvin: 273 - 373 (100 zatitan banatzen da)

Formula baliokideak: ºC/100 = (ºF - 32)/180; ºK = ºC + 273

Termometroak

Tenperaturaren zenbakizko balioa lortzeko, termometro izeneko tresnak erabiltzen ditugu. Termometro arruntak dilatazioan oinarritzen dira; fenomeno fisiko horren arabera, likido batzuk (merkurioa edo alkohola) dilatatu egiten dira tenperatura igotzen denean.

Beroa

Beroa terminoa...